Je leest:

Discovery gelanceerd

Discovery gelanceerd

Auteur: | 26 juli 2005

Na twee weken uitstel steeg Discovery op naar de hemel boven Florida. Ondanks slecht weer, haperende brandstofsensoren en een mopperende Columbia Accident Investigation Board ging de lancering door. NASA kan weer mensen in de ruimte brengen.

  • Lift-off for the shuttle Discovery!*

De shuttle Discovery vertrok 26 juli om 16:39 Nederlandse tijd voor zijn twaalfdaagse missie naar het ISS. Voor het eerst in tweeënhalf jaar raasde het lawaai van een shuttle-lancering over Florida: oorverdovend voor First Lady Laura Bush, leden van het Amerikaanse Congres en verzamelde pers en belangstellenden. Discovery’s zevenkoppige bemanning staat onder leiding van shuttle-veteraan Eileen Collins.

Tijdens de lancering brak tenminste één stukje puin van de externe brandstoftank. Dat gebeurde twee seconden nadat de twee Solid Rocket Boosters loskoppelden van weerszijden van de externe brandstoftank, twee minuten na de lancering op 45 kilometer hoogte.

NASA-ingenieurs gaan nu beeldje voor beeldje door de video die de camera op de brandstoftank maakte om te kijken of het stuk puin schade heeft aangericht. Op het eerste gezicht lijkt het erop, dat het puin de shuttle mist. Het kan tot zondag duren tot de ruimtevaartorganisatie duidelijkheid heeft over de aard van het puin. Dan zijn alle gemaakte opnames van de lancering geanalyseerd, waaronder hoge-resolutie films van twee volgvliegtuigen.

Ook een paar seconden na de start vielen al gekleurde voorwerpen van de shuttle. Assistent programmadirecteur Wayne Hale liet weten dat het in dat geval kon gaan om “stukjes papier die volgens plan hebben losgelaten”.

Puin (omcirkeld) dat tijdens Discovery’s lancering loskwam van de externe brandstoftank. bron: NASA Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Binnen minuten passeerde Discovery de eerste mijlpaal van haar vlucht: het punt waarop de snelheid te hoog was voor een terugkeer naar het Kennedy Space Center. Op dat moment was een landing op aarde nog mogelijk. Maar seconden later had de razende raketaandrijving de shuttle al tot de ruimte veroordeeld.

Kalm kondigde de commentator de volgende hordes aan: de momenten waarbij Discovery op alleen zijn eigen drie motoren, dan op twee, tenslotte zelfs op nog maar een motor een omloopbaan kon bereiken. Dan was het tijd om de externe brandstoftank – binnen een paar minuten leeggeslurpt door Discovery’s aandrijving – af te werpen. De brandstofsensor die twee weken geleden nog opspeelde haperde geen moment.

Discovery’s bemanning is nu gewichtsloos, en controleert de shuttle voor ze gaan slapen. Woens- en donderdag klimt de shuttle naar een hogere baan en besluipt zo haar bestemming, het internationale ruimtestation ISS.

Lancering van het ruimteveer Discovery op 26 juli 2005. bron: NASA TV / Kennedy Space Center Klik op de afbeelding voor een opname van 15 seconden later.

Discovery’s lancering was al 13 dagen uitgesteld vanwege problemen met een van de vier brandstofsensoreren in de externe tank. De sensor leek zich tijdens het vullen van de tank goed te gedragen. Ook als de sensor weer op had gespeeld was de lancering doorgegaan. NASA had daarvoor wel een van haar eigen veiligheidsvoorschriften moeten negeren; daarin staat dat alle brandstofsensoren moeten werken. Een opmerkelijke beslissing, zeker nadat de Columbia Accident Investigation Board in haar eindrapport liet weten de shuttle nog niet veilig genoeg te vinden. CAIB is het panel dat na het Columbia-ongeluk de veiligheidscultuur binnen NASA naliep.

Start van de shuttle-motoren, vijf seconden voor de lancering. bron: NASA TV / Kennedy Space Center

Naast voorraden brengt Discovery een nieuwe gyroscoop (stabilisator tegen rondtollen) naar het internationale ruimtestation ISS. Het station heeft vier gyroscopen aan boord, waarvan er de afgelopen jaren al twee zijn uitgevallen. Dat is nét genoeg om het station stabiel te houden tijdens de aankoppeling van Discovery. Ook zal de Discovery-bemanning middelen testen om eventuele beschadigingen aan de shuttle in de ruimte te repareren. Beschadigde hittewerende tegels werden de laatste shuttle, Columbia, tijdens de terugkeer in de dampkring fataal.

