Je leest:

Droevige muziek maakt huilend gezicht aardiger

Droevige muziek maakt huilend gezicht aardiger

Auteurs: , en | 11 november 2010

Huilende mensen vinden we sympathiek. Als we tegelijkertijd ook nog eens droevige muziek horen, vinden we mensen met tranen in de ogen nóg sympathieker. Het horen van blije of irritante muziek heeft geen invloed op hoe we huilende gezichten beoordelen. Dat ontdekten Tilburgse psychologen onlangs tijdens onderzoek in science center NEMO.

Afgelopen mei deed de Universiteit van Tilburg mee aan Science Live, een onderzoeksprogramma van science center NEMO waarin echt, peer-reviewed, wetenschappelijk onderzoek in NEMO wordt verricht met een breed publiek als proefpersoon. Maar liefst 366 mensen deden mee aan deze eerste editie van Science Live. Het onderzoek van de Tilburgers ging over de beoordeling van gezichtsuitdrukkingen als iemand naar muziek luistert.

Blije gezichten en irritante muziek

Het doel van het onderzoek was om te zien of muziek en gezichtsuitdrukkingen samen een bijdrage leveren aan hoe aantrekkelijk, aardig of leuk we een persoon vinden. Dit ging als volgt in zijn werk: de proefpersonen kregen foto’s te zien van mannen en vrouwen die huilden, lachten, gaapten en heel boos keken. Tegelijkertijd hoorden ze uit een koptelefoon muziek die irritant, droevig, rustig en vrolijk was. Vervolgens vroegen we de proefpersonen de mensen op de foto te beoordelen op een schaal van 1 tot 9 in de volgende categorieën:

  1. Hoe leuk vind je de persoon op de foto?
  2. Hoe aardig vind je de persoon op de foto?
  3. Hoe aantrekkelijk (voor volwassenen) of mooi (voor kinderen) vind je de persoon op de foto?

De proefpersonen gaven antwoord door middel van responsboxen. Deze namen niet alleen de beoordelingen op, maar maten ook hoe lang het duurde voordat een antwoord werd gegeven. Niet iedereen zag de foto’s en hoorde de muziek in dezelfde volgorde. Zo proberen we in het algemeen te voorkomen dat er beïnvloeding door volgorde plaats vindt. We willen bijvoorbeeld voorkomen dat wanneer je altijd eerst vrolijke muziek hoort en daarna droevige muziek, de vrolijke muziek nog steeds een rol speelt bij het beluisteren van het droevige stuk. Daarom waren er mensen die bijvoorbeeld begonnen met vrolijk, anderen met rustig en weer anderen begonnen het experiment zonder muziek te horen.

We vroegen de deelnemers namelijk ook om een serie foto’s te beoordelen zonder dat ze muziek hoorden. Zo kunnen we kijken of het wat uit maakt dat er muziek gespeeld wordt of niet, en door het gebruik van verschillende emotionele categorieën van muziek, kunnen we zien of er nog verschillen zijn tussen bijvoorbeeld vrolijke en vervelende muziek.

In de Science Live ruimte in NEMO proberen Tilburgse wetenschappers in een echt psychologisch experiment meer te weten te komen over muziek en emoties. Elke bezoeker mocht proefkonijn zijn.
DigiDaan

En de uitslag is…

Bij het bespreken van de resultaten zullen we ons beperken tot duidelijkste en belangrijkste vondsten. Die hebben vooral te maken met de verdrietige foto’s in combinatie met verdrietige muziek en de vraag hoe aardig de persoon op de foto was.

Verdriet

We hebben gevonden dat de combinatie van verdrietige muziek en huilende foto elkaar versterken, en huilende mensen met droevige achtergrondmuziek aardiger worden gevonden dan wanneer je de foto alleen ziet (zonder muziek te horen), of de foto met huilende mensen ziet in combinatie met bijvoorbeeld vrolijke muziek. Sommige deelnemers hadden dit na afloop van het experiment ook aangegeven als feedback, en dit blijkt dus ook uit de data. Het is echter wel zo dat het hier gaat om een verhouding; foto’s van blije mensen worden bijvoorbeeld altijd sympathieker dan een huilende persoon gevonden, maar het versterkend effect van blije muziek blijft hier achterwege (blije mensen worden dus niet nog sympathieker gevonden als er blije muziek opstaat).

Voor zowel leuk, aardig en aantrekkelijk geldt dat personen op foto’s hoger werden beoordeeld wanneer er werd geluisterd naar de vrolijke muziek dan wanneer er werd geluisterd naar de irritante muziek. Dit geldt echter niet voor de foto’s van huilende mensen.

Vrouwen vinden vrouwen sympathiek

Over het algemeen geven vrouwen hogere beoordelingen aan de foto’s dan mannen, en worden foto’s van mannen bovendien minder hoog beoordeeld dan foto’s van vrouwen. Bijzonder hierbij is dat op de vraag hoe leuk iemand is het geslacht voor foto’s niet uit lijkt te maken.

Ouderen vinden huilende mensen aardig

We hebben veel leeftijdsverschillen gevonden. In het algemeen worden foto’s hoger beoordeeld naarmate de leeftijd van de beoordelaar toeneemt. Dit effect is er niet voor kalme en vrolijke foto’s wanneer het draait om de vraag hoe aardig iemand is, maar wel voor alle andere foto’s. Bovendien is het zo dat het effect voor leeftijd het grootste is voor foto’s van huilende mensen. Met andere woorden, oudere mensen beoordelen foto’s met tranen positiever dan jongere mensen; zij vinden huilende mensen leuker en aardiger.

