Je leest:

Chimpansees gebruiken al lang gereedschap

Chimpansees gebruiken al lang gereedschap

Auteur: | 1 maart 2007

Chimpansees gebruikten zo’n 4300 jaar geleden al gereedschap, zo blijkt uit onderzoek in Taï National Park in Ivoorkust. De apen gebruikten het gereedschap om noten te kraken. De gevonden gereedschappen zijn duidelijk van apen en niet van mensen. De vraag die overblijft is: wie leerde wie het gebruik van gereedschap?

Opgravingen

In Afrika zijn op verschillende plaatsen in dit nationale park archeologische opgravingen gedaan. Bij het graven werden stenen gevonden die gekrast waren en slijtage vertoonden waardoor duidelijk is dat deze stenen als gereedschap dienden. De gevonden hamers werden gedateerd en het bleek dat deze gereedschappen 4300 jaar oud zijn! Om te bewijzen dat deze hamers en bijlen door chimpansees gebruikt werden en niet door onze voorouders, hebben de onderzoekers verschillende analyses gedaan.

afb. 1: de gevonden gereedschappen Bron: Mercader et al. 2007

Aap of mens?

Als eerste keken de archeologen of er andere sporen in het gebied waren die wezen op menselijke invloeden. In het nabijgelegen regenwoud woonden vroeger Afrikaanse jagers en verzamelaars. De resten die daar gevonden zijn, hebben de onderzoekers vergeleken met de plek waar ze de stenen notenkrakers vonden. Op de plek van het gevonden gereedschap vonden ze geen haarden of verkoolde voedselresten. Dit is de eerste aanwijzing dat dit gereedschap niet door mensen gemaakt en gebruikt is.

Daarna hebben de wetenschappers gekeken naar de grootte en het gewicht van de gereedschappen. De gevonden hamers werden vergeleken met eerder gevonden hamers die door de Afrikanen gebruikt werden. Dit gevonden gereedschap was meestal kleiner dan acht centimeter en lichter dan 400 gram. De nu gevonden hamers bleken groter en zwaarder (1-24 kilo) te zijn dan de hamers die de jagers en verzamelaars gebruikten. Het zwaarste gereedschap dat zij gebruikten, het aambeeld, woog maximaal 1 kilo. Hieruit concludeerden de archeologen dat de stenen door chimpansees gebruikt werden omdat zij grotere handen hebben dan mensen en ook sterker zijn.

afb. 2: een mensenhand (links) en de hand van een chimpansee (rechts). Bron: Wildlife Education, LTD. http://www.zoobooks.com

Als laatste is het zetmeel dat nog op de notenkrakers zat bekeken om te bewijzen dat deze krakers zeer waarschijnlijk door de chimpansees gebruikt werden. Driekwart van het gevonden zetmeel bleek afkomstig uit noten die alleen door chimpansees gegeten werden, en niet uit groenten of knollen die de jagers en verzamelaars toen aten.

Wie aapte wie na?

Tegenwoordig gebruiken chimpansees nog steeds stenen. De vraag die nu overblijft is: wie heeft wie geleerd de gereedschappen te gebruiken? Hebben mens en dier dit inzicht geërfd van een gemeenschappelijke voorouder? Hebben onze voorouders de apen nageaapt of andersom? Of hebben apen en mensen het gebruik apart van elkaar uitgevonden? Volgens andere onderzoekers hebben beiden het gebruik gelijktijdig uitgevonden en hebben de vroege mensen de gereedschappen verder ontwikkeld.

Bron

Mercader J et al. (2007) 4,300-Year-old chimpanzee sites and the origins of percussive stone technology PNAS

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Nederlands Instituut voor Biologie (NIBI).
© Nederlands Instituut voor Biologie (NIBI), sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 maart 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.