Loskoppeling van de externe brandstoftank. bron: NASA TV Klik op de afbeelding voor drie stills van de camera.

Sinds Columbia op 1 februari 2003 in de atmosfeer uiteen viel is NASA druk bezig geweest een betere, veiliger shuttle te ontwerpen. Over het resultaat is niet iedereen te spreken. In de woorden van Harold Gehman, voorzitter van de Columbia Accident Investigation Board: “Ik zou het woord ‘veilig’ niet willen gebruiken, zelfs niet na de aanpassingen van de afgelopen tweeënhalf jaar”.

Lancering van Discovery vanaf het ‘perspark’ in de buurt van het Kennedy Space Center. bron: NASA Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

NASA’s hoogste baas, administrator Michael Griffin, vindt juist dat zijn organisatie enorme stappen voorwaarts heeft gemaakt. NASA let nu extra op het isolatieschuim op de externe brandstoftank. Dat liet in 2003 los en sloeg een gat in de linkervleugel van Columbia. Discovery heeft nieuwe sensoren in de vleugel en op een robotarm om de hittewerende tegels in de ruimte te controleren. Tijdens de missie zal de bemanning verschillende tegel-reparatiekits uittesten.

“Er zal puin zijn, er zal schade zijn, daar ben ik van overtuigd”, zei boord-ingenieur Stephen Robinson voor de lancering tegen CBS News. “Zo niet, dan is dat geweldig, maar het zou mij verbazen. Ik zou nog verbaasder zijn als het zware schade was, schade waardoor we niet kunnen landen. Maar nu kunnen we het bekijken. We zullen het weten. En als het allerergste gebeurt kunnen we nu schuilen in het ISS.” NASA heeft de shuttle Atlantis half startklaar om een eventuele gestrande Discovery-bemanning binnen een maand te evacueren.

De vluchtleiding loopt de laatste checklists na voor de lancering. bron: NASA TV / Kennedy Space Center

Missie tijdlijn

Dinsdag 26 juli 16.39: Lancering Kennedy Space Center

Woensdag 27 juli 9.54: Uitklappen sensorarm 11.24: Controle hittewerende tegels op vleugels en rond cockpit

Donderdag 28 juli 12.08: Klaarmaken voor koppeling met het ISS 13.18: Aankoppelen bij ISS 15.19: Luik tussen Discovery en ISS open

Vrijdag 29 juli 8.14: Vracht-module van Discovery naar ISS verplaatsen

Zaterdag 30 juli 10.44: Eerste ruimtewandeling

Maandag 1 augustus 10.14: Tweede ruimtewandeling

Woensdag 3 augustus 10.14: Derde ruimtewandeling

Vrijdag 5 augustus 10.27: Ontkoppelen van ISS

Zondag 7 augustus 10.44: Motoren aan om uit omloopbaan te komen 11.46: Landing op Kennedy Space center

Discovery gekoppeld aan de eerste twee ISS-modules in 1999. bron: NASA.

Als Discovery na een kleine twee weken in de ruimte veilig landt, heeft de NASA laten zien dat ze nog steeds mensen in de ruimte kan brengen. De afgelopen tweeënhalf jaar moesten Amerikaanse astronauten met Russische Soyoez-schepen naar het ISS reizen. Ook de bevoorrading van het ruimtestation werd door de Russen verzorgd. Om het ISS af te bouwen is echter de grotere laadruimte van de Amerikaanse shuttles nodig. ISS-modules als het Columbus-laboratorium van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA worden allemaal door de shuttles naar het station gebracht.

De lanceertoren koppelt los van de externe brandstoftank. bron: NASA TV / Kennedy Space Center

Pensioen

Het ISS afbouwen is de laatste grote taak die Discovery, Atlantis en Endeavour moeten opknappen. Na 2010 worden de ruimteveren met pensioen gestuurd; bijna dertig jaar nadat Columbia in 1981 naar de ruimte vloog is het tijd voor een nieuwe vloot. Het nog te ontwerpen Crew Exploration Vehicle moet astronauten van de aarde naar omloopbanen en verder brengen. De CEV wordt het werkpaard in de ambitieuze plannen van de regering Bush om bemande bases op de maan en Mars te stichten.

Discovery in de lanceertoren van het Kennedy Space Center. bron: NASA / Kennedy Space Center Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 26 juli 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.