Je leest:

Doet u mij maar een koe

Doet u mij maar een koe

Auteur: | 21 augustus 2002

Het Nederlandse veefokbedrijf Holland Genetics en de Universiteit van Amsterdam werken samen met het Amerikaanse bedrijf XY Inc. aan een methode om zaadcellen van vee te scheiden op de aanwezigheid van het X of het Y chromosoom. Vooral voor de melkveehouderij kan de methode nuttig zijn, omdat daarmee het geslacht van de kalfjes vantevoren bepaald kan worden.

Nu nog worden in de Verenigde Staten miljoenen stierkalfjes per jaar gedood omdat ze voor de melkproductie niet bruikbaar zijn, en ze niet als vleesvee worden gehouden zoals in Nederland. Als een boer met behulp van kunstmatige inseminatie het geslacht van zijn vee van tevoren kan bepalen, kan hij doelgerichter fokken.

Het Nederlandse bedrijf Holland Genetics werkt met XY-Inc. samen in Fort Collins, Colorado. Holland Genetics stationeerde daar Erik van Munster om de ontwikkeling van de flow-cytometer dat zaadcellen kan scheiden op X en Y chromosomen te volgen.

‘Het idee om een zogenaamde cel-telmachine te gebruiken is al twintig jaar oud maar pas sinds enkele jaren wordt geëxperimenteerd met het scheiden van mannelijke (Y) en vrouwelijke (X) zaadcellen,’ vertelt Munster. ‘En met succes.’

Mervyn Jacobson met een stier van zijn bedrijf XY Inc. Foto: Barry C. Allen

Oprichter Mervyn Jacobson van XY-Inc. ontwikkelde een apparaat, dat hij de MoFlo noemt, dat de zaadcellen eerst een kleurtje (marker) geeft en een elektrische lading. Vervolgens gaan de cellen in een centrifuge en komen één voor één langs een UV-detector.

Omdat een zaadcel met een X-chromosoom een paar procent groter is dan het Y-chromosoom zal het iets meer kleur hebben opgenomen en zo voor de detector te onderscheiden. De detector geeft een signaal aan enkele geladen elementen die de zaadcel elektrostatisch filteren.

Zaadcellen krijgen een kleurtje (marker) en een elektrische lading, dan in een centrifuge en één voor één langs een UV-detector. De zaadcellen met een X-chromosoom hebben iets meer kleur opgenomen omdat het X chromosoom een paar procent groter is, en worden herkend door de detector herkend en enkele geladen elementen filteren de zaadcellen vervolgens elektrostatisch. klik op de afbeelding voor een grotere versie

XY-inc. heeft het patent op de scheidingstechniek in combinatie met het idee en verkoopt dat nu wereldwijd. Het duurde lang voordat de twintig jaar oude techniek toepassing kreeg, onder meer omdat gebruik wordt gemaakt van UV-detectie. Daarvan is bekend dat het schade aan genetisch materiaal kan opleveren. Volgens XY-Inc. is dat niet meer het geval. Maar de wetenschappelijke discussie daarover gaat nog door.

Verder is het een bewerkelijke en dure methode. Om negentig procent zeker te zijn dat de nakomeling de gewenste sekse heeft, moet een dosis van 20 miljoen X (vrouwelijke) zaadcellen worden geïnsemineerd. Aan het scheiden van 10 miljoen zaadcellen, minimaal nodig voor één inseminatie, heeft de flow-cytometer al een half uur werk. ‘De meeste kans voor het idee ligt dan ook voorlopig bij IVF-behandelingen en de fok van topdieren,’ volgens Van Munster.

Inmiddels is Jacobson een intensieve samenwerking aangegaan met het Zwitserse bedrijf Big-X Ag, de Russische minister van Landbouw, en het Britse bedrijf Cogent, dat het Europese hoofdkantoor heeft in Nederland, gevestigd in Huissen onder de naam Cowservice bv. Naar verwachting komt de methode dit jaar nog op grote schaal in de Amerikaanse handel. In 2004 wil Jacobson genoteerd staan aan de Nasdaq, de Amerikaanse technologiebeurs.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Marco van Kerkhoven.
© Marco van Kerkhoven, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 augustus 2002

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.