Je leest:

Columbia-crash was onafwendbaar

Columbia-crash was onafwendbaar

Auteur: | 2 januari 2009

Bijna zes jaar nadat Space Shuttle Columbia bij zijn terugkeer in de aardse dampkring verongelukte, presenteert NASA nieuwe onderzoeksresultaten over het ongeluk. Conclusie: de astronauten hebben alles gedaan wat ze konden om een ramp af te wenden, maar de crash was niet te voorkomen.

1 februari 2003. Wereldwijd openen de journaals met het tragische nieuws: zeven Amerikaanse astronauten zijn omgekomen tijdens hun terugkeer naar de aarde. Ze waren met de Columbia, NASA’s oudste ruimtewaardige Space Shuttle, naar de ruimte gegaan om wetenschappelijk onderzoek te doen. Bij de lancering was al duidelijk dat er iets niet goed ging: een stukje isolatiemateriaal raakte los van de tank. Het materiaal vloog tegen de linkervleugel van de shuttle aan, waardoor het systeem dat het ruimtevoertuig tegen de wrijvingswarmte van de aardatmosfeer beschermt beschadigd raakte.

Space shuttle Columbia tijdens zijn laatste lancering. Foto: NASA

Beschadigd isolatiemateriaal

Columbia doorstond de reis naar de ruimte wonderwel, en er werd niet verwacht dat het afgebrokkelde isolatiemateriaal grote problemen zou veroorzaken. Per slot van rekening gebeurde het wel vaker dat de isolatielaag van een raket beschadigd raakte tijdens de lancering. Maar toen de shuttle terug naar aarde probeerde te komen, was de door wrijving opgewekte hitte in de atmosfeer te veel van het goede. Hete gassen kwamen de vleugels van Columbia binnen, waarna het ruimtevaartuig razendsnel desintegreerde. De bemanningsleden, zo stelt een onderzoeksrapport, zijn omgekomen doordat de druk in de shuttle wegviel.

NASA presenteerde deze maand een nieuw onderzoeksverslag, waarin de laatste minuut van de Columbia tot in detail is uitgeplozen. De onderzoekers hebben van seconde tot seconde achterhaald wat er in de space shuttle gebeurde tijdens die laatste, fatale minuut. In het verslag is te lezen hoe de astronauten alles deden wat ze konden om de ramp te voorkomen. Niet dat het mocht baten: de ramp was onafwendbaar.

De zeven astronauten van de laatste Columbia-missie. Foto: NASA

Trouble shooting

De linkervleugel was het eerste deel van Columbia dat het begaf. Superhete gassen drongen via het gat dat bij de lancering was ontstaan de shuttle binnen, waardoor het vleugelmateriaal begon te smelten. De vleugel raakte los van de shuttle, waardoor het vaartuig rond begon te draaien. Tijdens de eerste fase van het ongeluk probeerden de astronauten nog de automatische piloot opnieuw op te starten, en uit analyse van de schakelaars in het wrak van de space shuttle blijkt dat ze nog van alles hebben geprobeerd om de ramp te voorkomen. De astronauten hebben tot op het laatste moment het hoofd koel gehouden, en de oplossingsvaardigheden die ze tijdens hun training hebben geleerd geprobeerd toe te passen.

Maar de afgebroken vleugel had een gat in de shuttle geslagen, waardoor de zuurstof razendsnel weglekte en de druk in de cabine wegviel. Toen dat eenmaal gebeurde was het snel voorbij: binnen 40 seconden moet iedereen buiten bewustzijn zijn geraakt. In het onderzoeksrapport is te lezen dat de druk zo snel is weggevallen, dat sommige astronauten geen tijd hadden om het vizier van hun helm terug te klappen. Het ruimtepak, dat goede bescherming biedt tegen grote drukverschillen, was niet op tijd in werking om redding te bieden. Na het wegvallen van de druk zijn de bewusteloze astronauten door de cabine van de rondtollende shuttle heen geslingerd, waarna de hitte en wrijving te veel werden en Columbia in stukken uiteen viel.

Bij zijn terugkeer in de dampkring viel Columbia in stukken uiteen, waardoor een aantal rooksporen zichtbaar waren. Beeld: CNN

Automatische parachute

Het nieuwe onderzoek werd vorige maand afgerond, maar is deze week pas vrijgegeven. Zo konden de nabestaanden van de astronauten er kennis van nemen voordat het wereldwijd bekend werd. NASA hoopt dat de conclusies van het rapport ervoor kunnen zorgen dat ruimtevaartuigen in de toekomst veiliger worden gemaakt – zo zouden ruimtepakken automatisch dicht moeten gaan in een gevaarlijke situaties, en zouden astronauten beter vast moeten zitten in hun stoel. Ook het parachutesysteem in de space shuttles werd onder de loep genomen: tot nu toe was het noodzakelijk om de parachute handmatig uit te laten klappen, maar als dat automatisch gaat kunnen ook bewusteloze ruimtereizigers erdoor gered worden.

Het probleem met losrakend isolatiemateriaal bij de lancering van raketten wordt inmiddels een stuk serieuzer genomen dan in 2003. Toch zal het nog lang duren voordat ruimtevaart echt veilig wordt: de natuurkrachten waar astronauten en raketten aan bloot komen te staan zijn simpelweg zo enorm dat een flinke dosis geluk voorlopig noodzakelijk blijft.

Meer over space shuttle Columbia:

Meer over de oorzaak van de crash:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 02 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.