Je leest:

China’s bemande ruimtevaartprogramma

China’s bemande ruimtevaartprogramma

Auteurs: en | 1 juni 1999

In 1975 werd door China voor het eerst een onbemande terugkeercapsule met succes geborgen. Dit wordt algemeen gezien als de eerste indicatie van China’s plan om een eigen bemand ruimtevaartuig te lanceren; een logische volgende stap die voor China van grote politieke en militaire waarde zou zijn. Inmiddels weten we dat het Chinese bemande ruimteprogramma weliswaar in de jaren zeventig begon, maar dat de berging van een capsule slechts het begin was van een langdurig proces.

Een krant in Shanghai, de Wen Hui Bao, publiceerde in 1979 een foto van een Chinese astronaut in ruimtepak tijdens de training. Kort daarna kwam het magazine Science Pictorial, ook uit Shanghai, met meer foto’s waarop een cabine waarin de ruimte gesimuleerd kan worden, een ruimtepak en zelfs ruimtevoedsel te zien waren. Ook maakte het magazine het bestaan van de grootste centrifuge in Azië bekend. Deze centrifuge zou worden gebruikt voor de training van astronauten in het doorstaan van hoge versnellingskrachten. Verder zou er een drie etages hoge valtoren bestaan voor onderzoek aan de invloed van een val op het menselijk lichaam (zoals bij de landing van een capsule). Men speculeerde dat er een aantal prototypen voor bemande capsules waren gebouwd. Een Chinese bemande ruimtevlucht leek niet ver meer.

Lange Mars 2E op het lanceerplatform. Een nieuwe versie van deze raket zal waarschijnlijk gebruikt worden voor de bemande vluchten. bron: G. Krebs

Het bemande ruimteprogramma werd echter om politieke, technische en financiële problemen opgeschort. Eind jaren ‘70 werden economische hervormingen doorgevoerd die belangrijke veranderingen in China teweegbrachten. Ruimtevaartprogramma’s die de nationale economie stimuleerden, zoals de ontwikkeling van de Lange Mars 3-raket en van satellieten voor communicatie en meteorologie, kregen voorrang boven het bemande ruimtevaartprogramma. Het plan om een bemand Chinees ruimtevoertuig te lanceren werd echter nooit helemaal opgegeven. Onderzoekswerk in het Instituut voor Medische Ruimtewetenschappen, in de jaren ‘60 een van de belangrijkste organisaties die werkte aan het programma, werd langzaam voortgezet. In 1986 rapporteerde China’s belangrijkste krant, People’s Daily, dat grote vooruitgang was geboekt in het bemande ruimtevaartprogramma, en dat de dag dat China zijn eerste astronaut zou lanceren niet ver meer weg was.

Aan het eind van de jaren ‘80, na tien jaren economische groei en ruimtevaartsuccessen, kondigde China een ambitieus bemand ruimtevaartprogramma aan. Gedacht werd aan een kleine shuttle, een klein ruimtestation en een serie nieuwe lanceervoertuigen. Het programma leek erg op de Europese plannen van destijds (denk aan de Hermes shuttle en Columbus). Er werden geen tijdschema’s of technische details bekend gemaakt, maar volgens geruchten zou de shuttle een tweetrapssysteem worden met een horizontale start en landing, gelijkende op het toenmalige Duitse Sänger project. De voortgang van de projecten liep echter, op de ontwikkeling van nieuwe lanceerraketten na, wederom langzaam.Waarschijnlijk waren technische problemen hiervan de oorzaak. De voltooiing van de shuttle- en ruimtestationplannen werd uitgesteld, zoniet helemaal geschrapt. Algemeen wordt gedacht dat China zich vervolgens richtte op een meer conventionele bemande capsule; een plan dat gemakkelijker te realiseren was.

