Je leest:

Chemie viert feest op grootste congres ooit

Chemie viert feest op grootste congres ooit

CHAINS 2011: CHemistry As Innovating Science

Auteur: | 1 december 2011

Even was Maarssen het hart van chemisch Nederland. Het congres CHAINS2011 bracht de afgelopen drie dagen meer dan 1200 chemici uit onderzoek en industrie bij elkaar. Met bijna tweehonderd lezingen, workshops en vierhonderd posterpresentaties was CHAINS2011 het grootste wetenschappelijke chemie-evenement ooit in Nederland gehouden.

Small
Echt feest werd het op dinsdagavond, met een optreden van De Coronas.

Een feest voor chemici, door chemici, dat was CHAINS2011. De spectaculaire lasershow op maandagochtend was het startsein voor drie volle dagen met het accent op de chemische wetenschap. Volle, maar ook sfeervolle dagen. De bijzondere locatie van De Fabrique, een oude diervoederfabriek omgebouwd tot evenementenlocatie, droeg daar aan bij. Maar ook de aanwezigheid van veel relatief jonge onderzoekers, waardoor CHAINS2011 zich onderscheidde van het doorsnee chemiecongres.

Nobelprijswinnaar Roger Kornberg (2006) trapte maandagochtend af met zijn openingslezing over het mechanisme achter DNA transcriptie via RNA polymerase II. Ook in de Van ’t Hofflezingen van de internationale topchemici Stuart Schreiber (Harvard University), Carol Robinson (Oxford University) en Chad Mirkin (Northwestern University) ging het over hoogstaand chemisch onderzoek. En dan waren er nog de parallelsessies met bijna tweehonderd presentaties over onderwerpen als imaging catalytic activity, het Pdx-P450cam complex en ligand functionalized Anion binding Pockets. Niet direct onderwerpen waar – zie de titel van het congres – de innovatie vanaf spat. Toch was er naast de ‘hardcore’ chemie ook ruimte voor onderwerpen met een duidelijker link naar ‘de buitenwereld’.

Medium
‘Nanochemicus’ Chad Mirkin gaf een boeiende presentatie. “Eén van de beste praatjes die ik in jaren heb gehoord” aldus scheikundejongen Aldo Brinkman. “Werkelijk waar, ik heb er zin van gekregen om tot diep in de nacht in het lab te blijven werken”.

Als CHAINS2011 één ding duidelijk maakte dan was het wel dat chemici zich geroepen voelen bij te dragen aan het oplossen van de problemen van de huidige maatschappij. Zo mocht duurzaamheidsgoeroe Michael Braungart plenair zijn cradle to cradle concept toelichten. En DSM’s nieuwe Chief Technology Officer Marcel Wubbolts maakte indruk met een lezing over de manier waarop zijn bedrijf de uitdagingen van de BioBased Economy aangaat. TU Delft hoogleraar procestechnologie Andrzej Stankiewicz vertelde hoe de Delft Skyline Debates internationale onderzoeksdoelen opleverden die uiteindelijk moeten leiden tot de duurzame wereld van 2050. En hoogleraar Koop Lammertsma van de Vrije Universiteit droeg bij met een lezing over de nakende materiaalschaarste en hoe die het hoofd te bieden.

Grote vragen

Een aardig initiatief van de congresorganisatie was de CHAINSreaction, waarmee een poging werd gedaan de aanwezige chemische brainpower te benutten en publieke relevantie te geven. Drie teams van studenten bevroegen het congrespubliek voor de beantwoording van ‘grote vragen’, geïnspireerd door de eerder dit jaar gepubliceerde wetenschapsagenda van de KNAW. De resultaten werden afgelopen dinsdagavond gepresenteerd:

CHAINSreaction

Small
Het ‘zenuwcentrum’ van CHAINSreaction tijdens het congres.

1. Kunnen we in de 21e eeuw nog zonder een BioBased Economy?

De meeste antwoorden hierop bevatten een ‘maar’, uiteraard voorafgegaan door een ‘ja’ of een ‘nee’. De deelnemers zagen de meeste kansen voor bio-gebaseerde materialen en minder toekomst voor bio-brandstoffen. Maar vooral was er aandacht voor de te vervullen voorwaarden om de economie fundamenteel te kunnen ‘vergroenen’. Voor innovaties moet het economisch perspectief leidend zijn, vond men. Zonder uiteraard het fundamentele onderzoek uit het oog te verliezen.