Reactietijden

De responsboxen hebben ook geregistreerd hoe snel antwoorden gegeven werden. Over het algemeen reageerden kinderen sneller dan volwassenen en werd er sneller gereageerd voor foto’s van boze en blije gezichten.

Achterliggende theorie

Het gezicht is bij uitstek het medium waarmee we onze emoties uiten. Emotionele gelaatsexpressies zijn in de regel goed herkenbaar. Dat ligt voor de hand omdat ze belangrijke informatie geven over de innerlijke gesteldheid en gedragstendenties van de persoon. En bovendien kan er mogelijk belangrijke informatie over de situatie of omgeving aan ontleend worden. Immers, als ik zie dat iemand in mijn gezelschap bang is, moet ik wellicht ook op mijn hoede zijn.

Verdriet is ook een belangrijke toestand om naar anderen te communiceren. Het betekent namelijk vaak dat je heel erg dringend hulp van anderen nodig hebt. Zo’n boodschap moet dus heel helder gecommuniceerd worden (eventueel met tranen om het nog extra te accentueren).

Omdat de boodschap zo belangrijk is, mag die niet snel verstoord worden. Afleiding vanuit de omgeving mag er niet toe leiden dat de boodschap verloren gaat. Omgekeerd kun je je nog afvragen of er manieren zijn om het signaal te versterken.

Het huidige experiment heeft wat dit betreft belangrijke informatie opgeleverd.

De belangrijkste resultaten op een rijtje:

  • Bij droevige muziek worden huilende gezichten aardiger gevonden (dat gold niet voor andere emoties). Dit opmerkelijke resultaat kan verklaren waarom we al sinds mensenheugenis muziek maken bij droevige omstandigheden. Daardoor gaan we elkaar nog aardiger vinden en is de kans dat we elkaar steunen nog groter.
  • Vrouwen worden in het algemeen positiever beoordeeld dan mannen, maar dat verschil verdwijnt bij verdriet. Dit resultaat kan gezien worden als een aanwijzing voor de robuustheid van het belang van verdriet. Andere factoren (zoals sekse) worden minder belangrijk.
  • De beoordelingen van de gezichten zijn positiever bij vrolijke dan bij irritante muziek, maar dit geldt weer niet voor de huilende gezichten. Dit kan men wederom zien als een aanwijzing van de robuustheid van verdriet. Omgevingseffecten hebben bij het zien van huilende mensen minder invloed. Bovendien hebben we eerder gevonden dat we de reacties op minder prettige natuur- en dierenfoto’s wel kunnen beïnvloeden met muziek. Door vrolijke muziek af te spelen konden we ervoor zorgen dat mensen ‘vervelende’ foto’s van tijgers, spinnen en vulkaanuitbarstingen positiever beoordeelden. Onze reactie op een onprettige dierenfoto blijkt dus een stuk makkelijker te beïnvloeden dan onze reactie op een ongelukkig mensengezicht."
  • Ouderen beoordelen foto’s positiever dan jongeren en dit geldt met name voor verdriet. Dit past goed bij eerdere onderzoeksresultaten dat verdriet door ouderen sterker wordt ervaren. Soortgelijke vondsten zijn gedaan voor filmclips waarbij ouderen verdriet intenser ervaarden dan jongeren. Een plausibele verklaring hiervoor is dat ouderen in de regel meer te maken hebben met verdriet (verlieservaringen van bijvoorbeeld een geliefde, een hobby, werk, etc.) dan jongeren. Wat echter ook mogelijk is, is dat sociale banden belangrijker worden naarmate we ouder worden en dat sympathiek gedrag ten opzichte van anderen in nood deze banden versterkt.

Samengevat kan worden gezegd dat dit onderzoek een aantal interessante resultaten heeft opgeleverd, die het idee ondersteunen dat verdriet een belangrijke emotie is (vooral voor ouderen) en dat het uiten van deze emotie ook robuuste effecten heeft. Wat er ook gebeurt of ongeacht de verdere eigenschappen van de persoon, de boodschap en het effect van getoond verdriet blijkt er niet door aangetast te worden.

Meer weten?

  • Baumgartner, T., Lutz, K., Schmidt, C.F., & Jäncke, L. (2006). The emotional power of music: How music enhances the feeling of affective pictures. Brain Research, 1075, 151-164.
  • Baumgartner, T., Esslen, M., & Jäncke, L. (2006). From emotion perception to emotion experience: Emotions evoked by pictures and classical music. International Journal of Psychophysiology, 60, 34-43.
  • Hanser, W. E., Vingerhoets, A. J. J. M., & Nieuwenhuis-Mark, R. E. (2007, October). Music and affective pictures. Conference proceedings presented at the 4th International Conference on the (non)Expression of Emotion in Health and Disease, Tilburg, Netherlands.
  • Hanser, W. E., Vingerhoets, A. J. J. M., & Nieuwenhuis-Mark, R. E. (2010). The effects of music on the perception of affective pictures. Unpublished manuscript, Tilburg University, Netherlands.
  • Hendriks, M.C.P., & Vingerhoets, A.J.J.M. (2006). Social messages of crying faces: Their influence on anticipated person perception, emotions and behavior responses. Cognition and Emotion, 20, 878-886.
  • Logeswaran, N., & Bhattacharya, J. (2009). Crossmodal transfer of emotion by music. Neuroscience Letters, 455, 129-133.
  • Vingerhoets, A.J.J.M. (2010, November). Tranen: Waarom mensen huilen. Amsterdam, Nederland: Bert Bakker.

Lees ook:

Dit artikel is een publicatie van Universiteit van Tilburg.
© Universiteit van Tilburg, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 november 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.