Je leest:

Crisis en regulering van de markt

Crisis en regulering van de markt

Auteur: | 24 oktober 2008

De Europese financiële markten worden tegenwoordig vanuit Brussel gereguleerd. Nationale overheden hebben hier weinig invloed meer op. Politicoog Daniel Mügge verklaart dit door de invloed van grote Europese banken. De kredietcrisis zorgt er misschien wel voor dat dit weer gaat veranderen.

De huidige economie is niet voor te stellen zonder zijn financiële markten. Door het bestaan van deze markten kun je geld lenen om een huis te kopen en kunnen bedrijven investeren in apparatuur en daarmee hun productiecapaciteit vergroten. Dit jaar is er sprake van een crisis in de financiële sector: de zogenaamde kredietcrisis. Uit deze crisis blijkt hoe belangrijk goed werkende financiële markten zijn voor een economie. Huiseigenaren kregen in de Verenigde Staten moeite met het betalen van hun rente, banken leden daardoor grote verliezen en moesten op zoek naar nieuwe kredietverleners en wanneer deze niet bereid waren geld te lenen dan waren faillissementen en overnames het gevolg. Daniel Mügge heeft zijn promotie-onderzoek gewijd aan de Europese financiële markten en is eind september op dit onderzoek gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam.

Uit de kredietcrisis blijkt hoe belangrijk goed werkende financiële markten zijn voor een economie.

Banken beïnvloeden regulering

De regulering van de Europese financiële markten vindt tegenwoordig plaats in Brussel. Sinds het begin van deze eeuw zijn nieuwe bindende regels, de zogenaamde Markets in Financial Instruments Directive, in werking getreden. Door deze regels worden de kapitaalmarkten (een belangrijk onderdeel van de financiële markten) in de Europese Unie gereguleerd. Mügge vindt twee zaken opvallend aan deze regels. Op de eerste plaats valt hem op dat de nationale overheden regulering op supranationaal niveau hebben georganiseerd. Ze hebben op die manier minder invloed op een belangrijk onderdeel van hun economie. Ten tweede valt Mügge op dat zelfs de beleidsvorming naar Brussel is verplaatst. Deze opvallende verschuiving van nationale naar Europese regulering van de kapitaalmarkten staat in Mügge’s onderzoek centraal.

Mügge gaat verder dan alleen het constateren van de verandering die zich de afgelopen tien jaar heeft voltrokken. Hij geeft er ook een verklaring voor: het zijn de grote banken zelf die deze verandering hebben geïnitieerd. Doordat vertegenwoordigers van deze banken zich als adviseurs in de beleidskringen begeven en als lobbyisten proberen invloed uit te oefenen, hebben zij een grote invloed op het beleid. Volgens Mügge zijn deze grote Europese banken het aan het begin van deze eeuw eens geworden over het openen van de markten. Waren deze banken tien jaar eerder nog angstig voor de competitie uit Engeland, nu waren ze klaar voor de integratie van de Europese markt. Regelgeving moest daarvoor naar Brussel worden overgedragen; nationale parlementen werden grotendeels buitenspel gezet.

Financiële markten worden als gevolg van de invloed van banken sinds het begin van de eeuw vanuit Brussel gereguleerd.

Regulering kritisch bekijken

Mügge’s onderzoek valt onder de internationale politieke economie. Hier wordt onderzocht hoe macht de economie beïnvloedt en hoe economische processen de politiek beïnvloeden. Volgens Mügge kun je het een dan ook niet zonder het ander bestuderen. In deze academische discipline krijgen nationale maar vooral ook internationale organisaties zoals de Europese Unie maar ook de WTO (de Wereldhandelsorganisatie) veel aandacht. Raymond Feddema, oud-universitair docent aan de UvA, maakt over de WTO een soortgelijk punt als Mügge. Volgens Feddema hebben vertegenwoordigers van grote multinationals veel invloed op de regelgeving van de WTO. Die invloed is vaak groter dan die van landen met een relatief kleine economie. Het is deze kritiek op de bestaande beleidsvorming van supranationale organisaties die ook het onderzoek van Mügge kenmerkt.

Mügge concludeert dat de tijd rijp is om de regulering van financiële markten en de democratische controle erop te herzien. Hij heeft naar eigen zeggen met zijn onderzoek ruimte gemaakt voor een kritisch debat. Door de kredietcrisis kon Mügge wel eens zijn zin krijgen. Zelf zegt hij hierover: ‘Deze crisis tempert het naïeve vertrouwen in grensoverschrijdende kapitaalmarkten en de voorkeuren van bedrijven als maatstaf voor beleid.’

Het proefschrift van Daniel Mügge heet “Widen the Market, Narrow the Competition. The Emergence of Supranational Governance in EU Capital Markets.” Rob van Hemert is docent aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Universiteit van Amsterdam.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 24 oktober 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.