Je leest:

De opmars van de technodokter

De opmars van de technodokter

Auteur: | 9 december 2009

De moderne techniek maakt snijden in patiënten steeds vaker overbodig. Met millimeterprecisie gaan operatierobots via natuurlijke holtes bij de patiënt naar binnen. Maar dit kan alleen als de arts weet hoe de technologie werkt. De chirurg van de toekomst is evenveel dokter als ingenieur.

Update: Da Vinci in Rotterdam

In het Erasmus MC is op 24 november voor het eerst in Nederland een succesvolle niertransplantatie uitgevoerd met de “Da Vinci” operatierobot. Sinds 2009 beschikt ook het Erasmus MC over de robot, die behalve door de afdeling Chirurgie ook wordt gebruikt door de afdelingen Urologie en Verloskunde en Vrouwenziekten. De inzet van de operatierobot verhoogt het aantal niertransplantaties in het Erasmus MC.

Dit filmpje van de Da Vinci S, de operatierobot van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, is sprekend voor de toekomst van de chirurgie. Op de operatietafel ligt een patiënt onder narcose. Boven de tafel hangt een gevaarte met tien robotarmen, allemaal voorzien van een ander instrumentje. De mannen en vrouwen in groene jassen staan niet meer massaal over de patiënt gebogen. In plaats daarvan zitten ze achter een computerscherm met een joystick in de hand waarmee ze de operatierobot aansturen.

Zo ziet dr Ivo Broeders de operatiekamer van morgen voor zich. In zijn intreerede aan de Universiteit Twente sprak Broeders zich uit over de noodzaak van hightech in het ziekenhuis. Zelf is Broeders chirurg en specialist op het gebied van robotchirurgie en virtual reality training. Als de eerste arts in Nederland die in 2000 een robotoperatie verrichtte, pleit hij voor een nieuw soort dokter: de technisch geneeskundige. Deze arts heeft evenveel verstand van robotica als het menselijk lichaam. In 2003 riep de Universiteit Twente de opleiding Technische Geneeskunde in het leven. Begin deze maand studeerden de eerste twaalf studenten af.

In zijn intreerede pleitte dr Ivo Broeders voor meer technologie in de operatiekamer. De rol van de arts verschuift zo langzaam van snijdend chirurg naar een soort ‘serieuze gamer’.

Gamer

Is een operatierobot zoveel beter dan een mens? Met meer dan tweeduizend jaar aan medische kennis is de klassieke geneeskunde in topvorm. Maar nieuwe technieken en op afstand bestuurbare instrumenten kunnen de bestaande operaties een stuk prettiger maken voor de patiënt. Vooral de minimaal invasieve operaties worden steeds populairder. Klassieke operaties verlopen bijna altijd via een snee in het lichaam. Wel effectief, maar niet zo prettig voor de patiënt om van te herstellen.

Beter zou zijn om natuurlijke lichaamsopeningen te gebruiken. De standaardbehandeling voor een liesbreuk gaat bijvoorbeeld via een snee boven de liesplooi. Maar de lies is verbonden aan de plasbuis; waarom dan niet opereren door de opening die moeder Natuur al voor ons heeft gemaakt? Het lastige van dat soort ingrepen is vooral de nauwkeurigheid. Als artsen hun instrumenten niet kunnen zien, kunnen ze niet goed opereren. Dan is een minimaal invasieve operatie geen optie. Met de komst van nieuwe technologie zijn dit soort operaties wel mogelijk. Een lang, dun instrument met een camera voorop is makkelijk met een joystick te besturen. En de precisie waarmee zo’n robotarm snijdt is voor menselijke chirurgen bijna onhaalbaar.

Dit soort robotchirurgie is waar Broeders graag naartoe wil. Hij ziet de chirurg van morgen als een kruising tussen een piloot en een computergamer: vanuit een speciale cockpit bestuurt de chirurg de robot die een patiënt van binnenuit opereert zonder een spoortje achter te laten. Broeders: “Deze artsen zullen de kloof moeten overbruggen tussen de visie van medisch specialist aan de ene zijde en technologen aan de andere zijde. De technische geneeskunde plaatst zich hiermee tussen mens en machine.”

Is dit de chirurg van de toekomst?

Virtual reality

De training van chirurgen is een belangrijk item op Broeders’ agenda. Hij wil dat trainingen op proefdieren en in de operatiekamer worden vervangen door virtual reality (VR). “Er is inmiddels voldoende bewijs dat VR simulatoren geschikt zijn om de vaardigheden te leren die chirurgen nodig hebben. En de voordelen van VR trainingen boven trainingen op proefdieren en patiënten spreken voor zich.” VR trainingen zijn voor de ‘Playstation generatie’ in elk geval niet moeilijk onder de knie te krijgen. De studenten bereiden zich er immers al van kinds af aan op voor.

Lees meer op Kennislink:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 december 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.