Je leest:

Dwergstelsels geen bouwstenen Melkweg

Dwergstelsels geen bouwstenen Melkweg

Sterrenkundige Amina Helmi heeft onderzoek gedaan naar de geschiedenis van onze melkweg. Vier dwergstelsels, altijd gezien als overgebleven bouwmateriaal van de melkweg, blijken een compleet andere samenstelling te hebben dan ons eigen sterrenstelsel. Dat is waarschijnlijk niet ontstaan door samensmelting van dwergstelsels.

Een team onder leiding van Amina Helmi, sterrenkundige van het Groningse Kapteyn instituut, heeft de geschiedenis van onze Melkweg onderzocht. Met de Very Large Telescope in Chili achterhaalden ze de chemische samenstelling van meer dan 2000 sterren in vier nabije dwergstelsels. Het onderzoek toonde fundamentele verschillen aan in het ontstaan van deze stelsels.

Met het onderzoek heeft Helmi’s team twijfel gezaaid over de gangbare theorie dat zulke kleine, zwakke sterrenstelsels ooit de bouwstenen waren van onze eigen Melkweg. De onderzoeksresultaten van Helmi en haar collega’s uit negen verschillende landen worden op 10 november gepubliceerd in de gezaghebbende Astrophysical Journal Letters.

Fornax-dwergstelsel.

Onze Melkweg wordt omgeven door een aantal kleine satellietstelsels die vanwege hun losse, ronde vorm sferoïdale (rugbybalvormige) melkwegstelsels worden genoemd. Deze dwergstelsels zijn 1000 maal zwakker dan de Melkweg zelf. Moderne kosmologische modellen voorspellen dat zich na de Oerknal eerst kleine sterrenstelsels vormen, die later samensmelten tot grotere stelsels, zoals de Melkweg.

Omdat het heelal oorspronkelijk alleen waterstof en helium bevatte, zouden de onderzochte dwergsterrenstelsels zeer weinig zwaardere elementen moeten bevatten. Het onderzoek van Helmi en haar team laat iets anders zien.

Sextans-dwergstelsel. bron: NASA. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Uit de metingen blijkt dat er fundamentele verschillen bestaan in chemische samenstelling tussen de sterren in de dwergstelsels en die in onze Melkweg. In de sferoïdale stelsels blijken weinig ‘metaalarme’ sterren te zitten. Dat zijn sterren die voornamelijk uit waterstof en helium bestaan en weinig zwaardere elementen bevatten. In de bolvormige halo rond de Melkweg, een rustig gebied dat sinds het ontstaan van de melkweg nauwelijks is veranderd, zijn die metaalarme sterren wel te vinden. De gemiddelde aanwezigheid van elementen is in beide gevallen hetzelfde, maar in de dwergstelsels zijn de zwaardere elementen veel beter verdeeld door de sterpopulatie.

Helmi’s team onderzocht meer dan 2000 sterren in de sferoïdale sterrenstelsels Fornax, Sculptor, Sextans en Carina met het FLAMES-instrument op ESO’s Very Large Telescope. Helmi: “uit onze resultaten concluderen we dat versmelting van de nabije dwergstelsels als mechanisme voor de vorming van de Melkweg, zelfs in de vroege geschiedenis van het heelal, uitgesloten is”. “Meer gedetailleerd onderzoek aan deze systemen is nodig om precies te achterhalen wat er in de begindagen van ons nabije heelal is gebeurd.”

Dit artikel is een publicatie van Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA).
© Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 november 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.