Je leest:

Dodelijke rimpels

Dodelijke rimpels

Gastcolumn door verouderingsdeskundige David van Bodegom

Auteur: | 7 augustus 2012

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: verouderingsdeskundige David van Bodegom over het gevaar van rimpels.

Toen ik klein was woonde ik in een klein dorpje in Tennessee. Ieder jaar stopte een rondtrekkende kermis een paar dagen in het dorp. Op de kermis zat een oude man achter een tafeltje die beweerde dat hij ieders leeftijd tot op vijf jaar nauwkeurig kon schatten. Je betaalde een dollar en als hij er meer dan vijf jaar naast zat won je vijftig dollar. Ik heb de man nooit zien verliezen.

David van Bodegom is universitair docent bij de Leyden Academy on Vitality & Ageing. Hij deed jarenlang onderzoek naar veroudering in Ghana. Begin 2012 verscheen over zijn tijd in Afrika de roman Nood breekt wet.

Veroudering is iets dat je aan de buitenkant goed kunt zien. Iedereen herkent het als hij het ziet. Kaal, grijze haren en vooral: rimpels. Wanneer begint dat verouderingsproces nu eigenlijk? Vanaf je 65e? Veel mensen klagen al eerder over beginnende veroudering. Op een gegeven moment merken ze dat bepaalde functies achteruit gaan. Ze zijn iets minder snel en iets minder sterk dan vroeger. Maar vanaf welke leeftijd begint dat? Vijftig? Veertig?

Veroudering is niet anders dan slijtage. Tijdens het verouderingsproces stapelt zich schade op in het lichaam. Die schade ontstaat omdat het lichaam wordt blootgesteld aan schadelijke invloeden van buitenaf. UV-straling, bijvoorbeeld, veroorzaakt schade aan DNA en eiwitten in onze cellen.

Maar de schadelijke invloeden komen niet alleen van buitenaf. Ook in de cellen ontstaan tijdens het metabolisme, het omzetten van stoffen in andere stoffen, allerlei producten die tot beschadigingen leiden. Het leven zelf creëert dus schade, waardoor we verouderen en uiteindelijk doodgaan. Sommigen zeggen dan ook dat het leven een dodelijke ziekte is. En ze hebben gelijk: het leven is een dodelijke ziekte, en sexueel overdraagbaar bovendien.

Naarmate mensen ouder worden neemt de functie van verschillende organen af: de hartfunctie wordt minder, de nierfunctie loopt terug, het gehoor wordt minder. Eerst merk je daar nog weinig van, maar op een gegeven moment ervaar je het functieverlies dat het gevolg is van het verouderingsproces. Uiteindelijk verlies je de ultieme functie: het leven zelf.

Ieder van ons loopt een bepaalde kans dat hij dit jaar overlijdt. Deze jaarlijkse sterftekans is het hoogste bij baby’s en bij ouderen. Daartussen bevind zich het moment waarop iemand de laagste jaarlijkse sterftekans heeft: aan het begin van de puberteit, rond een jaar of twaalf. In Nederland is de kans dat iemand in dat jaar overlijdt 0,006%. Pubers lijken dat zelf te beseffen en proberen hun onsterfelijkheid te bewijzen door de meest gevaarlijke capriolen uit te halen en meer te roken en te drinken dan goed voor ze is.

Vanaf je dertiende neemt de jaarlijkse sterfte kans toe, elk jaar met ruim tien procent. Tot je als je honderd bent bijna 50% kans hebt om voor je 101ste verjaardag te sterven.

Het verouderingsproces en het krijgen van rimpels begint al vanaf je geboorte.

Begint veroudering dan als je dertien bent? Volgens sommigen wel. Maar de schade in de cellen is zich dan al jaren aan het opstapelen. Als je eerlijk bent moet je toegeven dat het verouderingsproces en het krijgen van rimpels al begint vanaf de geboorte. En eigenlijk al daarvoor: vanaf de conceptie.

Je bent dus al rimpels aan het kweken voor je geboren bent! Harde realiteit. Maar, hoe erg zijn die rimpels eigenlijk, dat is toch maar uiterlijk? Niet echt. Recent bleek dat mensen die een slecht glucose metabolisme hadden er ouder uitzagen. Rimpels zijn dus echt een afspiegeling van de veroudering die zich in het hele lichaam afspeelt.

Andere wetenschappers lieten een groep mensen portretfoto’s van 70-plussers op leeftijd schatten. Niet iedereen was zo goed in het schatten van de leeftijd als de man op de kermis. Sommige 70-plussers werden jonger geschat en andere ouder. Hierna volgden ze de groep 70-plussers enkele jaren. Ook in deze groep steeg de jaarlijkse kans om te sterven elk levensjaar met 11%. Maar, en nu komt de klapper: voor elk jaar dat iemand ouder werd geschat had hij een 15% hogere sterftekans. Het bleek erger om er een jaar ouder uit te zien dan om een jaar ouder te zijn!

Zijn rimpels toch erger dan je dacht.

Bronnen:

  • Christensen, K., Thinggaard, M., McGue, M., Rexbye, H., Hjelmborg, J. V., Aviv, A., Gunn, D., van der Ouderaa, F., and Vaupel, J. W. 2009 Perceived age as clinically useful biomarker of ageing: cohort study. BMJ 339:b5262., b5262
  • Raymond Noordam, David A. Gunn, Cyrena C. Tomlin, Andrea B. Maier, Simon P. Mooijaart, P. Eline Slagboom, Rudi G. J. Westendorp, Anton J. M. de Craen, Diana van Heemst High serum glucose levels are associated with a higher perceived age. AGE 2011 DOI: 10.1007/s11357-011-9339-9
Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 augustus 2012
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.