Je leest:

Dronken via je voeten?

Dronken via je voeten?

British Medical Journal publiceert opvallend kerstexperiment

Auteur: | 16 december 2010

De kersttijd staat weer voor de deur. Reden voor het, anders zo serieuze, British Medical Journal om een opvallend experiment te publiceren. Deense wetenschappers onderzochten in mythbusters-stijl of je dronken kunt worden door je voeten drie uur lang in een bak met alcohol te houden.

Small
Word je dronken door met je voeten in een bak alcohol te gaan staan? Volgens een Deens volksverhaal wel. In de praktijk blijkt het wel mee te vallen.
British Medical Journal

Het is een bekend volksverhaal in Denemarken: alcohol kan door absorptie via de huid in het lichaam terecht komen. Dat veronderstelt dat je dronken kunt worden door met je voeten in een bak alcohol te gaan staan. Christian Hansen, Louise Faerch en Peter Kristensen, alledrie arts in het Deense Hillerød ziekenhuis, vonden het hoog tijd om die mythe eens te onderzoeken. Zij kwamen bijeen in een kantoortje van het ziekenhuis en stelden hun voeten drie uur lang bloot aan 2100 milliliter Karloff wodka, met een alcoholpercentage van 37,5 procent. Ze doopten hun experiment ‘Peace On Earth’, wat staat voor Percutaneous Ethanol Absorption Could Evoke Ongoing Nationwide Euphoria And Random Tender Hugs.

Niet té serieus

Elk halfuur werd bij de artsen bloed afgenomen om het alcoholpercentage in het plasma te bepalen. Maar hoe lang zij ook met hun voeten in de wodka zaten, de hoeveelheid alcohol in hun bloed bleef zo laag dat het niet viel te detecteren. Gelukkig gebruikten Hansen, Faerch en Kristensen ook nog een andere maatstaf om te bepalen of ze dronken werden. Zij gaven zichzelf elk halfuur een cijfer voor ‘symptomen van dronkenschap’; zoals een vergroot zelfvertrouwen, het voelen van de noodzaak tot praten en het spontaan uitdelen van knuffels. De artsen hadden geen behoefte om elkaar te knuffelen, maar praatten in het eerste uur van het experiment wel veel. Dat effect zwakte in het tweede deel van het experiment weer af en heeft dus waarschijnlijk niks te maken met de inname van alcohol.

Small
Drie flessen wodka gingen er in het Deense voetenbad.
Wikimedia Commons

Kristensen vat het onderzoek samen: “We vonden geen alcohol in het bloed van proefpersonen die hun voeten drie uur lang in een bak wodka hielden. Ook het gedrag van de proefpersonen veranderde tijdens het experiment niet zodanig dat we kunnen spreken van dronkenschap. Het lijkt dus volkomen veilig om met wat glaasjes wodka in je schoenen achter het stuur te kruipen.” Kristensen weet niet zeker of dat ook geldt voor dranken zoals absint, die soms wel 80 procent alcohol bevatten. Gelukkig waarschuwen de Denen ook dat we hun experiment niet té serieus moeten nemen. Een studie met de curieuze naam ‘Peace On Earth’, die werd uitgevoerd met slechts drie proefpersonen – nota bene de auteurs van het uiteindelijke artikel – en zonder controlegroep zou buiten kersttijd nooit in het British Medical Journal terecht komen.

Handgel met ethanol

Toch blijft de vraagstelling van dit kerstexperiment wel interessant. Want is het nu mogelijk dat alcohol via de huid ons lichaam binnenkomt? In 2007 deden Duitse wetenschappers serieus onderzoek naar die vraag. Aanleiding was het veelvuldig gebruik van desinfecterende handgels, op basis van ethanol, in de zorg. Artsen en andere zorgverleners zijn vaak verplicht hun handen voor en na elk patiëntencontact te ontsmetten. Voor sommigen betekent dit dat zij 25 keer per uur met handgel moeten smeren. En dat de hele dag door. Week in, week uit.

De Duitsers testten drie verschillende handgels (met 55, 85 en zelfs 95 procent ethanol) op twaalf gezonde, volwassen proefpersonen. Daarbij maakten zij onderscheid tussen twee situaties waarin handgel gebruikt wordt; namelijk bij dagelijkse werkzaamheden in de zorg en voorafgaand aan een operatie. De blootstelling aan ethanol is in beide situaties verschillend. Om de dagelijkse werkzaamheden te simuleren, smeerden de proefpersonen een halve minuut met vier milliliter handgel. Dat herhaalden zij zo’n twintig keer, steeds met tussenpozen van een minuut. Om zich voor te bereiden op een operatie moesten de proefpersonen drie minuten lang smeren met twintig milliliter handgel. En dat tien keer met tussenpozen van vijf minuten.

Alcohol en vruchtensappen

Net als in het experiment van de Deense artsen namen de Duitsers regelmatig een bloedmonster af bij hun proefpersonen. Vóór het gebruik van handgel was de maximale concentratie ethanol in het bloed gemiddeld ongeveer 1,7 milligram per liter. Na gebruik van handgel bleek die maximale concentratie iets te stijgen. Kijk maar eens in de tabel hieronder. Er komt dus wel degelijk ethanol via de huid in het bloed terecht. Maar moeten we ons daar ook zorgen over maken?

Handgel Gebruik Maximale ethanol concentratie in bloed Gemiddelde ethanol absorptie
Geen - 1,7 mg/l -
55% Dagelijks 6,9 mg/l 0,9%
55% Operatie 8,8 mg/l 0,5%
85% Dagelijks 11,45 mg/l 1,1%
85% Operatie 30,10 mg/l 1,1%
95% Dagelijks 20,95 mg/l 2,3%
95% Operatie 17,5 mg/l 0,7%
Small
Ethanol uit handgel bereikt je lichaam, maar maakt je niet dronken.
Sergei Scurfield, Wikimedia Commons

De Duitsers geven een rekenvoorbeeld. Stel: een chirurg ontsmet in zes uur tijd drie keer zijn handen. Hij gebruikt daarvoor in totaal twintig milliliter handgel met 95 procent ethanol. Elke twee uur smeert hij dan 15,1 gram ethanol op zijn handen, waarvan ongeveer 0,7 procent uiteindelijk in de bloedbaan terecht komt. Dat komt neer op 106 milligram per ontsmetting. Ter vergelijking: één glas alcohol bevat ongeveer twaalf gram ethanol, en zelfs vruchtensappen kunnen zo’n drie gram ethanol per liter bevatten. En door te drinken, krijg je 90 procent van die ethanol ook daadwerkelijk binnen.

Conclusie van het verhaal: kleine hoeveelheden alcohol kunnen via de huid in je bloedbaan terecht komen. Maar de Deense mythe klopt toch niet helemaal. De geabsorbeerde concentraties zijn zo laag, dat je er nooit dronken van kunt worden.

Bronnen

Lees meer over alcohol op Kennislink

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/alcohol/index.atom?m=of", “max”=>"10", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 december 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.