Je leest:

Chagasziekte goed in beeld

Chagasziekte goed in beeld

Auteur: | 30 september 2004

Tropenartsen van Artsen Zonder Grenzen (AZG) krijgen hulp van satellietbeelden. De satellietbeelden zijn zo nauwkeurig dat er zelfs individuele huizen mee bekeken kunnen worden. In de sloppenwijken van Matagalpa in Nicaragua leven de mensen onder erbarmelijke omstandigheden waardoor ziekteverspreidend ongedierte veel slachtoffers veroorzaakt.

De artsen zijn op zoek naar kissing bugs die de verspreiders zijn van de ziekte van Chagas. De nare kevertjes heten zo omdat ze bloed zuigen in de weke delen van het lichaam zoals mond en ogen. De kevertjes zelf zijn onschadelijk – afgezien van een kleine beet – maar ze dragen een ééncellige parasiet bij zich die de dodelijke Chagas ziekte veroorzaakt. De parasiet Trypanosoma cruzi veroorzaakt op de lange duur hartproblemen en tast de gladde spieren van de darmen aan. De infectie kan wel 20 tot 30 jaar aanwezig blijven voordat de besmette persoon eraan sterft, meestal als gevolg van een hartaanval. Na een infectie met de parasiet gaat het immuunsysteem keihard aan de slag. Het aantal B-cellen neemt als een gek toe. Juist die enorme B-celactivatie wordt door de parasiet op zijn beurt aangegrepen als een middel om een eigen verdediging op te bouwen tegen de vernietigende werking van het immuunsysteem van de besmette persoon. Uiteindelijk blijft de besmette persoon met een sterk verzwakt immuunsysteem over.

De Chagasziekte wordt verspreidt door ééncellige parasieten die leven kissing bugs. De wants Rhodnius prolixus verspreid de parasieten via poepjes die in de beten terechtkomen.

Chagas ziekte komt in Nederland alleen voor als ‘reizigersziekte’. Reizigers kunnen de ziekte oplopen tijdens trips naar Centraal of Zuid-Amerika. Op dat continent zijn maar liefst 16 miljoen mensen besmet met de Chagas ziekte. Hiervan overlijden naar schatting 21 duizend mensen jaarlijks. Tot op heden is er nog geen goede behandeling. Toen de ziekte in 1909 voor het eerst werd ontdekt was het echt een plattelandsziekte. Maar de ziekte is nu ook in dorpen en steden te vinden. De ziekte treft voornamelijk de arme mensen die onder erbarmelijke omstandigheden leven. De kevertjes gedijen goed in houten hutjes met daken van klei of bladeren.

Artsen Zonder Grenzen (AZG) is nu een pilotproject gestart in Matagalpa, een zeer arme streek in Nicaragua waar orkaan Mitch in 1998 zijn verwoestende sporen achterna liet. De medewerkers van AZG checken de huizen op kieren en gaten en bieden de inwoners tips om de plaaginsecten te bestrijden. Voorheen werkten de artsen met handgetekende kaarten om de geteisterde gebieden in kaart te brengen. Maar nu krijgen ze hulp van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Het project – HUMAN ( humanitarian mapping service) genaamd – maakt gebruik van satellietbeelden die zo nauwkeurig zijn dat er zelfs auto’s op te zien zijn. De ruimtekaarten bieden de artsen de mogelijkheid om heel gedetailleerd in kaart te brengen welke huizen wel en welke huizen niet besmet zijn. Met deze gegevens kunnen de artsen vervolgens aan de slag om maatregelen te treffen om de Chagas ziekte te bestrijden.

De satellieten van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA helpen de medewerkers van AZG de Chagasziekte in kaart te brengen zodat ze maatregelen kunnen nemen. klik op de afbeelding voor een grotere versie

Om de ziekte te bestrijden worden niet alleen maar huizen bezocht. Ook checken de medewerkers van AZG bloedtransfusies en wordt er gelobbyd voor nieuwe medicijnen die minder bijwerkingen hebben. Zodra de pilotstudie in Matagalpa is afgerond en de resultaten zijn verwerkt, wordt de opgedane kennis – inclusief het gebruik van satellietbeelden – ingezet om andere delen van Nicaragua aan te pakken.

Dit artikel is een publicatie van European Space Agency (ESA).
© European Space Agency (ESA), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 september 2004
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.