Je leest:

Cultuur is niet de oorzaak van conflicten

Cultuur is niet de oorzaak van conflicten

Steeds weer lezen we over cultuurverschillen als oorzaak van conflicten tussen mensen. Cultuurpsychologen Voestermans en Verheggen vinden dat een verkeerde voorstelling van zaken. Zij betogen in hun boek ‘Cultuur en lichaam’ dat cultuur niets doet: conflicten worden veroorzaakt door anders aangeleerde gedragspatronen en zijn dus letterlijk een kwestie van smaak en houding.

Een imam die een vrouw geen hand wil geven? Bimbogedrag van teenagers? De verhuftering van de samenleving? Steeds weer lees je dat het allemaal komt door de cultuur. Dat is een verkeerde voorstelling van zaken, aldus de cultuurpsychologen Paul Voestermans en Theo Verheggen in hun onlangs verschenen boek Cultuur en Lichaam. Door alles af te schuiven op cultuur, bemoeilijk je bovendien het debat over zaken als integratie, emancipatie, normen en waarden, religie, enzovoort.

Voestermans (Radboud Universiteit Nijmegen) en Verheggen (Open Universiteit Nederland) maken in hun boek korte metten met de opvatting dat cultuur dé oorzaak is van conflicten en verschillen tussen mensen. Cultuur doet niets, alleen mensen doen iets, is hun stelling. Mensen geven onderling vorm aan gedrag, gevoelens en gedachten. De kunst is te weten hoe ze dat doen. Dat is dan ook de centrale vraag in het boek.

Cultuur doet niets, alleen mensen doen iets. Dat betogen cultuurpsychologen Voestermans en Verheggen. Conflicten als tussen Verdonk en de imam die haar geen hand wilde geven worden dan ook niet veroorzaakt door cultuurverschillen. Het gaat om anders aangeleerde gedragspatronen en is dus letterlijk een kwestie van smaak en houding.

Gedrag vormgeven

Mensen krijgen ‘feeling’ voor wat gepast en gangbaar is binnen de eigen gemeenschap. ‘Hoe het hoort’ wordt tamelijk dwingend geijkt in het sociale verkeer van de leden van de gemeenschap. Voestermans en Verheggen laten zien dat dat altijd een kwestie is van oefening en disciplinering van het lichaam en van de gevoelens die daarbij horen.

Dat is heel wat anders dan veronderstellen dat cultuur het werk doet en dat het gaat om het expliciet aanleren van bijvoorbeeld normen of waarden. Het leren van de geijkte gedragspatronen gebeurt juist al doende, grotendeels impliciet en ongemerkt. Daarom zijn ‘cultuurverschillen’ zo vaak letterlijk een kwestie van smaak en houding. Daarom ook zijn de gedragspatronen van mensen zo moeilijk te veranderen.

Paul Voestermans en Theo Verheggen schreven ‘Cultuur & Lichaam. Een cultuurpsychologisch perspectief op patronen in gedrag.’ Uitgegeven bij Blackwell Publishing, ISBN: 9781405176026

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Open Universiteit (OU).
© Open Universiteit (OU), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 juli 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.