Lancering van een Lange Mars 2E raket. bron: China Great Wall Industry Corporation

Nadat in 1989 de banden tussen China en de Sovjetunie weer waren aangehaald en in 1991 de Sovjetunie uit elkaar viel, richtte China zich meer en meer op samenwerking met Rusland. Vele Chinese ruimtevaart-delegaties bezochten Rusland in de jaren ’90. Een hoogtepunt was het bezoek van Yuri Koptev, de directeur-generaal van het Russische ruimtevaartagentschap, aan China. Tijdens dit bezoek werd op 25 april 1996 een overeenkomst getekend met als doel samenwerking tussen de Chinese en Russische ruimtevaartindustrie mogelijk te maken. Helaas werden er geen details over de inhoud van de overeenkomst vrijgegeven, maar mogelijk kochten de Chinezen onderdelen van de Soyuz ruimtecapsule. Vooral het Kurs navigatie- en koppelingssysteem van de Soyuz zou de Chinese belangstelling hebben gewekt. Er deden ook verhalen de ronde over een mogelijk gezamenlijke Chinees-Russische missie naar Mir en het gebruik van Ruslands netwerk van volgstations voor een Chinese bemande vlucht. Twee Chinese kandidaat-astronauten bezochten in november 1996 het Russische opleidingscentrum voor kosmonauten, Sterrenstad, en gingen daar in training. Volgens berichten was hun training “algemene astronautentraining” en niet gericht op een specifieke missie. Eind 1997 keerden de kandidaten terug naar China, waarschijnlijk als instructeurs voor toekomstige Chinese astronauten. Een Chinees-Russische missie naar Mir schijnt nog steeds tot de mogelijkheden te behoren, maar is niet opgenomen in het vluchtschema dat loopt tot en met het geplande einde van Mir later dit jaar (extra fondsen zouden echter het einde voor het ruimtestation kunnen uitstellen). Het ziet er niet naar uit dat een gezamenlijk vlucht naar Mir nog plaats zal vinden.

Voor 1996 waren zowel de Chinese media als buitenlandse deskundigen van mening dat de langverwachte bemande vlucht in het begin van de volgende eeuw plaats zou vinden. Verassend was dan ook de Chinese aankondiging in oktober 1996, bij de opening van het IAF’96 congres in Peking, van het plan rond oktober 1999 een bemand ruimtevaartuig te lanceren. In die maand viert China het vijftigjarig bestaan van de natie, en de lancering zou een passend onderdeel zijn van de festiviteiten. Later werd bekend gemaakt dat het bemande voertuig inmiddels de ontwikkelingsfase had bereikt, wat zou kunnen betekenen dat de gedetailleerde ontwerpfase is begonnen en er misschien al onderdelen worden gebouwd.

Een andere aanwijzing die gerelateerd is aan het bemande ruimtevaartprogramma is de ontwikkeling van een nieuwe Lange Mars raket die mogelijk gebruikt kan worden voor bemande vluchten. Sommige berichten, onder andere die in het officiële Aerospace China magazine, lijken er op te wijzen dat de nieuwe raket voor bemande lanceringen een verbeterde Lange Mars 2E zal zijn. Op 18 maart 1998 gaf de Chinese academie voor lanceervoertuigtechnologie, CALT, via haar officiële Internet site een tekening vrij met daarop de serie Lange Mars raketten waaraan CALT werkt. Op deze tekening is een nieuwe raket te zien met de naam LM2E. Volgens de laatste berichten zal de LM2E vooral gebruikt worden voor commerciële lanceringen en heeft de raket een lanceercapaciteit van 14.1 ton in een 200 km hoge aardbaan met een inclinatie van 48º. Ter vergelijking, de bemande Voskhod en Gemini capsules uit de jaren ’60 hebben een massa van 6,9, respectievelijk 3,8 ton. Een LM2E of een andere versie van de LM2 zou dus gebruikt kunnen worden voor bemande lanceringen. Een ander bericht maakte melding van de constructie van een nieuw lanceerplatform voor de verbeterde LM2E in het Jiuquan lanceercentrum voor satellieten.

Ongetwijfeld zal een Chinees bemand ruimtevaartuig gebaseerd zijn op de technologie die is gebruikt voor de succesvolle terugkeercapsules van de zogenaamde FSW (Fanhui Shi Weixing) militaire spionage- en aardobservatie- satellieten. Zestien van deze FSWcapsules zijn sinds de jaren ’70 gelanceerd en op één na zijn ze allemaal met succes geborgen. Er zijn drie variaties van de FSW satellieten. Het laatste model weegt 2,8 ton en kan vijftien dagen in een baan blijven, wat vergelijkbaar is met de vroegere Sovjet Vostoks en Amerikaanse Mercury capsules. De Chinese bemande capsule schijnt twee paar zonnepanelen te gaan hebben en zal mogelijk onderdelen bevatten die zijn gekocht van Rusland. Een CASC delegatie verklaarde tijdens een bezoek aan Frankrijk in het begin van 1998 dat “het voertuig sterk lijkt op de Russische Soyuz”. De lanceercapaciteit voor lage banen van 9,2 tot 14,1 ton voor de Lange Mars 2E, respectievelijk 2E(A), kan een redelijke indicatie geven voor de massa van het Chinese ruimtevaartuig.

De Lange Mars serie lanceerraketten. bron: China Great Wall Industry Corporation

China heeft zijn biomedische ruimteonderzoeksprogramma, sinds de start dertig jaargeleden, nooit opgegeven. In de jaren ’60 maakten honden en muizen sub-orbitale vluchten en in 1990 werd een satelliet gelanceerd en geborgen met aan boord zestig dieren en planten, waaronder ratten en kleine varkentjes. Dit wijst er op dat China reeds beschikt over leven-ondersteunende systemen die korte vluchten mogelijk maken.

Een laatste bekendmaking kwam in maart 1998 tijdens een ruimtevaartconferentie annex tentoonstelling in Peking. Een vooraanstaande Chinese wetenschapper kondigde daar een bemande vlucht “in de nabije toekomst” aan. “China streeft naar doorbraken in bemande ruimtevaarttechnologie aan het eind van deze eeuw of het begin van de volgende eeuw”, zei hij verder. Tijdens de tentoonstelling werden ook plannen onthuld voor een ruimtestation dat uit twee kleine modules zou bestaan. Zhang Heqi, een onderzoeker die werkt aan het Chinese bemande ruimtevaartprogramma, vertelde onlangs dat een aantal van de beste Chinese straaljagerpiloten is geselecteerd om in training te gaan voor een bemande ruimtemissie. Volgens krantenberichten zijn er plannen om in de buurt van Peking een trainingscentrum voor astronauten te bouwen. Zoals het er nu naar uit ziet, zal de bemande lancering echter niet in 1999 plaatsvinden. Het is waarschijnlijker dat dit jaar een onbemande testcapsule gelanceerd zal worden.

FSW-17 terugkeercapsule na de landing. bron: Aerospace Knowledge Magazine

China heeft ook aangekondigd dat het bezig is met het ontwerp van een nieuwe raket die twintig ton in een lage baan om de aarde kan brengen. Deze zou gebruikt kunnen worden voor de lancering van een ruimtestation, maar recente informatie wijst er op dat het eerste “ruimtestation” uit niet meer dan twee aan elkaar gekoppelde capsules zal bestaan. Waarschijnlijk zal China de komende tien jaar geen echt ruimtestation lanceren, maar het is wel een logisch vervolg op een bemande vlucht. Een Chinese module gekoppeld aan het internationale ruimtestation ISS behoort ook tot de mogelijkheden.

Artistieke afbeelding van een mogelijke configuratie van een Chinese bemande capsule. bron: Mark Wade

Als alles volgens de verwachtingen verloopt, zou de eerste Chinese bemande capsule binnenkort gelanceerd kunnen worden, een belangrijke gebeurtenis in de (Chinese) geschiedenis. Het wachten zou echter ook wel weer eens langer kunnen gaan duren, de lancering van een bemand ruimtevaartuig is tenslotte al vele malen eerder aangekondigd en vervolgens uitgesteld. We wachten af.

De auteur Chen Lan houdt vanuit Singapore de ruimtevaartontwikkelingen in China bij. Hij geeft via e-mail een nieuwsbrief uit en heeft zijn eigen homepage, “Dragon in space”, met daarop veel informatie over China’s ruimtevaartprogramma.

Chinese astronaut in ruimtepak. bron: The Heritage Foundation

Dit artikel is een publicatie van Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart.
© Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 juni 1999

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.