Je leest:

De prijs van de menselijke evolutie

De prijs van de menselijke evolutie

Auteur: | 20 augustus 2008

De capaciteit en grootte van ons brein stelt zulke hoge eisen aan stofwisseling in de hersenen, dat de grens bijna bereikt is. Dat is ook de reden dat wij – mensen – kampen met hersenziekten als schizofrenie: het is een bijproduct van miljoenen jaren aan hersenevolutie. Dat we aan de grens zitten, betekent echter niet dat we al klaar zijn met evolueren. Een stabieler brein is in de verre toekomst de meest logische ontwikkeling, aldus onderzoeker Khaitovich.

Schizofrenie is de prijs die we als homo sapiens moeten betalen voor de evolutie van ons grote en slimme brein. Dat ontdekte een groep wetenschappers onder leiding van Philipp Khaitovich toen ze de hersenen van mensen met en zonder schizofrenie vergeleken met de breinen van chimpansees en resusaapjes. Daarbij keken de Chinese, Duitse en Engelse onderzoekers onder meer naar verschillen in de stofwisseling van de hersenen. Elk brein heeft een eigen energiehuishouding: het gebruikt voornamelijk glucose en scheidt afvalstoffen af, die via het bloed uit het brein worden verwijderd.

Bij mensen gaat die stofwisseling een stuk sneller dan bij de andere primaten, ontdekten Khaitovich en zijn collega’s. Dat is gedurende de laatste 5 tot 7 miljoen jaar van de evolutie zo gelopen, waarschijnlijk omdat onze voorouders met zo’n energieverslindend brein beter informatie konden verwerken en daardoor succesvoller waren. Maar er is ook een keerzijde. Dezelfde genen die deze superhersenstofwisseling mogelijk maken, spelen een rol bij het ontstaan van schizofrenie. Schizofrenie is dus een bijproduct van de menselijke evolutie.

Deze voorouder van de moderne mens – homo erectus – had al een veel groter brein dan zijn meer aapachtige voorouders. Of deze oermens ook aan schizofrenie leed zullen we waarschijnlijk nooit weten.

Brein is nog niet ‘uitgeëvolueerd’

Volgens Khaitovich betekent dit dat ons brein de grens van zijn stofwisselingscapaciteit heeft bereikt. Dat betekent echter beslist niet dat onze hersenen nu ‘klaar’ zijn met evolueren. “Evolutionaire veranderingen die ervoor zorgen dat het brein op een meer stabiele manier gaat werken zullen voordeel opleveren en dus deel gaan uitmaken van de menselijke soort”, aldus Khaitovich. Uiteindelijk kunnen we dus misschien evolueren in een soort waarbij de dure prijs van schizofrenie en andere hersenziekten niet meer betaald hoeft te worden.

Het artikel van Khaitovich en zijn collega’s verscheen onlangs in het vakblad Genome Biology onder de titel ‘Metabolic changes in schizophrenia and human brain evolution’.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 augustus 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.