Je leest:

De jacht naar leven op Mars

De jacht naar leven op Mars

Auteur: | 1 maart 2005

Leven op Mars. Al eeuwen houdt het nu de gemoederen bezig. Sinds Galileo de rode planeet voor het eerst observeerde in 1610, spreekt de planeet tot de verbeelding. Is er leven op onze buurplaneet?

Dat de vraag of er leven op Mars aanwezig is blijkt wel uit het feit dat al in 1804 een “wetenschapper” gigantische tekeningen in sneeuw wilde tekenen om zo een boodschap naar eventuele Marsbewoners te sturen.

73 jaar later, in 1877, meende de Italiaanse astronoom Giovanni Schiaparelli kaarsrechte kanalen (canali) op Mars te kunnen zien. Hiermee werd het idee dat er leven op Mars bestond nog eens extra aangewakkerd.

Toen in 1895 Percival Lowell, astronoom aan het Arizona Observatory in Flagstaff, ook nog eens beweerde dat de kanalen eigenlijk een uitgebreid irrigatie systeem was, gebouwd door “Martianen”, die water vanaf de polen over de planeet verspreidde, was werd het wereldwijd als feit aangenomen. Een “feit” waar door ene Orson Welles dankbaar gebruik van werd gemaakt in zijn hoorspel “The war of the worlds”. Hiermee wist hij een groot deel van Amerika in paniek te brengen door het hoorspel zo te spelen alsof het een echt verslag betrof van een aanval door “Marsmannetjes”.

Marsglobe met daarop ingetekend de kanalen die Percival Lowell op de rode planeet waarnam.

Hoewel er ook geluiden te horen waren dat de kanalen op Mars niks meer waren dan optische illusies, was het pas in 1965 dat er een definitief einde werd gemaakt aan het idee van de kanalen en een bewoonde planeet. Al werd er door observaties van de planeet al wel in 1964 nog eens waterdamp in de Marsatmosfeer aangetoond.

In 1965 was het de Amerikaanse Mariner 4 die als eerste ruimtevaartuig van de Aarde Mars wist te bereiken, en afrekende met de kanalen en intelligent leven op de planeet. Mars bleek een dode planeet, die niet op de aarde, maar meer op onze maan leek. Een teleurstelling voor velen, maar het leverde uiteindelijk een feitelijk beeld op van Mars.

Mariner 4 kon uiteraard Mars alleen vanuit grote hoogte de planeet bekijken aangezien het niet in een baan om de planeet vloog, maar enkel langs de planeet kon vliegen. Erg veel details leverde dat niet op over. Veel interessanter was het te weten wat er zich op het oppervlak bevond. Hoewel de Mariner 4 wel gegevens leverde over onder andere de atmosfeer van Mars, die maar liefst 99% ijler was dan die op Aarde, en ook redelijk de samenstelling kon bepalen van deze atmosfeer, werd de nieuwsgierigheid niet echt bevredigd. Er werden dus nog enkele andere Mariner missies naar de planeet gezonden.

In 1969 vlogen ook de Mariner 6 en 7 langs de planeet, wat nog wat meer gegevens over de atmosfeer opleverde. bron: NASA

In 1971 werd de eerste poging ondernomen om ook daadwerkelijk op Mars te landen. De Mars 3 lukte het ook bijna, maar hield al na 20 seconden op te werken. Ook in 1971 was het de Mariner 9 die als eerste ruimtevaartuig in een baan om Mars gebracht kon worden. Dit leverde als eerste pas een echt duidelijk beeld van de planeet op. Mariner 9 maakte meer dan 7000 foto’s van de planeet. Duidelijk werd dat Mars geologisch toch wel complex in elkaar zat, en er werden enkele gigantische vulkanen ontdekt. Ook werd voor het eerst een gigantisch zand (stof) storm waargenomen.

Onderzoek naar Mars werd, voor het grote publiek, pas echt interessant in 1976. Het was dat jaar dat beide Viking missies (landers en orbiters) bij Mars arriveerden, en succesvol op de planeet wisten te landen. Dit leverde een schat aan informatie op. Voor het eerst kon worden bepaald waar de Mars bodem uit bestond, en konden diverse experimenten worden uitgevoerd. Ëén experiment is echter tot op de dag van vandaag nog steeds zeer omstreden.

Tijdens de Viking missie werden er drie experimenten uitgevoerd om te bepalen of er biologische activiteit waargenomen zou kunnen worden. Enkele tests leverden inderdaad biologische activiteit op. Toch werd naderhand besloten dat dit resultaat niet te danken was aan biologische activiteit, maar aan de samenstelling van de Marsbodem. Een beslissing waar niet iedereen het mee eens was. Ook niet bij de Nasa, en medewerkers van de Viking missie.

Hoewel deze beslissing dus omstreden is, is het wel altijd bij deze beslissing gebleven. Er was geen leven gevonden op Mars. Wellicht toch een beslissing die met de kennis van tegenwoordig over Mars heel anders zou zijn uitgevallen wanneer de kennis van nu toen al beschikbaar was geweest.

Natuurlijk leverden de beide Vikinglanders ook een schat aan informatie op die niet bestreden kan worden. Er kon een duidelijk beeld worden gevormd van het oppervlak, temperaturen en samenstelling van de bodem.

