Je leest:

Dino met vogellongen

Dino met vogellongen

Auteur: | 1 oktober 2008

Paleontologen uit Argentinië vonden in 1996 het skelet van een 10 meter lange, vleesetende dinosaurus langs de oever van de Colorado rivier. Zij ontdekten dat het ademhalingssysteem van het dier erg veel weg had van dat van moderne vogels. Een nieuwe aanwijzing dat vogels inderdaad afstammen van dino’s.

In 1996 vonden paleontologen uit Argentinië het skelet van een 10 meter lange, vleesetende dinosaurus langs de oever van de Colorado rivier. De botten waren geconserveerd in gesteenten van ongeveer 85 miljoen jaar oud. Het skelet leek nog het meest op dat van de Allosaurus, een Noord-Amerikaanse dinosaurussoort. Allosaurussen waren 85 miljoen jaar geleden echter al lang en breed uitgestorven. De paleontologen denken dan ook dat zij hier te maken hebben met het Zuid-Amerikaanse neefje van de Allosaurus. Zij gaven hun ontdekking de wetenschappelijke naam Aerosteon riocoloradensis, wat vrij vertaald ‘luchtige botten van de Colorado rivier’ betekent.

De pijlen wijzen kleine openingen in het dijbeenbot aan. Op deze plek hechten kleine luchtzakjes zich aan het bot.

Waar deze merkwaardige naam vandaan komt, wordt duidelijk uit de rest van het Argentijnse onderzoek. In het dijbeen van de Colorado dino werden kleine openingen met een sponsachtige structuur gevonden. Geen beschadiging (zoals je op het eerste gezicht misschien zou denken) maar een plek waarbij kleine luchtzakjes het bot binnendringen. Hoe de paleontologen dit zo zeker weten? Moderne vogels, die voor hun ademhaling gebruik maken van verschillende luchtzakjes, hebben vergelijkbare structuren in hun botten.

Het ademhalingssysteem van vogels is uniek. De longen kunnen niet uitzetten, maar hebben een vast volume. In plaats daarvan hebben vogels (meestal negen) verschillende luchtzakjes die zuurstofrijke lucht door het lichaam transporteren. Het ademhalingssysteem is opgebouwd uit de luchtpijp, achterste luchtzakken, de longen zelf en de voorste luchtzakken. Tijdens een inademing stroomt lucht vanuit de luchtpijp naar de achterste luchtzakken en vanaf de longen naar de voorste luchtzakken. Bij uitademen stroomt de lucht van achterste luchtzakken naar de longen en vanuit de voorste luchtzakken naar buiten.

Inademing bij vogels: lucht stroomt van de luchtpijp naar de achterste luchtzakken en van de longen naar de voorste luchtzakken.

Uitademing bij vogels: lucht stroomt van de achterste luchtzakken naar de longen en van de voorste luchtzakken naar buiten.

Ook bij moderne vogels hechten de luchtzakjes dus aan het bod. De botten van zowel vogels als de Colorado dino zijn hol, waardoor ook daar lucht doorstroomt. Paleontoloog Peter Ward denkt dat dit systeem is ontstaan onder invloed van een laag zuurstofgehalte. Ten tijde dat de dinosaurussen op deze aarde rondliepen, was het zuurstofgehalte in de lucht maar 10 tot 11 procent. Dat is ongeveer de helft van wat het tegenwoordig is. Bovendien vliegen moderne vogels nog altijd op hoogten waar veel minder zuurstof is dan aan de grond.

Een reconstructie van het ademhalingssysteem van de Colorado dino. In rood zijn de longen te zien en met een aantal verschillende kleuren worden luchtzakken weergegeven.

De Argentijnse paleontologen concluderen dat hun onderzoek nieuwe aanwijzingen geeft voor de theorie dat vogels afstammen van dinosaurussen. Zij stelden een 4-fasen model op wat de evolutie van luchtzakken bij moderne vogels verklaard. Aan het eind van het Trias (rond 200 miljoen jaar geleden) ontwikkelden zich de eerste achterste luchtzakjes bij dino’s. Tijdens het Jura breiden deze zakjes zich steeds verder uit en ontstaat er uiteindelijk een kop- (voorste luchtzakken) en lichaamssysteem (achterste luchtzakken). Ook worden er in deze tijd aanwijzingen voor primitieve longen gevonden. Aan het eind van het Jura (ongeveer 145 miljoen jaar geleden) ontstaat een pompsysteem, dat steeds verder specialiseert.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 oktober 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.