Je leest:

Digitale prentenboeken goed voor taalontwikkeling

Digitale prentenboeken goed voor taalontwikkeling

Auteur: | 13 november 2009

Kinderen met een taalachterstand kunnen hun woordenschat met 600 woorden per jaar uitbreiden. Daarvoor moeten ze twee keer per week boeken via internet ‘lezen’, stelt Marian Verhallen in haar proefschrift. Videoprentenboeken dragen bij aan de leesontwikkeling van kinderen voor wie het Nederlands niet de moedertaal is. De video-effecten leiden tot een beter begrip van het verhaal en daarmee tot een toename van de woordenschat.

Digitale prentenboeken – ook wel ‘levende boeken’ genoemd – zijn niet alleen leuk, maar ook nog eens educatief verantwoord. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Marian Verhallen van de Universiteit Leiden. Zij onderzocht het effect van multimediatoevoegingen aan prentenboeken op de leesontwikkeling van jonge kinderen voor wie het Nederlands niet de moedertaal is. Deze kinderen hebben vaker een leesachterstand als zij voor het eerst naar school gaan. Omdat videofragmenten meer informatie bevatten dan platte illustraties, bieden ze meer ondersteuning aan de tekst. Op die manier zorgen ze voor een beter tekstbegrip.

Woordenschat

Eerdere studies suggereerden dat videobeelden teveel afleiden van de tekst. In Verhallens onderzoek was dit niet het geval. Zij liet kinderen een tekst horen in combinatie met videobeelden of ‘gewone’ illustraties. De kinderen die de videofragmenten te zien kregen, negeerden de tekst van het verhaal niet. Integendeel: de muziek- en geluidseffecten leidden in combinatie met de gesproken tekst tot een beter begrip. Deze kinderen hadden een voorsprong op de kinderen die enkel platte illustraties te zien kregen. Ze begrepen de doelen en motieven van de hoofdfiguren uit de tekst beter. Dit werkte positief door op hun taalgebruik.

Ouders moeten hun kinderen soms wel honderd keer hetzelfde boek voorlezen. Misschien minder leuk voor de ouders, maar wel goed voor de taalontwikkeling van de kleuter! Door hetzelfde boek meerdere malen te lezen, neemt het tekstbegrip toe. En daarmee de woordenschat. Maar kinderen die moeite hebben het verhaal te begrijpen, haken bij een tweede of derde keer lezen snel af. Bij het videoprentenboek nam de aandacht van de kinderen echter niet af. Ook niet bij de kinderen die de tekst maar gedeeltelijk begrepen. Zij bleven gemotiveerd om het verhaal nog eens opnieuw te horen. En nog eens.

Medium
Vanhap, Flickr

Digitaal of van papier

Zijn digitale prentenboeken – te vinden op het internet – alleen nuttig voor kinderen met een grote taalachterstand? Om dit te onderzoeken werden de kinderen in twee groepen verdeeld. De ene groep scoorde relatief laag op een taaltest voor kleuters, de andere groep relatief hoog. Voor alle kinderen gold dat het Nederlands niet de moedertaal was. Maar zelfs voor de kinderen met een hoge score was video een stimulans. Hun tekstbegrip werd op een hoger niveau getild, en daarmee ook hun woordenschat.

Maar hoe zit het nu met moedertaalsprekertjes van het Nederlands? Hebben deze kinderen ook baat bij video-ondersteuning? Hier heeft Verhallen nog geen antwoord op. Wel testte ze in hoeverre ‘gewone’ illustraties afleiden van de tekst. Statische plaatjes hebben namelijk als nadeel dat er achtergronddetails te zien zijn die niet van belang zijn voor de tekst. De oogbewegingen van de kinderen lieten zien dat ze zich bij het bekijken van de plaatjes vooral door het verhaal lieten leiden. Het ‘gewone’ prentenboek hoeft dus nog niet bij het oud papier. Het viel de onderzoekster wel op dat de kinderen bovenmatig geïnteresseerd waren in mensfiguren op plaatjes. Die interesse stond los van het verhaal. Misschien dus toch een klein minpuntje voor het papieren prentenboek?

Bron:

Marian Verhallen, 2009. Video storybooks as a bridge to literacy. Proefschrift, Universiteit Leiden.

Lees verder:

Liever lettergrepen lezen Leesniveau zegt niets over leesplezier

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 november 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.