Je leest:

De LSD goeroe

De LSD goeroe

Auteur: | 1 januari 2007

’If you’re going to San Francisco. Be sure to wear some flowers in your hair.’ Zonder Timothy Leary zou dit liedje waarschijnlijk niet geschreven zijn. Dat San Francisco het centrum van de flowerpower beweging en de hippiecultuur werd, is voor een deel aan Timothy Leary te danken. En aan LSD.

Timothy Leary.

Tim Leary werkte als psycholoog in San Francisco. Zijn leven veranderde drastisch toen hij bekend raakte met LSD. Dat middel was even voor de Tweede Wereldoorlog in Zwitserland ontdekt, en de fabrikant zocht naar toepassingen als medicijn. Het was bekend dat de stof een enorme invloed had op het bewustzijn – al bij hoeveelheden van veel minder dan een milligram. De zintuigen raken in de war, je krijgt waanvoorstellingen en allerlei onvoorspelbare verschijnselen treden op.

Tim Leary werd direct door deze eigenschappen gefascineerd. Hij probeerde het op zichzelf uit, en op grote groepen studenten die zich graag als vrijwilliger opgaven. Hij merkte daarbij dat het van groot belang is, hoe de omstandigheden zijn van iemand die een LSD-trip maakt. Iemand die zich plezierig voelt en in een aangename en rustige omgeving is, kan een intens gelukkige ervaring krijgen, maar wie in een depressie zit loopt het risico van levensgevaarlijke angstpsychosen.

De kleur van chemie

Dit artikel is afkomstig uit het hoofdstuk ‘High’ uit de VU-uitgave ‘De kleur van chemie’, een bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren.

Tim Leary bundelde de ‘practicumverslagen’ van z’n studenten in handleidingen met voorschriften hoe bewustzijnsverruimende stoffen gebruikt moeten worden. Nu hij de sleutel tot geluk gevonden had, begon hij aan een fantastisch nieuw project. Veroordeelden uit de gevangenis wilde hij behandelen met LSD en soortgelijke middelen. Het idee: een trip met LSD levert allerlei diepe inzichten op over de zin van het bestaan, en hopelijk leidt dat tot een verantwoordelijker gedrag.

Gevaarlijke drug

Dat was het moment dat de overheid in Californië ingreep. Al langer zocht men naar middelen om de activiteiten van Tim Leary te stoppen, want dit ging echt te ver. LSD werd tot gevaarlijke drug verklaard en het geëxperimenteer daarmee verboden. Tim Leary verhuisde naar New York. Hij hoopte dat die staat iets soepeler zou zijn en hij ongestoord zijn werk als ‘LSD-goeroe’ kon voortzetten.

Dat was helaas een vergissing. Hij werd in 1966 gearresteerd. Vier jaar later ontsnapte hij uit de gevangenis, vluchtte naar Zwitserland en vroeg daar asiel aan. Al snel werd hij opgespoord door Amerikaanse agenten en ontvoerd naar de USA, waar hij weer in de gevangenis belandde.

In 1976 waren de tijden en ook de rechtbank zover veranderd, dat hij werd vrijgelaten. De laatste jaren van z’n leven besteedde hij aan een nieuwe bewustzijnsverruimende ervaring. Met net zoveel enthousiasme als destijds voor LSD, stortte hij zich nu op computer programmeren en webdesign. Tim Leary overleed in 1996.

Albert Hofmann

Albert Hofmann.

Het is (onder andere) aan Tim Leary te danken dat LSD zo populair werd, maar hij heeft het niet uitgevonden. LSD is bij toeval ontdekt door een Zwitserse chemicus, dr. Albert Hofmann, die bij een geneesmiddelenbedrijf werkte aan middelen om bloedingen na een bevalling te stoppen.

Eén van de door Hofmann onderzichte middelen, ‘LSD-25’, bleek bij proefdieren niet te werken, en volgens de regels van het bedrijf moest de stof dan weggegooid worden. Maar hij zette de stof op de plank.

Op een vrijdagmiddag kreeg Hofmann plotseling heel merkwaardige visioenen, zodat hij niet meer verder kon werken en naar huis ging. De volgende maandag probeerde hij uit te zoeken welke stof hij misschien per vergissing binnengekregen had, en hij besloot 0,25 milligram in te nemen.

Dat bleek al een overdosis. Hij kreeg urenlang allerlei ernstige hallucinaties, hij zag niet-bestaande dingen, hij zág muziek en hóórde kleuren. Hij merkte dat de wereld langzaam uit elkaar viel, en hijzelf ook. In zijn practicumverslag zijn nog precies alle hallucinaties te lezen die hij kreeg.

Pychosen en nabeelden

De grote populariteit van LSD in de zestiger jaren is allang voorbij. Voor wie de juiste contacten heeft, is het echter nog wel te krijgen, en het wordt dan ook nog steeds gebruikt.

Wat Tim Leary niet wist – of niet wilde weten – zijn de bijwerkingen van LSD. Een enkele keer komt het voor dat de werking niet goed meer ophoudt. Waandenkbeelden (psychosen) na LSD gebruik kunnen het leven zo moeilijk maken dat opname in een instelling nodig is. Andere ex-gebruikers klagen over nabeelden. Dat betekent dat alles wat voor je ogen beweegt, strepen achterlaat zoals bij een slecht afgestelde TV.

Inmiddels beheerst niet langer LSD het toneel, maar XTC, vergezeld van GHB, paddo’s, speed, crack, heroïne en vele andere drugs. De uitwerking van al deze stoffen is vaak heel verschillend, en de grootste overeenkomst in dit wonderlijke gezelschap is, dat ze samen de Opiumwet bevolken.

Vrije Universiteit Amsterdam

Het boek ‘De kleur van chemie’ werd in 2007 uitgegeven door de Faculteit der Exacte Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (Afdeling Scheikunde en Farmaceutische Wetenschappen). Het is een geactualiseerde bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren. Ze belichten de rol van de scheikunde op tal van gebieden.

Alle Kennislinkartikelen uit het hoofdstuk ‘High’:

Dit artikel is een publicatie van VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen.
© VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 januari 2007
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.