Je leest:

Dodelijk stof

Dodelijk stof

Auteur: | 20 mei 2005

Volgens een schatting van het RIVM veroorzaakt het inademen van fijn stof in Nederland de vroegtijdige dood van achttienduizend mensen. Al is het niet echt mogelijk om een causaal verband aan te tonen.

Het onderzoek naar het effect van fijn stof door het Het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP) is onderdeel van de Milieubalans. Deze jaarlijkse evaluatie door het RIVM van het Nederlandse milieubeleid kwam voige week uit. Er zijn sterke aanwijzingen dat langdurige blootstelling aan fijn stof de levensverwachting met zo’n tien jaar kan bekorten en de kwaliteit van leven door ziektes als astma en bronchitis vermindert.

Fijn stof bestaat uit een mengsel van verschillende deeltjes, variërend in omvang van 10 micrometer tot kleiner dan 0,1 micrometer. Een deel daarvan is afkomstig uit de natuur, zoals zoutdeeltjes in kustgebieden, maar bijvoorbeeld ook Saharazand dat soms door de wind zelfs in Nederland terecht komt. De rest komt van autogassen en fabrieksuitstoot.

Drs Rob Maas van het MNP: ‘Die zoutdeeltjes kunnen geen kwaad, denken wij. Frisse zeelucht is dat, arme kinderen uit de binnensteden werden vroeger niet voor niks naar de duinen gestuurd om aan te sterken.’

Hard bewijs ontbreekt, aldus Maas, maar wereldwijd is men er van overtuigd dat fijn stof schadelijk is. Al in 1952 werd het schadelijke effect van luchtvervuiling duidelijk, toen in Londen een lange smog-episode ontstond. In diezelfde tijd liep het sterftecijfer onder de bevolking op. Maas: ‘Ook de wereldgezondheidsorganisatie WHO wijst op het belang de concentratie fijn stof te verminderen. Onderzoeken tonen duidelijk aan dat mensen die langs snelwegen wonen of in industriegebieden een kortere levensverwachting en een slechtere gezondheid hebben. Het is natuurlijk zo dat mensen die daar wonen over het algemeen een lagere sociaal-economische status hebben, en die groep heeft sowieso een kortere levensverwachting ten opzichte van rijkere mensen. Maar ook als daarvoor wordt gecorrigeerd, is er een duidelijke correlatie.’

Een causaal verband is echter heel moeilijk aan te tonen. Er wordt niet standaard autopsie gepleegd om de longen van mensen te onderzoeken die gedurende hun leven met hoge concentraties fijn stof zijn geconfronteerd.

Het is onduidelijk welke onderdelen van fijn stof nu precies de schade veroorzaken. Er zijn wel dierexperimenten gedaan, er zijn bijvoorbeeld ratten in een windtunnel blootgesteld aan kleine roetdeeltjes uit diesel, maar daaruit zijn geen duidelijke conclusies over het mechanisme te trekken. Maas: ‘De belangrijkste schade bestaat uit kleine ontstekingen in de longen, inflammaties, waardoor de longcapaciteit kleiner wordt. Maar dat hoeft niet de doodsoorzaak te zijn. Als je eenmaal een verminderde longfunctie hebt, is de kans groter om vervolgens aan een andere ziekte sneller dood te gaan.’

Het milieu is de afgelopen vijftien jaar verbeterd; het probleem van smog-episoden is nagenoeg verdwenen. Destijds bevatte fijn stof veel roet- en zwaveldeeltjes. Daarvan werd toen gedacht dat deze verantwoordelijk waren. Maar door de strengere milieumaatregelen is de concentratie zwavel en roet enorm verminderd – zonder dat dat voor het aantal astmapatiënten iets uitmaakt. Door een proces van eliminatie proberen onderzoekers erachter te komen wat de meest schadelijke deeltjes zijn. De concentratie van deeltjes van 2,5 micrometer, voornamelijk afkomstig van uitstoot van autogassen is de afgelopen periode minder sterk gedaald, dus dat zou de oorzaak kunnen zijn. Dan nog is de vraag welke deeltjes dat precies zijn. Nu zwavel en grote stofdeeltjes geen effect lijken te hebben, richten de onderzoekers zich op nog kleinere deeltjes, bijvoorbeeld afkomstig van diesel.

Dit artikel is een publicatie van Bionieuws.
© Bionieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 mei 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.