Je leest:

De staat van het klimaat: een soepzooitje

De staat van het klimaat: een soepzooitje

Klimaatjournalist verklaart IPCC de oorlog

Auteur: | 15 november 2010

De aarde warmt op en CO2 is de boosdoener. Dat is de boodschap die we al jaren horen. Klimaatjournalist Marcel Crok interviewde jarenlang voor- en tegenstanders van deze stelling en kwam tot een hele andere conclusie. Hij beschrijft zijn bevindingen in het boek “De staat van het klimaat”.

Journalist Marcel Crok publiceerde in februari 2005 een artikel in het tijdschrift Natuurwetenschap & Techniek (NWT) waarin hij, bijgestaan door de Canadese wetenschappers Stephen McIntyre en Ross McKitrick, vraagtekens zette bij de inmiddels beruchte ‘hockeystickgrafiek’. In de jaren die volgden, zette hij zijn speurtocht naar de waarheid achter het klimaatdebat voort.

Een overzicht van tien verschillende reconstructies van de temperatuur van de afgelopen 2000 jaar. De lijnen tezamen lijken op een horizontaal geplaatste hockeystick met het gekromde uiteinde naar boven gericht. Men spreek dan ook wel van een hockeystickgrafiek.
Creative commons

15 november 2010 verschijnt zijn boek ‘De staat van het klimaat’, waarin hij al zijn bevindingen op een rijtje zet. Hierin uit hij felle kritiek op het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), het wereldwijde orgaan dat de risico’s van klimaatverandering moet evalueren.

Marcel, wat bracht jou zes jaar geleden aan het twijfelen?

Door de hockeystick ben ik op een belangrijk moment in het klimaatdebat gerold. Ik kwam met inhoudelijke kritiek, maar merkte al snel dat de klimaatwetenschappers achter de hockeystick hun creatie koste wat kost wilden verdedigen. Er leken veel meer zaken mee te spelen dan waarheidsvinding en dat intrigeerde me. Het onderwerp heeft me sindsdien niet meer losgelaten.

Peer review

Het peer review proces is het proces dat een wetenschappelijk artikel moet doorstaan om gepubliceerd te mogen worden in een wetenschappelijk tijdschrift. Het werkt als volgt: één of meerdere onafhankelijke, maar deskundige wetenschappers lezen het artikel en beoordelen of het wetenschappelijk goed genoeg onderbouwd is om gepubliceerd te worden. Is dit niet het geval, dan moet de auteur het artikel verbeteren, herschrijven of terugtrekken.

Is een artikel eenmaal door het peer review proces heen, dan is het officieel ‘goedgekeurd’ door de wetenschap en mag het als zodanig gebruikt worden. Tenminste, dat is de bedoeling. Maar uit voorbeelden in dit artikel blijkt dat de werkelijkheid helaas een stuk ingewikkelder is.

De zes jaar erna ben je er helemaal ingedoken. Wat is er sinds die tijd gebeurd in het wetenschappelijke debat?

Als je mijn verhaal uit 2005 nu terugleest, staat alles nog steeds overeind. Dat is de verdienste van de kritische wetenschappers Stephen McIntyre en Ross McKitrick die destijds zo grondig te werk zijn gegaan met het uitpluizen van de hockeystick en concludeerden dat het een soepzootje was. Michael Mann, de belangrijkste man achter de grafiek, heeft wel nieuwe publicaties gedaan maar hij heeft geen goed peer reviewed weerwoord kunnen geven op de geleverde kritieken.

Het belang van Mann en de zijnen (het “hockeyteam”) is gewoon dat ze vast willen houden aan hun conclusie dat het nu warmer is dan in de Middeleeuwen. De strategie die het hockeyteam toen is gaan volgen, is hockeysticks maken op andere manieren. Toen zijn er verschillende onafhankelijke klimaatreconstructies gekomen die allemaal een hockeystickgrafiek laten zien.

Maar die waren toch ook allemaal peer reviewed?

Ja, helemaal waar.

Is daar ook een reactie op gekomen van McIntyre en McKitrick?

Ze hebben -voor zover mogelijk- alle data tegen het licht gehouden. Op zijn blog laat McIntyre zien dat er een aantal omstreden boomringreeksen zijn die een hockeystickvorm hebben en die komen in al die reconstructies terug. Wat McIntyre in feite laat zien is dat boomringreeksen waarschijnlijk niet geschikt zijn voor dit soort reconstructies. Maar het hockeyteam wil daar niet aan.

De dikte van boomringen is een maatstaf voor klimatologische veranderingen. Is de ring dik, dan waren de omstandigheden goed. Die omstandigheden relateren wetenschappers weer aan de temperatuur van dat jaar. Zo komen ze tot een berekening van de temperaturen van honderden jaren geleden.
Wikimedia Commons

Hoe ging het IPCC-rapport uit 2007 om met de kritiek van McIntyre en McKitrick?

