Je leest:

De computer als baliemedewerker

De computer als baliemedewerker

Koen van Turnhout ontwierp een spraakherkenner met beeldscherm die niet alleen een gesprek tussen twee mensen kan volgen, maar ook kan voorspellen wanneer het systeem aangesproken wordt.

Een treinkaartje bij de automaat mondeling bestellen zonder op een knop te hoeven duwen. Of in de auto praten met de radio of het navigatiesysteem. Daar was het onderzoek van Koen van Turnhout op gericht; het ontwerpen van een spraakherkenner die probleemloos de baliefunctie kan overnemen. Van Turnhout verdedigt donderdag 1 november zijn proefschrift aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Klunzige klant

Het komt nog wel eens voor dat een klunzige klant bij de NS-kaartjesautomaat andere reizigers vertraging bezorgt. Het bedieningspaneel met al die knoppen is voor sommigen te onoverzichtelijk. Mondelinge opdrachten geven aan het apparaat zou wellicht beter kunnen werken. Zo’n spraakherkenner past de KPN al een paar jaar toe bij het telefonisch opvragen van telefoonnummers. Het invoeren van zo’n systeem bij kaartjesautomaten is een stuk complexer, omdat de computer moet begrijpen wanneer de stem een opdracht geeft. Want de stationshal kan erg rumoerig zijn. Of, iets wat nog moeilijker er uit te filteren is, er staan twee personen voor de kaartjesautomaat te overleggen welke reis te nemen. Hoe weet de computer nou wanneer hij aangesproken wordt?

Derde positie

Over deze vraagstelling heeft Koen van Turnhout zich gebogen in zijn promotie-onderzoek ‘Socially aware conversational agents’. Hij onderzocht de mogelijkheden die apparaten hebben om ‘in de derde positie’ deel te kunnen nemen aan een gesprek. Deze situatie komt in het echt voor bij balies, bijvoorbeeld bij een reisbureau. Twee personen overleggen onderling over de vakantie, en richten af en toe het woord tot de baliemedewerker. Die kan vervolgens afleiden wanneer hij of zij wordt aangesproken.

Sociale intelligentie

De uitdaging van het onderzoek van Koen van Turnhout was om deze sociale intelligentie ook bij een computer in te bouwen. Zodat deze op een geheel natuurlijke wijze het gesprek van derden kan volgen en reageren op vragen. Zonder dat de gebruiker een knop hoeft in te drukken. Hij ontwierp een spraakherkenner met beeldscherm die niet alleen een gesprek tussen twee mensen kan volgen, maar ook kan voorspellen wanneer het systeem aangesproken wordt.

Menselijke trekjes

In zijn onderzoek bleek dat gebruikers er van uit gaan dat het systeem automatisch weet wie tegen wie spreekt. Dat leidt tot hoge ontwerpeisen voor een spraakgestuurd systeem. Om gebruikers feedback te geven of het systeem het gesprek volgt ontwikkelde Van Turnhout een aantal verschillende interfaces. Hij probeerde met menselijke trekjes (lachende gezichten, knipperende ogen of het wenden van het beeldscherm) een feedbacksysteem te ontwerpen. Die bleken echter nog onvoldoende te werken. Om een spraakherkenner te ontwerpen die probleemloos een baliefunctie kan overnemen is volgens van Turnhout dan nog verder onderzoek naar een juist feedbacksysteem nodig.

zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).
© Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 26 oktober 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.