Je leest:

Duurzaam met 10 miljard wordt lastig

Duurzaam met 10 miljard wordt lastig

Rond 2100 leven we met meer dan 10 miljard mensen op de planeet, voorspellen de Verenigde Naties. De meeste mensen leven in ontwikkelingslanden, maar de ontwikkelde landen oefenen de grootste milieudruk uit. Het zal moeilijk worden het mondiale energiegebruik te beperken, want dat houdt gelijke tred met de groeiende wereldbevolking.

In de opmaat naar de internationale conferentie over duurzame ontwikkeling die volgende week in Rio de Janeiro van start gaat, de Rio+20, verschijnen er veel artikelen over de milieu-impact van de almaar toenemende wereldbevolking. Die toename gaat razendsnel maar wisselt sterk per land, afhankelijke van de demografische opbouw. In 2050 zal de aarde rond de 9,5 miljard mensen moeten herbergen; dat aantal stijgt volgens het Population Reference Bureau van de VN tot ver boven de 10 miljard in 2100. Overigens is de ‘bandbreedte’ van deze schattingen opvallend hoog: respectievelijk 8,1 – 10,6 miljard in 2050 en 6 – 16 miljard in 2100.

Bevolkingsgroei
De VN verwacht dat iedere twaalf jaar de wereldbevolking met een miljard zal toenemen. De meeste kinderen worden geboren in de armste landen.
© 2011 Population Reference Bureau. All rights reserved. www.prb.org

Grootste milieudruk door de rijke landen

Tachtig procent van de mensen zal in de toekomst in ontwikkelingslanden wonen, maar de bevolking in de rijkere landen veroorzaakt nog steeds de grootste milieubelasting, aldus enkele biologen van de Amerikaanse Stanford Universiteit. Onderwijs is een belangrijk instrument om de bevolkingsgroei in ontwikkelingslanden in toom te houden. Meer onderwijs leidt voor meisjes tot het krijgen van minder kinderen, zo blijkt uit de statistiek. Zeer intensieve educatieprogramma’s kunnen zelfs leiden tot een miljard minder zielen op de planeet in 2050.

Westers consumptiepatroon

Terwijl de gemiddelde gezinsgrootte in veel ontwikkelingslanden – mede door de toename van de welvaart – afneemt, wordt een positief milieu-effect (door minder bevolkingsdruk) echter teniet gedaan door de consumptietoename. Want in landen waar het gemiddelde inkomen stijgt, wordt het westers consumptiepatroon vaak overgenomen. Alles bij elkaar leidt een kleinere bevolkingsgroei dus niet per se tot een ‘duurzamer’ leefpatroon.

Cartogram
Hoewel het voor wetenschappers moeilijk is om het ‘draagvermogen’ van de aarde te meten, staat wel vast dat de mondiale bevolkingsdruk de draagkracht van de aarde te boven gaat, aldus de Stanford-onderzoekers. Als datgene wat de aarde te bieden heeft in 7 miljard gelijke delen zou worden verdeeld, gebruiken rijke landen 2 tot 5 maal meer van deze ‘delen’, zo wordt ons voorgerekend in de Encyclopedia of Biodiversity (2011). In bovenstaande afbeelding zijn gegevens uit het 2006 Global Footprint Network gebruikt.
Jerrad Pierce 2007

Herstel van ecosystemen

Bevolkingsdruk leidt in steeds meer gebieden tot degradatie van ecosystemen. Het zijn vaak de armste landen die gevoelig zijn voor ecologische rampspoed. Volgens de Millennium Ecosystem Assessment gaat twee derde van de ecosystemen op aarde achteruit. Maar Homo sapiens zou de ‘wetende mens’ niet zijn als hij geen oplossing zou verzinnen voor verwoestijning en degradatie van ecosystemen. Dat uitgeputte ecosystemen weer hersteld kunnen worden, bewees een recent uitgezonden documentaire van VPRO’s Tegenlicht, waarin (ex-)cameraman en ecoloog John D. Liu een simpele manier predikt om uitgeputte ecosystemen te revitaliseren: door het terugbrengen van biomassa, organische materie en biodiversiteit.

Lush plateau china4
Op de foto het löss-plateau in China vóór de revitalisatie van de natuurlijke flora, een thema in Liu’s film Groen Goud.
Groen Goud VPRO Tegenlicht
L ss plateau
… en na de revitalisatie. Liu adviseerde Jordanië over het herstel van ecologisch vrijwel ‘dode’ gebieden met opmerkelijke resultaten.
Groen Goud VPRO Tegenlicht

Energie en populatie

De toename van het energiegebruik houdt gelijke tred met de groei van de wereldbevolking. (De gemiddelde consumptie per wereldburger wordt ook vaak uitgedrukt in ‘energiegebruik per capita’.) Dit zou betekenen dat de beschikbaarheid van energiebronnen de wereldwijde populatiegroei in de toekomst niet zal kunnen bijhouden. Sommige wetenschappers gaan ervan uit dat de eindigheid van energie- en voedselbronnen automatisch remmend zal werken op een ongebreidelde populatiegroei. Zij baseren zich daarbij op trends uit het (verre) verleden.

2012 06 02 18h13 59
De toename van het energiegebruik gaat gelijk op met de groei van de wereldbevolking. Het verband tussen de mondiale energieconsumptie en de toegenomen consumptie per inwoner is iets minder sterk.
Populations Reference Bureau UN & US Energy Information Administration
Pv botswana
Het energiethema zal ook in de Rio+20-conferentie aan de orde komen.
UNDP

Elektriciteit voor iedereen

Parallel aan de mondiale bevolkingsgroei, neemt ook het gemiddelde energiegebruik van de wereldburger toe. Toch hebben meer dan een miljard mensen wereldwijd nog altijd geen beschikking over elektriciteit. Het gebruik van autonome zonnepanelen in afgelegen gebieden ligt dan voor de hand. De toegankelijkheid van elektriciteit in ontwikkelingslanden en de rol van duurzame energie is een belangrijk thema op de Rio+20-conferentie, van 20 tot 22 juni in Rio de Janeiro, Brazilië.

Bronnen:

Lees meer over duurzaamheid op Wetenschap24:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 juni 2012

Discussieer mee

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE