Je leest:

Dyslectici hebben baat bij grotere letterafstand

Dyslectici hebben baat bij grotere letterafstand

Auteur: | 15 juni 2012

Een team van Italiaanse en Franse onderzoekers onderzocht het effect van een grotere letterafstand op de leesvaardigheid van dyslectische kinderen. De resultaten werden deze maand gepubliceerd in het tijdschrift PNAS. Zowel op accuraatheid als op leessnelheid scoorden de kinderen beter wanneer de letters wijder uit elkaar stonden. Dat komt doordat letters gezien door de ogen van dyslectici sneller in elkaar overlopen.

Small
Vijf tot twaalf procent van de bevolking is dyslectisch.

Bijna vijf procent van de schoolgaande kinderen heeft dyslexie. Deze groep kinderen heeft ondanks een normale intelligentie en gedegen onderwijs, moeite met leren lezen. Over de oorzaken van dyslexie zijn wetenschappers nog steeds in discussie. Wel zijn ze het erover eens dat de uitdaging vooral ligt in het leren lezen van meer woorden in minder tijd. Ga maar eens na: een dyslectisch kind leest in één jaar eenzelfde aantal woorden als een goede lezer in twee dagen.

Dansende letters

Tot nu toe waren de meeste programma’s voor dyslectici erop gericht om deelvaardigheden van lezen te trainen, zoals het (hardop) ontleden van woorden in kleinere klankeenheden. Maar deze methode is tijdrovend en moeilijk te implementeren in een normale schoolsituatie. Een andere benadering is om de gedrukte tekst aan te passen in lettertype en -grootte. Naar de effecten hiervan was nog maar weinig onderzoek gedaan. Een team onder leiding van Marco Zorzi, psycholoog aan de Universiteit van Padua (Italië), deed uitvoerig onderzoek onder een grote groep dyslectische kinderen in Italië en Frankrijk.

Uit gedragsonderzoek blijkt namelijk dat dyslectici in het lezen belemmerd worden doordat de letters gaan dansen: de letters die ze lezen en de letters die erom heen staan lopen door elkaar heen. Daardoor hebben ze dus moeite met het identificeren van letters. Dit op zijn beurt maakt het moeilijk om grotere eenheden, zoals woorddelen en woorden, te identificeren. De aanname in dit onderzoek was daarom dat een grote ruimte tussen de letters de leesprestatie van dyslectici zou verbeteren. Overigens is de standaardruimte tussen letters voor normale volwassen lezers precies goed: zou je deze vergroten, dan zouden zij daar slechts hinder van ondervinden.

Transparantie

Het onderzoek werd uitgevoerd onder 74 kinderen tussen de 8 en 14 jaar oud, die de diagnose ‘dyslexie’ hadden gekregen. Daaronder waren 34 Italiaanse en 40 Franse kinderen. Een verschil tussen die talen is dat het Italiaans een transparant schrijfsysteem heeft, waarbij klank en letter in een 1-op-1-verhouding staan, en het Frans niet. Het Engels is overigens het ultieme voorbeeld van een taal die geen transparant schrijfsysteem heeft: de letter i wordt bijvoorbeeld anders uitgesproken in child dan in chick. Voor dyslexieonderzoek is dit onderscheid in schrijfsystemen van belang, omdat niet elke leermethode voor beide typen talen geschikt is.

Medium

De kinderen moesten twee A4’tjes met 24 korte zinnen lezen die gedrukt waren in lettertype Times New Roman met lettergrootte 14. Op het ene A4’tje (voorbeeld A, zie afabeelding) was de ruimte tussen de letters normaal; op het andere A4’tje (voorbeeld B) was de ruimte tussen de letters vergroot met 2.5 punt. Ook de ruimte tussen de woorden en zinnen was aangepast zodat de verhoudingen dezelfde bleven als in de normale tekst. Tussen het lezen van de twee teksten zat twee weken tijd, om een eventueel herhalingseffect te beperken. De helft van de kinderen kreeg eerst de gewone tekst en daarna de aangepaste tekst te lezen; de andere helft net andersom.

Controlegroep

Uit de resultaten bleek dat beide groepen kinderen bij het lezen van de aangepaste tekst – dus met een grotere letterafstand – significant minder leesfouten maakten en bovendien sneller lazen. De kinderen konden 0.3 lettergrepen per seconde meer lezen, een verbetering waar Italiaanse dyslectische kinderen normaal gesproken een jaar over doen. Tussen de Italiaanse en Franse kinderen was overigens geen verschil in effect. Dat betekent dat deze methode zowel op transparante als niet-transparante schrijfsystemen kan worden toegepast.

Small

Om aan te tonen dat dit effect alleen gevonden wordt bij dyslectische kinderen, was er ook nog een controlegroep van 30 jonge normale lezers. Hun leesprestaties waren niet significant beter bij de aangepaste tekst, maar ook niet slechter (1.87 versus 1.93 lettergrepen per seconde).

Ook werd er nog een experiment uitgevoerd waarbij de niet aangepaste tekst een grotere regelafstand kreeg. Ook in vergelijking met deze tekst konden de dyslectische kinderen de aangepaste tekst veel beter lezen.

Daaruit kan geconcludeerd worden dat het ‘m vooral zit in extra ruimte tussen de letters, en dus niet in de extra ruimte tussen de regels. En hoewel dit een simpele oplossing lijkt voor de korte termijn, is er grote kans dat het ook op lange termijn effect heeft op de leesvaardigheid van dyslectici. Om de leesvaardigheid van dyslectici te verbeteren is het namelijk vooral belangrijk om ze meer te laten lezen, en op deze manier is dat mogelijk.

Bron:

Marco Zorzi e.a.,Extra-large letter spacing improves reading in dyslexia, Proceedings of the National Academy of Sciences (4 juni 2012)

Lees meer over dyslexie op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/dyslexie.atom", “max”=>"5", “detail”=>"normaal"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 juni 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.