Je leest:

Briljante carrière in de porno

Briljante carrière in de porno

Auteur: | 26 juni 2009

Jochen Peter is een van de heetste onderzoekers van de UvA. Vanwege de prijzen die hij won, en zijn onderzoeksonderwerp: jongeren & internetporno.

‘Ik vind het raar om mezelf op de schouders te kloppen. Maar ja: het is wel echt een belangrijke prijs.’ Jochen Peter, universitair hoofddocent bij de Amsterdam School of Communications Research (ASCoR), ontving eind mei de Young Scholar Award van de International Communication Association, de grootste internationale vereniging van communicatiewetenschappers. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een jonge onderzoeker die tot nu toe een briljante carrière doorloopt. En het is niet de eerste prijs die Peter kreeg: hij ontving al achttien andere awards, vooral vanwege de kwaliteit van zijn wetenschappelijke artikelen.

Het is volgens Peter niet nodig dat er maatregelen komen om jongeren te beschermen tegen expliciet seksueel materiaal. Jongeren opvoeden lijkt hem belangrijker.
Paulo Fehlauer, Flickr

Carrièreswitch

Praten over zijn prestaties doet Peter niet graag. Er steekt volgens hem ook geen ‘geheim’ achter zijn succes ‘Je moet gewoon onderzoek doen dat inhoudelijk, theoretisch en methodisch goed in elkaar zit.’ Uiteindelijk voegt hij toe: ‘Ik denk dat het heel belangrijk is dat je in een constructieve omgeving werkt. Binnen het onderzoekscentrum voor jeugd en media, waar ik nu zit, wordt goed samengewerkt. En het werkt voor mij heel goed dat ik vrij nauw samenwerk met Patti Valkenburg. Als je in je eentje werkt, ben je toch sneller geneigd je eigen slordigheden te accepteren. Als je met iemand samenwerkt, denk je bij alles: wat zou die ander hiervan denken? Verder heeft het mij ontzettend geholpen dat ik in 2005 een Veni-subsidie ontving van het NWO. Daardoor heb ik genoeg tijd en geld kunnen vrijmaken voor mijn onderzoek.’

Lang niet alle prijzen die Peter ontving waren voor zijn huidige onderzoek, waarin hij kijkt naar de invloed van internetporno op jongeren. Peter maakte namelijk een opmerkelijke switch: tot aan zijn promotie in 2003 hield hij zich bezig met de communicatie over Europa. Peter: ‘Het was best een moeilijke beslissing om die switch te maken. Je hebt toch al veel over dat ene onderwerp gepubliceerd, begint er naam in te maken. Maar ik wilde graag van perspectief veranderen. Ik ben geïnteresseerd in de rol die informatie speelt in de moderne samenleving. Daarbinnen ben ik toch meer geïnteresseerd in sociale ontwikkelingen dan in politieke. Dus ik ging kijken: waar vinden de meest significante ontwikkelingen plaats? En ik zag: jongeren waren de laatste jaren massaal gebruik gaan maken van internet. Maar tegelijkertijd was er weinig bekend over jongeren en internet. Er was ook weinig onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de effecten van dit medium. Wel bestonden er veel vooroordelen over.’

Porno is waarschijnlijk het meest beladen en controversiële onderwerp als het aankomt op jongeren en internet.
nata2, Flickr

Peter koos dus voor een richting van onderzoek waarvan hij verwachtte dat dit was waar het de komende jaren zou gebeuren. En kwam uit bij wat waarschijnlijk het meest beladen en controversiële onderwerp is als het aankomt op jongeren en internet: porno. Dankzij internet heeft tegenwoordig elke tiener toegang tot porno. Hoe vaak kijken jongeren naar porno op het internet? En wat voor invloeden heeft dit op hun denkbeelden en hun gedrag? Porno werd in dit geval gedefinieerd als expliciet seksueel materiaal, waarbij duidelijk geslachtsdelen te zien zijn of te zien is hoe mensen seks hebben.

Hoe pak je dat aan, onderzoek doen naar een gevoelig onderwerp als dit, en onder een gevoelige doelgroep? Peter: ‘Wij hebben gewerkt met vragenlijsten via internet. Dat blijkt het beste te werken. Je kan natuurlijk ook scholen langsgaan en jongeren interviewen, maar dat werkt toch niet zo goed bij een onderwerp als dit. Wij hebben de jongeren ook niet zelf benaderd; dat is via een onderzoeksbureau gegaan. Wij wisten niet van de jongeren wie zij waren en hadden geen contactgegevens van ze. Dat wisten de jongeren ook. Verder is er toestemming van de ouders geregeld en zijn de jongeren duidelijk op de hoogte gesteld van waar zij aan meewerkten. Die twee dingen, anonimiteit en vertrouwelijkheid, zijn erg belangrijk binnen dit soort onderzoek.’ Op deze manier wist Peter voor zijn verschillende onderzoeken steekproeven van honderden tot zelfs meer dan tweeduizend tieners bijeen te krijgen.