Die kritiek werd totaal geen recht aan gedaan, het IPCC gaat maar summier op de kwestie in. In het boek laat ik zien dat het IPCC heel ver is gegaan om in de peer reviewed literatuur een weerwoord tegen die kritiek gepubliceerd te krijgen waarnaar ze in hun rapport konden verwijzen.

Hier zie je ook wat het probleem is van het IPCC. Keith Briffa, een prominent lid van het hockeyteam, was hoofdauteur van het hoofdstuk van het rapport waarin de hockeystick ter sprake kwam. Hij verdedigde de grafiek en ging ver om het werk van McIntyre en McKitrick af te zwakken. Hoe ver, dat bleek uit de duizenden Climategate e-mails van het Britse klimaatinstituut CRU die in november 2009 uitlekten.

Wat weinig mensen weten is dat Climategate voor 98% over de hockeystick gaat en dat McIntyre de man is die het vaakst genoemd wordt. Uit de e-mails blijkt bijvoorbeeld dat Briffa buiten het officiële reviewproces om met de wetenschapper mailde die kritiek zou gaan publiceren op McIntyre en McKitrick. Later, toen een Brit -zich beroepend op de wet openbaarheid van informatie- inzage vroeg in de IPCC-correspondentie mailden ze elkaar dat ze alle correspondentie moesten vernietigen. Geen van de Climategate-onderzoeken die er geweest zijn, heeft onderzocht of dat ook daadwerkelijk gebeurd is.

Uit je boek blijkt ook dat er veel problemen zijn met temperatuurmetingen. Wat is er precies aan de hand?

De kwaliteit van weerstations laat zeer te wensen over. Uit onderzoek van de Amerikaanse blogger Anthony Watts blijkt dat 90% van de Amerikaanse stations niet aan de voorwaarden van de World Meteorological Organization (WMO) voldoet. Die stations staan naast warme plekken zoals parkeerplaatsen, schoorstenen, op vliegvelden en naast waterzuiveringsinstallaties. Maar het IPCC gooit al die metingen op een hoop en beweert dat opwarming door CO2 de oorzaak is van die toegenomen temperatuur.

Een meetstation voor temperatuur bij de Duitse Funtensee. Uit wereldwijd onderzoek bleek dat het overgrote deel van de meetstations niet aan de kwaliteitseisen voldoet omdat ze te dicht bij een warmtebron staan. Dat beïnvloedt natuurlijk de temperatuurmetingen, waardoor een verkeerd beeld ontstaat van de globale temperaturen.

Het merendeel van de klimaatonderzoekers is zich daar echter totaal niet van bewust. Ik vroeg ze tijdens interviews: wat vinden jullie van de problemen met de meetstations? En het merendeel van de klimaatwetenschappers zat mij gewoon glazig aan te kijken, zo van “waar heb je het in godsnaam over?”

Ik merkte dat ik vaak beter in de materie zit dan de klimaatwetenschappers zelf, puur omdat ik zowel met de sceptici als met de mainstream praat. De mainstream vertrouwt de temperatuurmetingen vanwege de uitspraken van het IPCC, maar het IPCC negeert de kritiek op die temperatuurmetingen en stelt bijvoorbeeld ook ten onrechte dat het stadseffect (steden zijn warmer dan het platteland) geen effect heeft op de wereldgemiddelde temperatuur.

Heeft iemand wel eens over die temperatuurmetingen gepubliceerd?

Jawel, diverse onderzoekers zelfs. Een goed overzichtsartikel is in 2007 gepubliceerd door de gerenommeerde Amerikaanse meteoroloog Roger Pielke sr. Maar het IPCC staat niet open voor dergelijke artikelen. Zij zetten volledig in op de temperatuurmetingen, want dat is een van de belangrijkste peilers onder hun hele bewijs. Blijkbaar komt die kritiek zo ongelegen voor het IPCC dat ze het absoluut niet in het rapport willen hebben. Daarin zie je wederom dat het IPCC niet op een objectieve manier werkt.

In je boek verklaar je bijkans de oorlog aan het IPCC en stel je het vierde rapport uit 2007 ter discussie. In 2014 komt het vijfde rapport uit, wat is je hoop voor dat rapport?

Er is weinig hoop voor dit rapport, want in mijn boek laat ik zien dat de benoeming van de hoofdauteurs allesbepalend is. Het IPCC-proces wordt gehyped als het grootste en grondigste peer review proces uit de geschiedenis, maar de praktijk is anders. Het IPCC werkt niet volgens het gebruikelijke peer review proces. Er zijn wel expert reviewers zoals McIntyre en McKitrick, maar die hebben totaal geen macht. Die leveren commentaar in, maar dat wordt simpelweg door de hoofdauteur geweigerd. En daarmee is de kous af.

Nu is er in augustus een rapport verschenen van het Inter Academy Council (IAC), waarvan Robbert Dijkgraaf co-voorzitter is en waarin het IPCC kritisch onder de loep is genomen. Hierin zeggen ze dat er balans moet zijn in de hoofdauteurteams. Maar als je de lijsten met hoofdauteurs voor het vijfde rapport bekijkt, dan zijn dat allemaal wetenschappers die meegaan met de mainstream hypothese.

Vergis je niet, het is absoluut niet zo dat die wetenschappers ons bewust willen misleiden. Maar de hoofdauteurs zijn het bij voorbaat al met elkaar eens dat CO2 een groot gevaar is. Groepsdenken is het gevolg en vervolgens worden kritische papers aan de kant geschoven. Alleen door sceptici toe te laten tot het proces kan het objectiever worden; maar dat zal dus pas op zijn vroegst in het zesde rapport worden, dat ergens rond 2020 zal verschijnen.

Zijn aanhangers van de broeikashypothese en sceptici het überhaupt ergens over eens?

Het hele klimaatdebat draait om de vraag hoeveel opwarming er wordt veroorzaakt door een verdubbeling van de CO2-concentratie ten opzichte van de pre-industriële concentratie. Dit noemen onderzoekers de klimaatgevoeligheid. Het IPCC zegt: de verdubbeling geeft waarschijnlijk drie graden opwarming. Maar de sceptici zeggen: het kan mogelijk slechts een halve graad zijn.

De invloeden van wolken, waterdamp en andere natuurlijke fenomenen worden door klimaatonderzoekers gebruikt in modellen om het toekomstige klimaat te voorspellen. Maar er is nog te weinig bekend over deze effecten om echt goede voorspellingen te kunnen doen.

Uit theoretische modelberekeningen blijkt dat de aarde één graad opwarmt als alleen de hoeveelheid CO2 verdubbelt en we de rest van het klimaat constant houden. Over die theoretische ene graad zijn voor- en tegenstanders het eens. Maar in de klimaatmodellen van het IPCC leidt deze opwarming tot een verandering in wolken en waterdamp die de effecten van CO2 versterken. Zo komt het IPCC aan die drie graden.

Voor die zogenaamde positieve terugkoppeling is echter nog geen hard bewijs. Zeker wolken zijn nog volstrekt onbegrepen en waterdamp is natuurlijk nauw verbonden met wolken en neerslag. Sceptici denken dat er in het klimaat juist negatieve terugkoppeling werkzaam is die ervoor zorgt dat we lager zullen uitkomen dan die theoretische opwarming van één graad. Het werkelijke debat gaat dus niet zozeer over CO2 maar over de onzekerheid van de feedbackmechanismen die de uiteindelijk opwarming juist verhogen, dan wel verlagen.

Je boodschap is: klimaatwetenschap is nog verre van volwassen. Is het daarom al tijd voor een nieuw IPCC-rapport, of kunnen we dat beter uitstellen totdat de wetenschappers (sceptici en aanhangers) het eens zijn welke data ze wel en niet kunnen gebruiken als basis voor een nieuw rapport?

Weet je wat het is, de missie van het IPCC is in feite volbracht met het vierde rapport waarin het concludeerde: het merendeel van de opwarming sinds 1950 is vrijwel zeker veroorzaakt door menselijke broeikasgassen. Dat werd geïnterpreteerd als de ‘wetenschap is eruit’ en ‘we moeten snel iets doen’. Een vijfde rapport kan daar weinig meer aan toevoegen en het zal te zijner tijd dan ook veel minder prominent in het nieuws zijn dan het vierde rapport, dat dagenlang voorpaginanieuws was.

Stel jij dan voor dat we dan maar niks moeten doen aan CO2?

Het klimaatprobleem is geen milieuprobleem dat je kunt oplossen door de ‘vervuilende stof’ CO2 uit de atmosfeer te halen, zoals bij zwaveldioxide of cfk’s is gebeurd. De problemen van het klimaat zijn namelijk de extremen, zoals orkanen en overstromingen. En de wetenschap zegt dat er geen bewijs is dat broeikasgassen een toename in extremen hebben veroorzaakt. Onderzoekers verwachten dat dit bewijs er de komende decennia ook niet zal komen.

CO2 moet je niet willen oplossen maar controleren, zegt auteur Marcel Crok. Alleen dan komen we tot een zinnig klimaatbeleid.

Terwijl in het publieke debat de suggestie wordt gewekt dat het klimaatprobleem opgelost wordt als we CO2 reduceren, zullen er ook dan nog orkanen, bosbranden, droogtes en overstromingen zijn. Het klimaat is dus een probleem dat je continu moet controleren, net zoals gezondheidszorg, armoede en terrorisme.

Het enige pragmatische antwoord is daarom aanpassing, voorbereid zijn op de extremen. Maar dat antwoord heeft lang in het verdomhoekje gezeten omdat het niet past binnen de gangbare ideeën. Zolang dat besef niet doordringt bij politici zullen de internationale klimaatconferenties blijven mislukken.

In zijn boek ‘De staat van het klimaat’ gaat Marcel Crok in op de problemen van het IPCC en het klimaatdebat in het algemeen. Het boek verschijnt op 15 november 2010.

Zie ook:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/klimaatverandering.atom", “max”=>"10", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 november 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.