Je leest:

Burgerforum

Burgerforum

Auteur: | 18 juli 2006

Er zijn verschillende initiatieven om te denken over een nieuwe kiesstelsel. Als het Burgerforum bijvoorbeeld met daadwerkelijke plannen komt voor de verandering van ons kiesstelsel, wachten ons grote veranderingen.

Kiezersonderzoek zou wel eens van extra belang kunnen worden als de huidige initiatieven om te denken over het kiesstelsel in daadwerkelijke verandering uitmonden. Ik denk dan aan de werkzaamheden van de Nationale Conventie en vooral het zogeheten Burgerforum.

Als je de site van het ministerie van Binnenlandse Zaken ten aanzien van het Burgerforum mag geloven, vinden veel politieke partijen “dat het bestaande kiesstelsel niet meer voldoet in Nederland. Vanuit de politiek is een aantal keer naar mogelijke varianten gekeken, zonder resultaat. Daarom heeft het kabinet voorgesteld de kiezer zélf bij dit proces te betrekken.”

Nog een citaat: “Naar het idee van de Tweede Kamer voelen de kiezers zich niet betrokken bij ‘Den Haag’ en zijn de kamerleden op hun beurt het gevoel met de kiezer aan het verliezen. Vooral deze band tussen kiezer en gekozene wordt als argument gebruikt om een nieuw kiesstelsel in te voeren.” Aldus een schets die betrekking heeft op ruim vijftig jaar geleden, toen er een Commissie-Donner in het leven werd geroepen die diende te kijken naar onder meer de wenselijkheid en mogelijkheid van een nieuw kiesstelsel.

Vijftig jaar later houden we ons met exact dezelfde vraag bezig. Nu geen staatscommissie, maar een Burgerforum. En dus kregen 50.000 willekeurig geselecteerde kiesgerechtigde Nederlanders begin februari een brief van minister Pechtold. Zij konden zich opgeven om deel te nemen aan het Burgerforum. Trouwens, als de respons iets zegt over de beleving en ernst van het probleem, valt het allemaal reuze mee met dat falende kiesstelsel. In totaal 1700 mensen reageerden, dat is 3,4 procent. Daar zijn dan half maart weer, keurig gespreid naar geslacht, opleiding en regio, 140 mensen uit verkozen die met zijn allen het Burgerforum vormen – voorgezeten door een van de televisie bekende theologe, Jacobine Geel. En nadat de leden van het Burgerforum alles hebben geleerd over kiesstelsels en door deskundigen zijn “klaargestoomd”, aldus het Burgerforum Journaal, gaan zij “luisteren naar wat er leeft in ons land”, aldus Binnenlandse Zaken. Vervolgens dienen zij, in een afwijkende maar meer realistische typering, als “hulptroepen voor minister Pechtold”, een advies aan het kabinet te formuleren.

Alexander Pechtold

Of de kiezers en ‘de mensen in het land’, net als de partijen waarnaar Binnenlandse Zaken verwijst, vinden dat het kiesstelsel niet meer voldoet is trouwens de vraag. Er lijkt weliswaar sinds 2002 sprake van een zekere afname in de tevredenheid die Nederlandse burgers hebben over het functioneren van de democratie, maar het is veel te vroeg om nu al te zeggen of het hier om een tijdelijk of blijvend verschijnsel gaat. In een zeer recente analyse van afname van vertrouwen in de overheid kreeg slechts één van in totaal tien verklarende factoren de hoogste score van twee plusjes – dat was het beleid van het kabinet-Balkenende. En om nu een kiesstelsel om die reden te veranderen…

De uitkomsten van de Nationale Conventie zouden overigens nog meer en weer andere gevolgen kunnen hebben voor het kiezersonderzoek van Nederland. Waar het Burger-forum zich beperkt tot het kiesstelsel, buigt die Conventie zich over het hele Nederlandse constitutionele bestel. Ook hier de vraag: voldoet het allemaal nog wel? Draagt de huidige inrichting van het staatsbestel bij aan het gewenste herstel van vertrouwen tussen burger en overheid? Vragen als deze dienen te worden geanalyseerd door een groep van wetenschappers en andere deskundigen, bijgestaan door een aantal adviseurs, en de uitkomsten worden neergelegd in een “samenhangend pakket aan voorstellen die een basis kan bieden voor de constitutie van de eenentwintigste eeuw.”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 18 juli 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.