helgasms

Het onderzoek

In een van zijn eerste onderzoeken bekeek Jochen Peter hoe vaak jongeren tussen de dertien en achttien porno kijken op internet. Jongens bleken vaker expliciet seksueel materiaal op te zoeken dan meisjes: meer dan zeventig procent van hen had in de zes maanden voor het onderzoek op z’n minst één keer pornografische foto’s of video’s bekeken, tegen slechts veertig procent bij de meisjes. Uit hetzelfde onderzoek onder 745 tieners bleek er een relatie te zijn tussen het kijken van pornografisch videomateriaal op internet en de mate waarin vrouwen worden gezien als lustobject. Opvallend genoeg gold dit voor zowel jongens als meisjes. En alleen voor videomateriaal; pornografische foto’s leidden niet tot een versterking van zulke denkbeelden. Uit twee van Peters andere onderzoeken blijkt dat jongeren die vaak porno kijken op internet, veelal onzekerder zijn en minder tevreden over hun eigen seksleven. Dit geld met name voor jongeren die nog niet veel seksuele ervaring hebben. Ten slotte bleek uit een onderzoek onder ruim tweeduizend jongeren dat diegenen die vaker seksueel expliciet materiaal bekijken minder negatief staan tegenover casual seks, oftewel one night stands en andere vormen van seks buiten een relatie om. Een belangrijke focus voor toekomstig onderzoek is volgens Peter waarom bij sommige jongeren blootstelling aan porno wel allerlei effecten heeft, en bij anderen niet. Peter: ‘Het lijkt erop dat dit onder meer samenhangt met persoonlijkheidskenmerken en de thuissituatie. Maar hier weten we helaas nog erg weinig over.’

De meeste jongeren vinden nog altijd dat seks thuishoort in een relatie.

Stroomversnelling

Er woedt in ons land sinds een paar jaar een hevige discussie over jongeren, porno, en de vermeende seksualisering van de samenleving. Deze discussie wordt tot in de hoogste kringen van de politiek gevoerd. Terwijl sommigen zelfs muziekclips met mature content willen verbieden vanwege de vermeende slechte invloed ervan op het denken en het gedrag van jongeren, roepen anderen dat er niets aan de hand is. Peter wordt ‘moe van deze gepolariseerde discussie’. Hij wil porno zeker niet romantiseren – ‘porno is een economische business die gewoon keihard draait om geld’ – maar hij ergert zich ook aan de morele verontwaardiging over blootstelling aan porno. Peter: ‘Ons onderzoek laat zien dat er een consistente invloed is van porno op de houding van jongeren tegenover seks. Maar het is zeker niet de enige of de grootste invloed.’ Ter illustratie pakt Peter er een A4’tje bij waarvan hij een hoekje omvouwt: ‘Als dit blad alle invloeden zijn die de houding van jongeren tegenover seks bepalen, dan is alleen dit hoekje de invloed van porno. De rest zijn overige sociale en culturele invloeden. Je moet ook kijken naar de historische context. Je kan socioseksuele veranderingen historisch zien als een soort rivier. De rivier stroomt altijd; veranderingen vinden altijd plaats. Soms is er een tijdelijke stroomversnelling waardoor de veranderingen even iets sneller gaan. De seksuele verandering van de jaren zestig en zeventig was zo’n stroomversnelling. Het internet zorgt nu voor een volgende.’

Het is volgens Peter niet nodig dat er maatregelen komen om jongeren te beschermen tegen expliciet seksueel materiaal. Jongeren opvoeden lijkt hem belangrijker. ‘Wat wij bijvoorbeeld zien is dat jongeren die vaak naar porno kijken traditioneler naar de rol van de seksen kijken, en dat zij vaker seks los zien van liefde. Maar dit is op zich niet illegaal. Hooguit sociaal niet wenselijk; en hier wordt opvoeden belangrijk. Bovendien lijkt het zo te zijn dat het maar een kleine groep is waarop porno een grote invloed heeft. De dominante houding onder jongeren is nog altijd dat vrouwen geen lustobjecten zijn en dat seks thuis hoort binnen een relatie. Wij vinden verder ook geen enkele invloed van porno op het gedrag van jongeren.’

Peter: ‘Als ik in de VS mijn standpunten uiteen zet, dan flippen de conservatieven echt.’
hansol

Moet er, behalve een betere opvoeding van jongeren, nog iets gebeuren rondom jongeren, (internet)porno en de vermeende seksualisering? Peter: ‘Ik vind wel dat de discussie rond dit onderwerp zou moeten veranderen. Minder gepolariseerd zou moeten worden. De grote ironie is: eigenlijk gaat de discussie niet over seks. Het draait om normen en waarden, het is een machtsdiscussie. Wie bepaalt er wat goed is, en wat slecht. Omdat seks zo’n beladen onderwerp is kan dit goed gebruikt worden in deze symbolische discussie. Politici kunnen makkelijk scoren met standpunten die met seks te maken hebben. Maar ik moet tegelijk zeggen: hier in Nederland wordt de discussie eigenlijk nog best netjes gevoerd. In andere landen, bijvoorbeeld in de VS, is de discussie nog veel sterker gepolariseerd. Als ik daar mijn standpunten uiteen zet, dan flippen de conservatieven echt. Bovendien vallen daar zelfs blote borsten al onder porno.’

Lees meer:

Dit artikel is een publicatie van Folia.
© Folia, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 26 juni 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.