Je leest:

Bron kosmische straling gevonden

Bron kosmische straling gevonden

Auteur: | 9 november 2007

Sterrenkundigen hebben de bron van de allerheftigste straling in het heelal in beeld. Die kosmische straling bestaat uit massieve, geladen deeltjes – van protonen tot complete ijzeratomen – die vlak tegen de lichtsnelheid aan door het heelal razen. Detectoren verspreid over 3000 vierkante kilometer aan Argentijnse pampa hebben het raadsel misschien opgelost.

Volgens wetenschappers van de Pierre Auger Collaboration zijn actieve galactische kernen waarschijnlijk verantwoordelijk voor de meest energierijke kosmische straling (Science, 9 november). Dat volgt uit waarnemingen met het Pierre Auger-observatorium in Argentinië, de grootste detector van kosmische straling ter wereld.

De kern van een sterrenstelsel is ‘actief’ als het superzware zwarte gat dat zich hier schuilhoudt grote hoeveelheden materie te verwerken krijgt. Het zwarte gat slokt daarbij veel gas, stof en andere materie op, maar blaast tegelijkertijd ook grote hoeveelheden deeltjes en straling uit. De deeltjes kunnen daarbij om nog onduidelijke redenen enorm veel energie vergaren (100 miljoen keer zo veel als in de grootste deeltjesversnellers op aarde). Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Het lag ergens voor de hand om de meest energierijke kosmische straling (die ondanks de term ‘straling’ uit deeltjes bestaat) aan de actieve galactische kernen toe te schrijven. Maar het echte bewijs ontbrak, omdat tot nog toe niet goed kon worden vastgesteld uit welke richtingen de energierijke kosmische straling komt. Ook nu is dat nog niet helemaal gelukt: van de slechts 77 (!) hoogenergetische deeltjes die nu zijn waargenomen, kan alleen worden gezegd dat ze in ieder geval niet uit willekeurige richtingen komen, maar van verschillende afzonderlijke bronnen. En de posities van deze bronnen zijn statistisch in goede overeenstemming met die van relatief nabije actieve sterrenstelsels, waaronder Centaurus A. De komende jaren zal worden getracht om exact aan te geven welke stelsels de belangrijkste leveranciers van energierijke kosmische straling zijn en hoe ze de deeltjes tot zulke ongekende snelheden kunnen aandrijven.

Meer over kosmische straling

Zwarte gaten in melkwegkernen

Dit artikel is een publicatie van Astronieuws.
© Astronieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 november 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.