Je leest:

De dope van het lopen

De dope van het lopen

Auteur:

Het succes van de pelgrimages zit hem volgens theologe Ineke Albers niet alleen in de spirituele ervaring op een heilige plaats, maar ook in het gezonde lopen. Bij de verklaring van de populariteit van deze voettochten kan neurowetenschappelijk onderzoek volgens Albers een steentje bijdragen. 12 januari promoveert zij aan de Universiteit van Tilburg op haar proefschrift Heilige kracht wordt door beweging losgemaakt. Over pelgrimage, lopen en genezing.

Terwijl de kerken leeglopen, worden bedevaartsoorden steeds drukker bezocht. Elk jaar bezoeken weer meer mensen plaatsen als Santiago de Compostela of Lourdes. De populariteit van deze tochten is volgens Albers te verklaren door de helende werking van het lopen.

Bedevaartsoorden melden steeds hogere bezoekersaantallen. Ook ontstaan er voortdurend nieuwe bedevaartsoorden, waarvan een aantal geen enkele kerkelijke binding meer heeft. Het ritueel van de pelgrimage, dat de vroege christenen overnamen van de culturen om hen heen, blijkt ook in een tijd waarin de kerken in de samenleving een marginale plaats vervullen, springlevend te zijn.

In het Christendom heeft pelgrimage altijd een lastige plaats ingenomen. Sinds de Verlichting zijn de pelgrimstochten samen met andere rituelen verbannen naar de volksreligiositeit. Ook de westerse geneeskunde heeft weinig op met deze bedevaartstochten. Toch geloven vele mensen door de eeuwen heen in de helende kracht van pelgrimage. Mensen die denken te genezen door een pelgrimstocht zijn bijgelovig, of toch niet?

Als mensen het hebben over de helende werking van een pelgrimage dan hebben ze het niet alleen over dat wat er op de heilige plaats gebeurt, maar ook over de tocht ernaartoe. Lange voettochten naar bijvoorbeeld Santiago de Compostela worden door pelgrims als heilzaam ervaren, sommigen spreken zelfs van een ‘antidepressivum’. En dat is niet zo gek. Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat lopen een positief effect heeft op de stemming en gedachten van mensen.

De spirituele betekenis van het lopen wordt veroorzaakt door een verhoging van de dopamineactiviteit. Na een tijdje lopen ervaart je lichaam de intensieve fysieke inspanning als een fysiek stressvolle situatie en begint hiertegen de neurotransmitter endorfine aan te maken. Endorfine is de “natuurlijke pijnstiller van het lichaam” en veroorzaakt gevoelens van welbehagen en euforie. Het endorfine-systeem stimuleert na verloop van tijd ook het dopaminesysteem. Dopamine is een neurotransmitter die in eerste instantie betrokken is bij de bestrijding van onaangename, depressieve gevoelens door deze direct tegen te werken. Wanneer je echter niet depressief bent en het dopaminesysteem “aan slaat”, slaat het effect van dopamine door naar de andere kant: in plaats van niet meer depressief, voel je je vrolijk, opgewekt en soms zelfs een beetje “hyper”. Dit zou je kunnen ervaren als iets welhaast spiritueels.

In sommige niet-christelijke godsdiensten is lopen een onderdeel van vruchtbaarheidsrituelen en wordt er gerend voor regen. Enkele stromingen binnen het boeddhisme beschouwen wandelen en hardlopen als vormen van meditatie. Binnen de christelijke traditie worden wandelen en hardlopen wel eens vergeleken met kerkbezoek, en een meerdaagse wandeltocht met een pelgrimage.

Volgens Albers is het lopen een van de belangrijkste factoren die het succes van pelgrimstochten kan verklaren. Het heil dat mensen zoeken op een pelgrimstocht, vinden ze gedeeltelijk door de genezende werking van het lopen. Omgekeerd stelt Albers dat ook de grote populariteit van het (hard)lopen in West Europa een zoeken naar heil is. Volgens Albers is door gebruik van neurowetenschappen en theologie ‘een nieuwe verbinding tussen pelgrimage en genezing mogelijk, een verbinding die zowel theologisch als geneeskundig beantwoordt aan de normen van de eenentwintigste eeuw’.

Over pelgrimage

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 januari 2007

Discussieer mee

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE