Je leest:

Dove mensen zien beter in hun ooghoek

Dove mensen zien beter in hun ooghoek

Auteur: | 12 november 2010

Dove mensen kunnen ietsje beter zien dan iemand die zowel kan horen als zien. Na jarenlang onderzoek met gemengde resultaten, komt uitsluitsel van wetenschappers van de Universiteit van Sheffield. Vooral in de ooghoeken van hun gezichtsveld (het perifere zicht) presteren dove mensen een stuk beter dan anderen. Dat schrijven Charlotte Codina en haar collega’s in de online editie van het tijdschrift ‘Developmental Science’. Het belangrijkste verschil met eerder onderzoek is dat de wetenschappers hun proefpersonen in leeftijdscategorieën opsplitsten; daaruit bleken vooral volwassen doven een kijkvoordeel te hebben.

Small
Zien doven beter dan gewone mensen? Zeker, al is het maar een beetje.
iStockphoto

Onderzoekers vragen het zich al ruim twintig jaar af: kunnen dove mensen beter zien dan mensen die beide zintuigen goed op peil hebben? Sindsdien zijn honderden dove proefpersonen in laboratoria op komen dagen. Pubers, peuters, bejaarden, noem maar op. Maar keer op keer waren de resultaten tegenstrijdig. Het ene onderzoek toonde aan dat het verschil in zicht tussen doven en gewone mensen maar heel klein is, terwijl andere onderzoeken aantoonden dat het verschil enorm moest zijn.

Niet dat al die jaren werk voor niets zijn geweest: uit al het onderzoek is namelijk af te leiden dat als een dove al beter ziet dan iemand zonder gebrek, die verbetering alleen te merken is in het perifere zicht. Recht vooruit kijken kan iedereen even goed.

De onhandigheid van het onderzoek tot dusver is -zoals wel vaker in de wetenschap- dat de meeste proeven nauwelijks met elkaar te vergelijken zijn. De ene onderzoeker nam het gezichtsveld heel ruim en liet zijn proefpersonen zoveel mogelijk reageren op wat ze in de ooghoeken zagen, terwijl de ander het gezichtsveld veel smaller nam. De een onderzocht slechts kinderen, de ander was tevreden met een mengelmoes van leeftijden.

Small
Charlotte Codina is geïnteresseerd in het gezichtsveld van doven.
University of Sheffield

Daarom pakten Charlotte Codina en haar collega’s van de Universiteit van Sheffield in hun nieuwe onderzoek het wat beter aan. Ze deden twee dingen anders.

Ten eerste maten ze het gezichtsveld zo breed mogelijk. Ze bouwden daartoe een kleine koepel met 96 LED-lampjes. De proefpersoon steekt zijn hoofd in de bolle ‘sterrenhemel’ en geeft met een joystick aan wanneer hij of zij een lampje links of rechts ziet aanspringen.

Ten tweede deelden ze hun proefpersonen -44 kinderen- op in leeftijdscategorieën, voor het geval dat kinderen hun ooghoeken anders benutten dan volwassenen. Niet zo’n gek idee omdat zintuigen zoals reuk en zicht zijn aangesloten op je brein en die is bij kinderen nog volop in ontwikkeling. Ter vergelijking gebruikten Codina de gegevens van 17 volwassenen uit een eerder onderzoek.

Het resultaat van Codina’s proef is zowel opmerkelijk als belangrijk. Dove kinderen die erg jong zijn -dat wil zeggen van 5 tot 10 jaar oud- reageren een kwart seconde langzamer op de signalen in de ooghoeken dan gewone kinderen van dezelfde leeftijd, die na ruim een halve seconde reageerden. Deze dove kinderen horen dus niet alleen niks, maar zien ook nog eens slechter.

Large
Met LED-lampjes kun je makkelijk een nep-sterrenhemel bouwen.
Wikimedia Commons

Gelukkig ebt dat verschil weg naarmate de jongeren in hun tienerjaren geraken. Vanaf een leeftijd van ongeveer 12 jaar zien dove kinderen ongeveer even goed als gewone kinderen. Sterker nog: in de meest verre ooghoeken (ruim 80 graden breed) reageren de dove kinderen ruim een tiende seconde sneller dan gewone kinderen; en dat blijft zo als ze volwassen zijn. Dove volwassenen hebben dus een breder gezichtsveld dan mensen die zowel kunnen zien als horen.

Joanna Robinson, coördinator van het Britse Koninklijke Instituut voor Doven, zegt in een persbericht dat het onderzoek bewijst dat dove mensen waarschijnlijk beter zijn in bepaald soort werk. Bijvoorbeeld het in de gaten houden van beveiligingscamera’s, of als scheidsrechter bij sportwedstrijden.

Aan de andere kant wijst het onderzoek er ook op dat erg jonge dove kinderen minder goed zien dan andere kinderen. Zij zullen in verkeerssituaties dan weer extra goed op moeten letten.

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/doof.atom", “max”=>"6", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 november 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.