Nadat de beide Vikinglanders hun experimenten hadden uitgevoerd, werden ze gebruikt als “weerstations” en deden stukken langer hun werk dan was verwacht. Pas in 1983 hield de Viking 1 als laatste op te werken.

In 1992 werd de Mars Observer op weg gestuurd naar Mars. Deze ging verdween echter toen het contact werd verloren met de Mars Observer.

14 jaar na het “overlijden” van Viking 1 landde er in 1997 weer een verkenner van de Aarde op Mars. Ditmaal was het de Pathfinder missie die de planeet wist te bereiken, en succesvol een “robot” op de planeet wist te laten landen. De Mars Rover, die de naam Sojourner kreeg, was in eerste instantie bedoeld als een experiment om te bepalen hoe de Nasa het beste instrumenten naar Mars kon transporteren.

Dit experiment lukte buitengewoon goed, en als bonus leverde de Mars Rover ook nog eens gigantische hoeveelheden data op. De lander en Rover maakten samen 17.000 foto’s en deden 15 chemische experimenten op de bodem en rotsen. Daarnaast leverde de missie nog meer gegevens over het klimaat op Mars op.

De Pathfinder missie was de eerste die echte aanwijzingen leverde over het wellicht zachtere en waterrijkere klimaat in het verleden van Mars.

1998 werd er weer een missie naar Mars gezonden. Ook deze ging verloren. De Mars Climate orbiter werd gemaakt door verschillende technici die kompleet blunderden door de verschillende systemen aan boord van de sonde te laten werken met zowel meters als feets. Het resultaat was een extra krater op Mars en een verloren missie.

In 1999 werd er weer een poging ondernomen. Ditmaal een missie die luisterde naar de naam Mars Polar Lander. Deze zou op de zuidpool van Mars moeten landen om daar op zoek te gaan naar waterijs. Ook deze missie ging echter verloren.

Ook de ESA liet zich niet onbetuigd, en stuurde in 2003 de Mars Express op weg naar Mars. Ook deze missie had een lander aan boord, de Beagle. Beagle zou experimenten gaan doen op het Marsoppervlak, en, ironisch genoeg, op zoek gaan naar tekenen van biologisch leven. Helaas had ook de ESA goed gekeken, en blunderde er, in navolging van de Nasa, een nagelnieuwe krater op Mars bij. Ook de Beagle ging door knoeiwerk en een gebrek aan samenwerking door technici verloren.

Het was juist de Beagle die nu antwoorden geleverd zou kunnen hebben op vragen die nu spelen, waarvan de meest prangende: Is er nu leven op Mars?

De Mars Express doet zijn werk echter uitstekend, en levert meer en meer aanwijzingen dat Mars wellicht toch niet de dode planeet is die het werd verondersteld te zijn. Recent vond de Mars Express aanwijzingen voor een heuze zee nabij de evenaar van Mars. Deze zee is dan wel bevroren en begraven onder een dikke laag stof. Maar deze zee zou toch wel eens de aangewezen plaatst kunnen zijn om te zoeken naar, nu nog aanwezige, biologische activiteit.

Artist’s concept van NASA’s Mars Rover Spirit of zijn identieke tweelingbroer Opportunity. Het tweetal landde begin 2004 op Mars en ontdekte binnen de kortste keren bewijs dat er ooit stromend water op Mars was geweest. bron: NASA

Net toen iedereen dacht dat de NASA beter speelgoed kon gaan maken, kwam de organisatie met de best gelukte missie tot nu toe: de Mars Exploration Rover mission. Het lukte de Nasa begin 2004 om twee identieke Marsrovers op de planeet te zetten. Luisterend naar de namen Spirit en Opportunity hebben juist deze rovers de meest opzienbarendste ontdekkingen tot nu toe gedaan.

Mars blijkt niet altijd een dode wereld geweest te zijn. Restanten van zeeën zijn gevonden, evenals andere aanwijzingen die duiden op een dikkere atmosfeer en een stuk aangenamer klimaat in het verleden van het planeet. De mogelijkheid dat Mars niet altijd een dode wereld is geweest diende zich aan. Zeker gelet op de ontdekkingen en aanwijzingen die ook de Mars Express tot nu toe heeft geleverd.

De gecombineerde gegevens van beide missies lijken eenduidig, en de conclusie dat er toch nog leven op Mars aanwezig is lijkt alleen maar een kwestie van een detail… Het daadwerkelijk vinden van dat leven..

Alles wijst er echter op dat dit leven aanwezig is, en wacht om ontdekt te worden.

De ontdekking van een leven op een andere planeet zou wel eens ons beeld op het heelal, en dan vooral de andere planeten daarin, drastisch kunnen wijzigen. De bevestiging van leven op twee planeten binnen een zonnestelsel opent perspectieven voor de mogelijkheden van leven op andere planeten binnen en buiten ons eigen zonnestelsel, en de omstandigheden waarin het leven kan sluimeren..

Recent werd weer eens bevestigd dat leven kan sluimeren onder de meest bizarre omstandigheden door de ontdekking, in Alaska, van een bacterie die, na 30.000 jaren bevroren te zijn geweest, na het ontdooien nog steeds bleek te leven.

Meer weten:

Dit artikel is een publicatie van Ufoplaza.nl.
© Ufoplaza.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 maart 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.