Je leest:

De imam

De imam

Auteurs: , en | 12 februari 2006

De rol die imams in Nederland hebben is niet altijd even duidelijk. Soms wordt hij gezien als voorganger in het gebed, soms ook wordt van hem verwacht dat hij de integratie van moslims in Nederland in goede banen leidt.

Binnen de islam bestaat er geen officiële kerk of een andere instantie die als zodanig opereert. Weliswaar wordt de Al-Azhar Universiteit in Egypte voorgesteld als religieuze autoriteit, maar deze heeft niet de betekenis van een centraal leergezag. Imams zijn niet verbonden of gebonden aan een bepaald centraal leergezag. Ze zijn ook niet ‘mannen van God’, zoals priesters die een intermediaire rol op zich nemen tussen mens en God.

Al-Azhar Univerisiteit in Egypte.

De rol die een imam in een moskee heeft, blijft tot nu toe vaak onduidelijk in het publieke debat over imams, vooral waar het gaat om zijn invloed op jongeren. De bezorgdheid enerzijds over de vervreemdende werking die van de boodschap van radicale imams uit kan gaan op moslimjongeren, en de hoop anderzijds dat juist imams jongeren bij de samenleving kunnen betrekken, heeft in afgelopen jaren de roep om ‘polderimams’ doen toenemen. Met ‘polderimams’ worden diegenen bedoeld die zoveel kennis hebben van de islam dat ze als vaste voorgangers kunnen functioneren in moskeeën, en die tegelijkertijd geworteld zijn in de Nederlandse samenleving, zodat ze moskeegangers adequaat kunnen begeleiden bij hun vragen en problemen die zich voordoen in de Nederlandse context. Tot nu toe lijken er nog nauwelijks ‘polderimams’ te zijn.

Het feit dat veel imams tijdelijk in Nederland verblijven en de Nederlandse taal niet of nauwelijks machtig zijn, vormt een probleem in de communicatie met jongeren en met niet-moslims. In literatuur en mediaberichtgeving wordt voortdurend gewezen op een spanningsveld tussen enerzijds de traditionele taken van imams – bepaald door de tradities en cultuur in de landen van herkomst – en anderzijds de nieuwe taken van de imam doordat hij zich bevindt in een heel andere maatschappij, met moslims uit verschillende landen, in een land met andere godsdienstige en levensbeschouwelijke tradities.

Sommigen menen dat de imam een belangrijke rol dient te spelen in de integratie van moslims in de Nederlandse samenleving, en dat hij als ‘aanspreekpunt’ dient te functioneren voor bijvoorbeeld gemeentelijke overheden. Deze rol kan enigszins vergeleken worden met die van ‘maatschappelijk werker’. Anderen menen dat dat moeilijk zal gaan, en zien imams als directe vertegenwoordigers van de religieuze en culturele tradities van het herkomstland.

Imamtraining om extremisme tegen te gaan. Bron: Radio Nederland Wereldomroep.

Kerntaken imam

De imam is in de soennitische traditie in eerste instantie de man die het rituele gebed in de moskee leidt. Uitgebreider is hij degene die kennis heeft van heilige teksten en de wetscholen. Hij kan vanuit die kennis antwoord geven op vragen van gelovigen. Van een islamitisch geleerde wordt vereist dat hij een grondige kennis heeft van de koran en de hadith (de tradities van de profeet), en de capaciteit om die voor de volgende generatie moslims te vertalen naar de omstandigheden waarin ze leven. In die hoedanigheid is de imam een sleutelfiguur in het overbrengen van de religieuze kennis binnen de traditionele leer. Hij leidt het gebed, geeft de vrijdagpreek, geeft religieuze raad aan gelovigen en treedt op tijdens de levenscyclusrituelen, zoals geboorte, huwelijk en overlijden. In Nederland functioneert hij ook als geestelijke verzorger in ziekenhuizen of gevangenissen.

Het exacte aantal imams is niet na te gaan, aangezien iemand niet altijd bezoldigd is of als vaste imam van een moskee hoeft te werken om imam genoemd te worden. De definitie van een imam varieert immers van voorganger in het gebed tot door de moskeegemeenschap als imam erkende, vaste voorganger die ook de preek tijdens het vrijdaggebed uitspreekt.

Dit artikel is een publicatie van International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM).
© International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 februari 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.