Willem van Berkel, hoogleraar Biochemie (Wageningen Universiteit), over de oliegebaseerde wereld van vandaag: “Het is net als met roken: als je een samenleving hebt die er vanaf wil, dan kan het”.

2. Is het mogelijk om een levende cel ‘naar wens’ te construeren?

Bij deze vraag was de publieke relevantie nog minder duidelijk en de discussie was dan ook vooral chemisch inhoudelijk. Het ging vooral over de vraag of het onderzoek bottom-up of top-down moest zijn. In het eerste geval wordt er vanuit het niets met kleine moleculen via assemblage een hele nieuwe cel opgebouwd. Voorlopig is nog onduidelijk wat er allemaal nodig is voor een basaal functionerende cel. Zo zijn er allerlei met elkaar communicerende biochemische netwerken; er is veel onderzoek nodig om vast te stellen hoeveel en welke van deze netwerken essentieel zijn. De top-down benadering werkt andersom en gaat uit van een bestaande levende cel. Door eliminatie van alle niet-relevante onderdelen blijft dan een basiscel over. Het idee is dat die effectief is te benutten in bijvoorbeeld biotechnologische processen.

Bert Poolman, hoogleraar Synthetische Biologie (Rijksuniversiteit Groningen) over de maakbaarheid van cellen: “De bottom-up methode draagt verder bij aan verdere begripsvorming en de top-down methode is goed voor directe toepassingen. Ze zullen elkaar ergens in het midden moeten tegenkomen”.

3. Welke slimme materialen hebben de toekomst?

Deze vraag was zó open dat er geen definitief antwoord mogelijk bleek. Veel alternatieven passeerden de revue, zowel van organische als anorganische oorsprong. Daartussen kiezen was onmogelijk, ook al omdat eerst duidelijk moet worden hoe ontwikkelingen zullen verlopen en welke materialen het best toepasbaar worden.

Patricia Dankers, onderzoeker in Complexe Moleculaire Systemen (Technische Universiteit Eindhoven): “De toekomst ligt in synthetische Biomaterialen die niet van de natuurlijke te onderscheiden zijn”.

Kansen benutten

Een initiatief als de CHAINSreaction en de eerder genoemde op de maatschappij gerichte presentaties laten zien dat de chemie de wereld echt iets te vertellen heeft. Maar omdat CHAINS2011 vooral een interne aangelegenheid was (van chemici, voor chemici), kwam dat niet echt uit de verf. Terwijl juist een congres kansen biedt om de inspiratie onder de bezoekers over te brengen op anderen. Te denken valt aan een aanpalend programma voor scholieren en een meer actieve informatieverstrekking aan pers en publiek over de meest interessante lezingen.

Small

Helemáál stil was het overigens niet rond het congres. Speciaal voor de gelegenheid ingehuurde ‘twitterredacteuren’ zorgde voor de nodige online aandacht. Scheikundejongen Aldo Brinkman blogde ‘live’ vanaf CHAINS over zijn belevenissen. En Spinozaprijswinnaars Bert Meijer en Ben Feringa vertelden op de radio over CHAINS2011 en de betekenis van de chemie (zie hieronder). Toch zou het de chemici sieren als ze zich bij volgende edities nog wat meer inspannen om ook op het congres zelf hun maatschappelijke betrokkenheid uit te dragen.

De eerstvolgende gelegenheid doet zich op 30 mei 2012 voor bij het voorjaarscongres van chemievereniging KNCV, dat voor de gelegenheid samen met de natuurkundige zustervereniging NNV wordt georganiseerd: Fysica-Chemie2012. Mét een bijdrage van de laatste Nobelprijswinnaar Chemie Daniël Shechtman.

De Eindhovense hoogleraar en Spinozaprijswinnaar Bert Meijer gaf CHAINS2011 landelijke bekendheid in het radioprogramma ‘Met het oog op morgen’. Beluister hieronder zijn bijdrage.

De Groningse hoogleraar en Spinozaprijswinnaar Ben Feringa was te gast bij Harm Edens in het radioprogramma ‘Casa Luna’:

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 december 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.