Je leest:

‘De iPad op school: gewoon leuker en lichter’

‘De iPad op school: gewoon leuker en lichter’

Gastcolumn van Han van der Maas

Auteur: | 30 september 2013

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: hoogleraar Han van der Maas over de Steve Jobs Scholen. Gaan kinderen slechter leren als het boek wordt vervangen door een tablet? De grote meerderheid meent van wel, maar waar baseren we onze bezwaren eigenlijk op?

Flickr.com

De Steve Jobs Scholen leiden tot felle discussies. De kern van deze discussie: wat doet de invoering van de tablet met het leervermogen van het kind?

Wat mij opvalt is de stelligheid van veel voor- en tegenstanders. Iets dat eigenlijk geldt voor veel discussies over het Nederlandse onderwijs. Mij verbaast dat, omdat ik – als daadwerkelijke expert – helemaal geen stellige mening heb.

Door mijn wetenschappelijke bril zie ik het lerende kind namelijk als een uiterst complex, grotendeels onbegrepen systeem, dat onderwezen wordt in ook weer zeer ingewikkelde onderwijssystemen. Dit maakt goed gecontroleerd, dubbelblind wetenschappelijk onderzoek naar de gevolgen van ICT-gebaseerde onderwijsvernieuwingen vrijwel onuitvoerbaar.

Meerdere wegen naar Rome

Hetzelfde geldt voor onderzoek naar de effectiviteit van nieuwe rekenmethoden, of naar de positieve of negatieve effecten van kinderopvang. Neem bijvoorbeeld de vraag of kinderen eerst een nieuwe rekenstrategie moeten begrijpen voordat deze ingeoefend wordt, of dat het beter andersom kan gebeuren: eerst inoefenen en dan pas begrijpen.

Een ouderwets sommetje

De grote meerderheid van de 16 miljoen Nederlandse onderwijsexperts gruwt bij het laatste idee. Toch wordt deze onderwijsmethode in landen zoals Amerika met succes toegepast: als je een vaardigheid eerst automatiseert, zit het oefenen het begrijpen niet in de weg. Het is dus goed mogelijk dat het helemaal niet uitmaakt en dat beide wegen naar Rome leiden. Bovendien lijkt het aannemelijk dat de voorkeur voor een methode moet afhangen van het rekenvermogen en de leerstijl van het kind.

Kortom, we weten het niet. Ook het geval van kinderopvang is illustratief. Een wetenschappelijk verantwoorde evaluatie is alleen mogelijk wanneer een onderzoek gezinnen willekeurig aan twee condities toewijst (kinderopvang versus geen kinderopvang) en de gezinnen noch de onderzoekers van deze indeling op de hoogte zijn.

Trage modernisering

In dit licht bezien is het dus niet gemakkelijk de Steve Jobs Scholen te beoordelen. Misschien laat onderwijsvooruitgang zich nog wel het best beschrijven als een geleidelijke evolutie van best practices: dat leermethoden pas worden omarmd wanneer ze in de praktijk effectief blijken te zijn.

Het was altijd belangrijk om een mooi handschrift aan te leren
flickr.com

Op de Steve Jobs Scholen maakt men echter meerdere stappen tegelijkertijd. Dat is misschien riskant, maar het lijkt me onwaarschijnlijk dat kinderen op één of andere manier beschadigd raken. Natuurlijk is het bijvoorbeeld goed denkbaar dat hun schrijfmotoriek zich minder ontwikkelt, maar ik verwacht niet dat dit invloed heeft op hun fijne motoriek in het algemeen.

We kunnen er ook niet om heen dat een mooi handschrift steeds minder belangrijk wordt. Eigenlijk vind ik het een raadsel waarom kinderen niet allang, en op alle scholen, blind leren typen. Onderwijsmethoden wijzigen misschien wel eens te snel in het Nederlandse onderwijs, de modernisering van onderwijsdoelen verloopt daarentegen erg traag.

Geen zorgen, geen wonderen

Al met al maak ik me dus weinig zorgen over deze iPadscholen, maar ik verwacht er ook geen wonderen van. Ook van de adaptieve educatieve systemen die ik zelf ontwikkel, Rekentuin en Taalzee, verwacht ik geen revolutionaire effecten. Ze maken het leren in de eerste plaats leuker, en de hoeveelheid lesmateriaal is eindeloos.

Tot slot is het interessant dat de echte iPad-revolutie niet plaatsvindt in het primair, maar in het voortgezet onderwijs: daar wordt de ene iPadschool na de andere gestart. Gek genoeg hoor je daar niemand over. De toepassing van de iPad beperkt zich daar vooral tot de e-book oplossing. Alle schoolboeken op de iPad en geen gesjouw met een te zware schooltas: leuker en vooral lichter.

Meer weten?

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 september 2013

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.