Je leest:

Een eeuw herfst

Een eeuw herfst

De meteorologische herfst, september, oktober, november is warmer geworden. De temperatuur in De Bilt is opgelopen van 9,4 graden gemiddeld over de eerste dertig jaar van de 20e eeuw tot 10,2 over de laatste drie decennia. In de eerste dertig jaar was het najaar koud: de herfstseizoenen van zeven jaren staan bij de koudste tien van de 20e eeuw. De lijst wordt aangevoerd door 1905, 1919 en 1952 met 7,7 graden.

In de jaren twintig begon de winterkou vaak al in de herfst. De grootste aantallen vorstdagen telde de herfst in 1919 (28), 1920 (29) en 1921 (24), terwijl 8 dagen met vorst normaal is. In 1921 noteerde het KNMI op 29 november -14,4 graden, landelijk de koudste herfstdag van de eeuw. Daags daarop vroor het 13,7 graden. Die maand eindigde met vijf dagen matige tot strenge vorst. De vroegste ijsdag (hele dag vorst) had ons land op 3 november 1980 met in De Bilt -0,9 als maximum.

Vroege kou werd steevast gevolgd door zachte winters. Ook in recente warme jaren begon de winter soms veelbelovend, waarna het zacht werd. Vanaf half november 1993 vroor het iedere dag: Twenthe noteerde -11,4 graden. In 1995 was daar al begin november -9,2 gemeten. In 1998 leverde november strenge vorst op, maar ook hierop volgde een zachte winter. De herfst was het warmst in 1969 (11,7), 1982, 1999, 2000 en 2001 (11,6) en 1949 (11,3).

Gemiddelde herfsttemperatuur 1900-2000

De herfst als overgangsseizoen kent enorme contrasten. Zo werd het in 1949 begin september 35 graden en in oktober 1921 nog 30 graden. Binnen enkele dagen kan het omslaan, zoals in 1965: op 7 november nog 20 graden in Limburg, maar een week later vroor het in Eelde 13 graden en viel er sneeuw. De vroegste sneeuw viel op 13 oktober 1975. In de herfst kan het flink sneeuwen: zo sneeuwde het in november 1985 in de Bilt op 15 dagen, plaatselijk viel 20 cm.

De herfst is echter het beruchtst om zijn stormen. De zwaarste storm had ons land op 7 september 1944 met aan zee een uurgemiddelde wind van 122 km/u, orkaankracht 12. Extreem was het ook op 6 november 1921 met gemiddeld 115 km/u en windstoten tot 162 km/u. De natste herfst hadden we in 1998 met in De Bilt 468 mm (tegen 220 mm normaal) en op veel plaatsen wateroverlast. In 1959 was de herfst zeer zonnig met 450 uur zon tegen 292 uur normaal.

Onderdeel van KNMI-dossier Herfst

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI).
© Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 september 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.