Je leest:

Cisgenese tegen vruchtrot en maatschappelijke weerstand

Cisgenese tegen vruchtrot en maatschappelijke weerstand

Auteur: | 12 november 2004

Vruchtrot veroorzaakt door de schimmel Botrytis cinera heeft al veel aardbeien voortijdig doen bederven, zowel voor als na de oogst. Om dat te voorkomen wordt geregeld gebruik gemaakt van fungiciden.

De Wageningse onderzoeker Jan Schaart promoveerde 3 november op een andere manier om botrytisinfecties tegen te gaan: genetische modificatie. Dat op zich is geen doorbraak, maar het feit dat er uitsluitend aardbeien-DNA is gebruikt, en de planten geen resistentiemerkers dragen maakt de aanpak wel degelijk vernieuwend. De gemodificeerde aardbeien zijn het resultaat van cisgenese, in tegenstelling tot transgenese waarbij DNA van een andere soort wordt ingebracht.

Aardbeien produceren – net als andere planten – in reactie op botrytisinfecties een enzymremmer (PGIP). Dit eiwit remt de werking van het celwandafbrekende botrytisenzym polygalacturonase, en daarmee de snelheid waarmee de schimmelinfectie om zich heen grijpt. Tomaten voorzien van een PGIP van peren blijken bijvoorbeeld minder schade te ondervinden van botrytis.

Schaart kloneerde een PGIP-gen uit aardbei en combineerde dit DNA met een aardbeienpromotor (FaExp2) die vooral in rijpende vruchten wordt afgelezen. De FaExp2-PGIP combinatie werd vervolgens in de aardbeiencellen gebracht, met als doel dat de vruchten extra enzymremmer te laten maken.

Acceptatie

Schaart ontwikkelde een systeem waarbij na selectie op aanwezigheid van het genconstruct alle soortvreemde genen – zoals resistentiemerkers – via recombinatie worden verwijderd. De overgebleven cellen bevatten zodoende uitsluitend het aardbeienconstruct, en hieruit werden vervolgens aardbeienplanten opgegroeid. Die planten worden op dit moment in Noorwegen in kassen onderzocht.

Schaarts onderzoek was onderdeel van een EU-project waarin ook gekeken werd naar de publieke acceptatie van genetische modificatie. ‘De gedachte vooraf was dat het gebruik van soorteigen DNA minder bezwaren zou oproepen; het sociologische- en ethische onderzoek in het EU-project heeft dat bevestigd.’ Door het ontbreken van antibioticaresistentiegenen zal mogelijk ook de toetsing op ecologische risico’s van teelt in het vrije veld gunstiger uitpakken. Schaart: ‘Een proef in het vrije veld zou een vervolgproject kunnen worden, maar daar zijn financiers voor nodig. Dit project hebben we ook uitgevoerd om te laten zien wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn van deze techniek. En aardbei is een aaibare vrucht die iedereen kent, dat helpt om het onder de aandacht te brengen.’

Dit artikel is een publicatie van Bionieuws.
© Bionieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 november 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.