Je leest:

De vrouw die geen stemmen herkent

De vrouw die geen stemmen herkent

Auteur: | 28 oktober 2008

Het University College London (UCL) presenteert het eerste geval van phonagnosie in het tijdschrift Neuropsychologia. Een 60-jarige vrouw heeft al haar hele leven grote moeite met het herkennen van stemmen. Hoewel ze uitgebreid is onderzocht, weten neuropsychologen niet wat de oorzaak van de stoornis is.

Toen mevrouw KH in een tijdschrift las over prosopagnosia, een zeldzame afwijking waarbij mensen moeite hebben met het herkennen van gezichten, viel ineens alles op zijn plek. Zij had hetzelfde, maar dan met stemmen. Als haar dochter belde, herkende ze haar niet aan haar stem. Ze maakte speciale bel-afspraken met vrienden en familie, zodat ze precies wist wie ze aan de lijn zou krijgen. Bij een werkgever had ze zelfs een andere naam opgegeven om te weten wanneer een telefoontje zakelijk was en wanneer privé.

Via de redactie van het tijdschrift heeft mevrouw KH contact opgenomen met onderzoekers van de University College London (UCL). De onderzoekers waren al bekend met gevallen van patiënten die na een beroerte of hersenletsel moeite hadden met het herkennen van stemmen, maar die hadden daarnaast ook altijd andere problemen als gevolg van hun letsel. Iemand die alleen phonagnosie had, zoals de stoornis is stemherkenning genoemd wordt, zonder hersenletsel en dan ook nog eens al van kinds af aan, dat waren ze nog nooit tegengekomen.

Het is natuurlijk erg lastig als je de gezichten van je vrienden en familie niet kunt herkennen, maar ook problemen met het herkennen van stemmen kan voor een flinke handicap zorgen. Als iemand de telefoon op neemt met “hey, met mij!”, dan kun je alleen maar raden wie er aan de andere kant van de lijn zit.

Modulair

De onderzoekers hebben mevrouw KH (ze wil graag anoniem blijven) uitgebreid onderzocht, in de hoop zo meer te weten te komen over hoe spraak door de hersenen wordt waargenomen. Misschien wordt spraak wel net zo verwerkt als beeld: modulair. Dit houdt in dat het verwerkingsproces wordt opgedeeld in verschillende modules waar aparte hersenengebieden verantwoordelijk voor zijn. Zo is een specifiek deel van de hersenschors actief bij het herkennen van gezichten. Als dit gedeelte niet goed functioneert heeft de persoon last van prosopagnosia en dus moeite met het herkennen van gezichten. Als het mogelijk is dat iemand alleen problemen heeft met het herkennen van stemmen, en verder moeiteloos spraak en geluid waarneemt, is de kans groot dat er ook zo’n specifiek hersengebiedje is voor het herkennen van stemmen.

KH versus de rest

Mevrouw KH heeft een hele hoop testjes voor de onderzoekers van UCL uitgevoerd. Om goed te kunnen vergelijken hebben 8 gezonde vrouwen van dezelfde leeftijd dezelfde tests gedaan. Uit de tests bleek duidelijk dat KH moeite had met het herkennen van stemmen. De controlepersonen hadden geen problemen om de stemmen van Margaret Thatcher, David Beckham of andere bekende Britten te herkennen, maar KH kreeg dit niet voor elkaar. Ook lukte het haar niet om 6 nieuwe stemmen te leren en te herkennen, terwijl de controlegroep hier weinig moeite mee had.

Mevrouw KH heeft grote moeite met het herkennen van de stemmen van bekende Britten. Het herkennen van liedjes en melodieën gaat haar probleemloos af, maar als je vraagt wie toch die bekende zanger is die nu aan het zingen is, dan kan ze daar geen antwoord op geven.

Op andere tests scoorde mevrouw KH echter net zo goed als haar gezonde leeftijdsgenoten. Ze had geen gehoorproblemen, geen moeite met het herkennen van gezichten en geen problemen met het verstaan van spraak. Ook kon ze heel goed aan stemmen horen of de spreker boos, bang of juist blij was. Bovendien ging het herkennen van bekende melodieën of van omgevingsgeluiden, zoals het gekwaak van eenden of een applaus haar goed af. Haar enige probleem ligt dus in het koppelen van een stem aan de bijbehorende persoon.

Herkenning?

Het lijkt er dus op dat stemherkenning in de hersenen via een ander mechanisme plaatsvindt dan bijvoorbeeld spraakherkenning, emotieherkenning in stemmen of muziekwaarneming. Dit zou volgens de onderzoekers wijzen op dezelfde modulaire verwerking als bij visuele waarneming is gevonden. Om dit zeker te weten, moeten de onderzoekers echter nog specifiekere testen uitvoeren, liefst bij meerdere mensen met phonagnosie zonder hersenletsel. Mocht je jezelf dus in bovenstaand verhaal herkennen: de onderzoekers van UCL zouden je graag ontmoeten!

Bron: Garrido, L., et al. Developmentel phonagnosia: A selective deficit of vocal identity recognition. Neuropsychologia (2008).

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 oktober 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.