Je leest:

Doet wiskunde pijn?

Doet wiskunde pijn?

Pijncentrum actief bij denken aan wiskunde

Auteurs: en | 16 november 2012

Dat wiskunde voor de meesten van ons geen feest is, wisten we al. Hersenscans laten dit zelfs zien: het denken aan wiskunde activeert dezelfde hersengebieden als pijn. Maar hoe betrouwbaar is zulk hersenonderzoek eigenlijk?

Ben jij bang voor wiskunde? Heb je het gevoel dat de wereld vergaat als je nadenkt over een naderend wiskundetentamen, of aan het doen van je belastingen? Sian Bellock en Ian Lyons van de Universiteit van Chicago hebben aangetoond dat het denken aan wiskunde gebieden in de hersenen activeert die ook actief zijn als mensen fysieke pijn ervaren.

Sommen maken is eng

Om tot deze conclusie te komen onderzochten de wetenschappers achtentwintig mensen. De ene groep bestond uit veertien wiskunde-angstigen: deze mensen hadden een vragenlijst ingevuld waaruit bleek dat ze angstig waren voor wiskunde en/of wiskunde in het dagelijks leven zoveel mogelijk probeerden te vermijden. Dit bleek door de mensen een vragenlijst in te laten vullen over wiskunde-gerelateerde situaties. Denk bij zulke situaties bijvoorbeeld aan het lopen naar de wiskundeles, of het krijgen van een wiskundeboek. De mensen werd gevraagd hoe (on)gemakkelijk ze zich zouden voelen bij zulke situaties.

De mensen die wiskunde-angst bleken te hebben, waren in het dagelijks leven helemaal niet angstig; de angsten hadden dus alleen met wiskunde te maken. De veertien andere proefpersonen hadden volgens de test deze angsten niet.

Beide groepen werden in een fMRI-scanner gelegd, die de hersenactiviteit van de proefpersonen vastlegde terwijl zij wiskundige vergelijkingen moesten oplossen. Daarnaast moesten de proefpersonen ook anagrammen bekijken en proberen op te lossen. Deze woordpuzzels zijn gebruikt als vergelijkingsmateriaal, om te kijken of de hersengebieden bij wiskundesommen actief waren, ook actief waren bij deze puzzels. Dat bleek niet zo te zijn.

Hier zie je welk gebied extra werd geactiveerd tijdens het angstig nadenken over wiskundesommen.
Sian Beilock

Voordat de testpersonen aan de sommen moesten beginnen, zagen Bellock en Lyons dat de posteriore insula oplichtte, een hersengebied dat betrokken is bij het voelen van bedreigingen en pijn. Volgens de onderzoekers betekent dit dat wiskunde-angst iets heel anders is dan het moeilijk vinden van wiskunde; anders zouden deze hersengebieden ook tijdens het maken van de sommen moeten oplichten.

De denkfout over hersenactiviteit

Maar pas op: de resultaten van functionele MRI zijn vaak niet zo ‘hard’ als de conclusies doen vermoeden. In hun zoektocht naar relaties tussen gedachteprocessen en breinactivatie, maken hersenonderzoekers vaak een denkfout die tot verkeerde conclusies kan leiden.

Stel je voor: een nieuwe studie toont aan dat cognitief proces A gepaard gaat met activiteit in hersengebiedje X. Eerder was al aangetoond dat gebiedje X ook bij taak B actief wordt. Betekent dit dat proces B waarschijnlijk betrokken is bij proces A? Misschien, maar dat hoeft helemaal niet. De auteurs van het artikel geven toe dat dit ook voor hun resultaten geldt. Het feit dat de insula actief is tijdens de oncomfortabele gedachte aan een lastige wiskundesom, wil dus niet per se zeggen dat dit iets met pijn te maken hoeft te hebben.

Multifunctionele hersengebieden

Russel Poldrack, een vooraanstaand hersenonderzoeker, probeert neurowetenschappers al jaren te wijzen op deze denkfout die ontstaat wanneer studies zich richten op basale hersengebieden die niet één specifieke functie hebben, maar betrokken zijn bij meerdere functies. Een voorbeeld van zo’n ‘multifunctioneel’ hersengebied is de prefrontale cortex: deze is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het onderdrukken van emoties, maar ook belangrijk bij geheugenvorming. Maar dit betekent natuurlijk niet dat je tijdens het uit je hoofd leren van een telefoonnummer altijd actief je emoties moet onderdrukken.

Hetzelfde geldt voor deze resultaten: wanneer de wiskundestudie namelijk éérder was gedaan dan de pijnstudie, had men zich dan ook afgevraagd hoe het voelen van pijn verklaard kan worden door de angst voor wiskunde? Waarschijnlijk niet.

De auteurs van het artikel geven toe dat de mogelijkheid dat de ‘gedeelde’ activiteit van de insula niet per se betekent dat angst voor wiskundesommen met pijn geassocieerd kan worden. Toch vinden ze het wel een intrigerende theorie. Het interessantst vonden zij dat de activiteit van de insula verdwijnt wanneer de proefpersonen stoppen met zich zorgen maken en gewoon beginnen met de sommen.

Wiskundefobie

Volgens de onderzoekers betekent dit dat angst voor wiskunde niet hoeft te betekenen dat iemand slecht zal zijn in wiskunde. Wiskunde-angst moet meer als een fobie worden gezien, zoals bijvoorbeeld vliegangst, of bang zijn voor spinnen. Daar kan hulp voor worden gezocht, zodat je uiteindelijk normaal in een vliegtuig kan stappen of een spin oppakken.

Maar op dit moment gebeurt het nog al te vaak dat mensen, ook bij zichzelf, wiskunde-angst verwarren met slecht zijn in wiskunde. Hierdoor ontwijken ze het onderwerp, en dat beïnvloedt een groot deel van hun leven: profielkeuze op de middelbare school, studiekeuze en uiteindelijk ook carrierekeuze. Terwijl er tussen de angstige mensen misschien wel grote talenten zitten. Het zou zonde zijn om die te verliezen.

Bronnen:

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 november 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.