Je leest:

Duurzaam energiebeleid te wisselvallig

Duurzaam energiebeleid te wisselvallig

Auteur: | 11 juni 2008

Onzekerheid over overheidsbeleid is vaak een reden om te stoppen met het ontwikkelen van duurzame energie. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Ineke Meijer, die op 13 juni promoveert aan de Universiteit Utrecht. ‘Het is erg belangrijk dat de overheid een stabiel beleid voert, zodat ondernemers meer zekerheid krijgen dat zij hun investeringen uiteindelijk kunnen terugverdienen.’

Biomassavergassing. Terwijl woorden als klimaatverandering, zonne-energie en windmolenpark inmiddels ingeburgerd zijn, klinkt biomassavergassing nog vooral exotisch. En dat mag een zonde heten, want biomassavergassing geldt als beloftevolle technologie om duurzame energie op te wekken. Toch zijn veel projecten voor de ontwikkeling van biomassavergassingstechnologie stopgezet. Vrijwel alle Nederlandse ondernemers zijn afgehaakt.

Investeren in biomassavergassing is te riskant. ‘Het gaat hierbij om onzekerheid of de technologie goed gaat functioneren, onzekerheid of er voldoende geld beschikbaar is vanuit bedrijven en banken voor het opzetten van biomassavergassingsprojecten en onzekerheid over de prijs, kwaliteit en beschikbaarheid van biomassa om de installatie op te laten draaien’, aldus Ineke Meijer. Maar er is ook ‘onzekerheid of en op welke manier de overheid biomassavergassingsprojecten zal steunen.’ Vooral deze laatste politieke onzekerheid maakt dat biomassavergassing in Nederland het licht nog niet heeft gezien, laat staan opgewekt.

Ondernemers zien het wisselvallige beleid uit Den Haag als grootste onzekerheid.

Politieke onzekerheid grootste obstakel

Van alle onzekere factoren die bij de ontwikkeling van nieuwe vormen van duurzame energie komen kijken, wordt de politieke onzekerheid gezien als het grootste probleem. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Ineke Meijer. Zij onderzocht door middel van diepte-interviews hoe ondernemers in de duurzame energiesector tegen onzekerheid aankijken en hoe dit hun gedrag beïnvloedt.

Zij analyseerde zes verschillende vormen van onzekerheid: over technologie, middelen, concurrenten, leveranciers, consumenten en politiek. Onzekerheden kunnen elkaar versterken: wie bijvoorbeeld twijfelt over de technische haalbaarheid, zal ook moeilijk investeerders kunnen vinden, wat de financiering onzeker maakt. Maar het is toch vooral het wisselvallige beleid uit Den Haag dat als grootste onzekere factor wordt gezien.

‘Een duidelijk voorbeeld van onzekerheid over het overheidsbeleid heeft te maken met het subsidiebeleid voor het opwekken van duurzame energie’, licht Ineke Meijer toe. ‘Het subsidiebeleid van de overheid is de laatste jaren vaak gewijzigd. Afgelopen jaar heeft de overheid zelfs onverwacht een hele belangrijke subsidieregeling voor duurzame energie (de MEP-regeling) stopgezet.’ Juist bij duurzame energieprojecten is overheidssubsidie belangrijk.

Anders dan bij een nieuwe kleur muurverf of een andere smaak frisdrank, staat de technologie bij dit soort projecten vaak nog in de kinderschoenen. Voordat een product op de markt komt, moet er dus veel tijd en geld worden geïnvesteerd. ‘Subsidie van de overheid helpt om het voor ondernemers aantrekkelijk te maken om in deze projecten te investeren. Het schommelende beleid leidt tot veel onzekerheid over de betrouwbaarheid van de overheid, waardoor ondernemers sterk gaan twijfelen of zij wel geld durven te investeren in duurzame energieprojecten.’

Biomassavergas-singsinstallatie op de University of South Carolina. Illustratie: www.sc.edu. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Biomassavergassing op een laag pitje

Veel biomassavergassingsprojecten zijn het slachtoffer geworden van schommelend overheidsbeleid. ‘Biomassavergassing is een technologie met grote milieuvoordelen’, zegt de onderzoekster. ‘Bij biomassavergassing wordt biomassa omgezet in een brandbaar gas, dat vervolgens kan worden gebruikt om warmte en elektriciteit mee op te wekken. Een belangrijk voordeel van biomassavergassing boven bijvoorbeeld biomassaverbranding, is de efficiëntie waarmee uit biomassa elektriciteit kan worden opgewekt. Die is bij biomassavergassing hoger dan bij biomassaverbranding.’

Toch zijn veel biomassavergassingsprojecten, in tegenstelling tot bijvoorbeeld biomassaverbrandingsprojecten, stopgezet. ‘De technologie is nog in een pril stadium van ontwikkeling. Juist in die fase, de fase waarin de eerste biomassavergassingsinstallaties in de praktijk worden toegepast, zijn er zeer grote onzekerheden’, aldus Meijer. ‘Uit mijn onderzoek blijkt dat de verschillende onzekerheden elkaar versterken en het voor ondernemers erg lastig wordt om deze opeenstapeling van onzekerheden het hoofd te bieden.’

Het ontwikkelen van nieuwe vormen van duurzame energie kost tijd en geld. Ook is er veel geld en geduld nodig om ontwikkelde producten te laten slagen. Overheidssubsidies kunnen ondernemers over de streep halen om toch te investeren in duurzame energie.

Overheid kan helpen

‘Om de technologieën door de eerste moeilijke fase heen te helpen, is het belangrijk dat de overheid ondernemers zo goed mogelijk helpt om deze onzekerheden te verkleinen’, stelt de promovenda. ‘Dit kan bijvoorbeeld door extra geld beschikbaar te stellen voor ondernemers die met hun biomassavergassingsprojecten een voortrekkersrol spelen, maar bijvoorbeeld ook door de wet- en regelgeving voor biomassavergassingsprojecten zo makkelijk mogelijk te maken.’

In deze tijd van Al Gore, Kyoto, uitgeputte gas- en oliereserves en uit de pan rijzende benzineprijzen, is het immers ook in het belang van de overheid om de ontwikkeling van duurzame energie te stimuleren. Voor echte innovatieve en duurzame oplossingen is een stabiel beleid noodzakelijk. Ook zou de overheid er volgens Meijer goed aan doen om duurzame energietechnologieën voor een langere periode te ondersteunen: vanaf de onderzoeksfase tot aan succesvolle toepassing. ‘Omdat de fase vlak na de marktintroductie de meest lastige fase is, is er vooral in deze fase extra overheidssteun nodig.’

Het proefschrift van Ineke Meijer heet ‘Uncertainty and entrepreneurial action. The role of uncertainty in the development of emerging energy technologies.’ Haar onderzoek maakt onderdeel uit van het programma ‘Dealing with Uncertainties in the Transition to a Sustainable Energy Infrastructure: An integrative Approach’ van het NWO/SenterNovem Stimuleringsprogramma Energieonderzoek.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 juni 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.