Je leest:

Een hartaanval door voetbalstress?

Een hartaanval door voetbalstress?

Auteur:

Zondag speelt Nederland, voor het eerst in 32 jaar, de finale van het WK voetbal. Bij de supporters van Oranje neemt de voetbalstress toe. Een belangrijke risicofactor voor een hartaanval, zegt een aantal wetenschappers. Valt wel mee, menen hun collega’s.

Rustig televisie kijken is er met het WK voetbal niet bij. Vanaf de eerste aftrap leven supporters uitbundig mee met hun nationale elftal. Doelpunt tegen, een -natuurlijk onterechte- rode kaart, veel gemiste kansen; het zijn allemaal zenuwslopende momenten. Een groot deel van de voetbalfans leidt dan ook aan toenemende voetbalstress tijdens de wedstrijd. Die stress is slecht voor het hart. En dus komen er rond belangrijke voetbalwedstrijden meer hartaanvallen voor dan normaal, zo stellen verschillende wetenschappers.

Gemiste penalty

Bewijs voor die stelling ligt er ook. Eind 2000 onderzocht de Nederlander Daniël Witte de relatie tussen voetbalstress en hartaanvallen tijdens het EK voetbal van 1996 in Engeland. Op 22 juni speelde het Nederlands elftal de kwartfinale tegen Frankrijk. Na de reguliere speeltijd en de verlenging was de stand nog altijd nul-nul. 9,8 miljoen supporters zagen Oranje uiteindelijk verliezen door een gemiste penalty van Clarence Seedorf.

Op die bewuste wedstrijddag stierven er 41 mannen aan een hartaanval, schrijft Witte in het British Medical Journal. Dat getal op zich zegt nog niet zoveel. En dus vergeleek Witte het aantal doden op 22 juni met dat van vijf dagen voor en vijf dagen na de voetbalwedstrijd. Hij zag gemiddeld 27 hartaanvallen met een dodelijke afloop op dagen dat het Nederlands elftal niet speelde. De wedstrijddag laat dus een opvallende toename zien. Zo’n piek ontbreekt volkomen in dezelfde periode van de kampioenschapsloze jaren 1995 en 1997.

Tijdens het WK voetbal van 2002 werd de studie van Witte herhaald in Zwitserland. Met vergelijkbare resultaten. Frankrijk speelde slecht, behaalde slechts één punt in drie wedstrijden en was na de groepsfase direct uitgeschakeld. In het Franstalige deel van Zwitserland kwamen tussen 31 mei en 11 juni meer hartaanvallen voor dan in dezelfde periode een jaar eerder.

Nederland japan
Oranjefans helemaal klaar voor de groepswedstrijd tegen Japan tijdens het WK voetbal 2010.

Is die tijdelijke stijging van het aantal hartaanvallen in Nederland en Zwitserland werkelijk toe te schrijven aan voetbalstress? Collega-wetenschappers twijfelen. Misschien was 22 juni 1996 wel een extreem hete dag en zijn mensen aan de hitte bezweken. Of voelden patiënten zich al een aantal dagen niet goed en was het toeval dat zij juist op de wedstrijddag stierven. In 2008 publiceert de Duitse Ute Wilbert-Lampen een nieuwe studie die wel rekening houdt met zulke factoren. Haar conclusie luidt: een stressvolle voetbalwedstrijd verhoogt het risico op een hartaanval.

Meer mannen op de eerste hulp

Wilbert-Lampen voerde haar onderzoek uit tijdens het WK voetbal van 2006 in Duitsland. Ruim vierduizend patiënten meldden zich tussen 9 juni en 9 juli met hartklachten bij de eerste hulp. Als eerste bepaalde de Duitse onderzoekster of een melding binnenkwam op een dag dat ‘Die Mannshaft’ speelde (7 dagen) of op een dag dat andere elftallen speelden (24 dagen). Dit vergeleek zij met het aantal meldingen op een controledag (242 dagen, verspreid over de zomers van 2003, 2005 en 2006). Op zes dagen ligt het aantal hartaanvallen duidelijk hoger dan op controledagen. Het betreft allemaal Duitse wedstrijddagen.

Niet iedere voetbalwedstrijd is natuurlijk even spannend. Twee wedstrijden staken er -wat aantal hartaanvallen betreft- bovenuit. Op 30 juni speelde Duitsland de kwartfinale tegen Argentinië. Na een één-één einduitslag won Duitsland na het nemen van strafschoppen. In de halve finale redde ‘Die Mannshaft’ het niet tegen Italië dat won met twee-nul. Op die momenten hadden de Duitse supporters het meest last van voetbalstress, schrijft Wilbert-Lampen in The New England Journal of Medicine.

Mannen met een hartaanval zijn op wedstrijddagen sterk in de meerderheid op de eerste hulp. Als Duitsland speelt, gaat het in ruim 71 procent van de meldingen om een mannelijke patiënt. Op controledagen ligt dat percentage veel lager; op bijna 57 procent. Wilbert-Lampen vond zelfs een relatie tussen het tijdstip van de meldingen en het tijdstip van de wedstrijden. De meeste patiënten krijgen binnen twee uur na de start van een wedstrijd last van hun hart. Gemiddeld blijft het aantal meldingen van hartaanvallen verhoogd tot enkele uren na de wedstrijd.

Enorme uitschieter

Hoewel het onderzoek van Wilbert-Lampen veel uitgebreider is dan de Nederlandse en Zwitserse studies blijft er twijfel over de resultaten. Het tegengeluid komt uit Italiaanse hoek. In maart van dit jaar schrijft Francesco Barone-Adesi in de International Journal of Epidemiology: “Voetbal is maar een spelletje. Er is onvoldoende bewijs voor de relatie tussen voetbal kijken en het krijgen van een hartaanval. Als voetbalstress al iets doet met je hart, is dat effect waarschijnlijk erg klein”. De Italiaan roept dit niet zomaar, maar baseert zich op een vergelijking tussen zijn eigen cijfermateriaal en de resultaten uit eerder onderzoek.

Barone-Adesi maakte een studie van het aantal hartaanvallen in zijn land tijdens de internationale voetbalcompetities van 2002 (WK), 2004 (EK) en 2006 (WK). In al die toernooien kwam Italië ver, dus de Italiaanse supporters werden flink blootgesteld aan voetbalstress. Zonder effect. Van alle 25.000 ziekenhuisopnamen tijdens de drie toernooien, vonden er ruim 4.000 plaats op één van de veertien wedstrijddagen van het Italiaanse elftal. Dat is niet meer dan op andere dagen. Zelfs de zenuwslopende WK-finale van 2006, waarin Italië uiteindelijk Frankrijk met penalty’s versloeg, leidde niet tot meer hartaanvallen bij de Italianen.

Nederland brazili
Braziliaanse supporters leven uitbundig mee met hun nationale elftal tijdens de kwartfinale van het WK 2010 tegen Nederland.

Zijn wij West-Europeanen nou zo gevoelig? Of kunnen Italianen heel goed omgaan met voetbalstress? Allebei niet, denkt Barone-Adesi. Hij legde de resultaten van alle tot nu toe uitgevoerde onderzoeken nog eens naast elkaar. De Duitse studie blijkt een enorme uitschieter te zijn. Er zijn nog wel twee of drie studies -waaronder de Nederlandse- die een relatie aantonen tussen voetbalstress en het aantal hartaanvallen, maar meestal is het effect erg klein. Hè gelukkig. Dan kunnen we zondag met een gerust hart afstemmen op ‘onze’ derde WK-finale.

Bronnen

  • Daniël Witte e.a. Cardiovascular mortality in Dutch men during 1996 European football championship: longitudinal population study British Medical Journal 321: 1552-1554 (2000)
  • Magnus Baumhäkel e.a. Soccer world championship: a challenge for the cardiologist European Heart Journal 28: 150-153 (2007)
  • Ute Wilbert-Lampen e.a. Cardiovascular events during world cup soccer The New England Journal of Medicine 358: 475-483 (2008)
  • Francesco Barone-Adesi e.a. It is just a game: lack of association between watching football matches and the risk of acute cardiovascular events International Journal of Epidemiology (2010)

Lees meer over voetbal op Kennislink

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/voetbal/index.atom", “max”=>"5", “detail”=>"normaal"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 juli 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE