Je leest:

Bouwplan insecten ontstond maar één keer

Bouwplan insecten ontstond maar één keer

Auteur: | 20 maart 2008

Het bouwplan met zes poten, dat kenmerkend is voor insecten en springstaarten, is in de evolutie maar één keer ontstaan. Springstaarten zijn namelijk de directe voorlopers van insecten. Tot die conclusie kwamen dierecologen van de Vrije Universiteit Amsterdam na uitgebreid onderzoek van DNA uit een groep van de Pancrustacea. Zij publiceerden hun resultaten in het vakblad BMC Evolutionary Biology.

Het juiste DNA

De ecologen, onder leiding van Nico van Straalen, gebruikten DNA uit celkernen om de afstamming van de Pancrustacea te kunnen bepalen. Eerdere resultaten van een Italiaanse onderzoeksgroep lieten zien dat het bouwplan met zes poten binnen deze groep tenminste twee keer onafhankelijk van elkaar moet zijn ontstaan, namelijk bij de insecten en bij de springstaarten. Zij baseerden zich hierbij op DNA uit de mitochondriën. Maar welke resultaten kloppen nu en waarom?

Mitochondriaal DNA evolueert snel en is daarom minder geschikt voor het bepalen van afstamming die ver terug gaat in de evolutie.

Van Straalen merkte dat het DNA uit celkernen beter geschikt was voor het bepalen van relaties tussen groepen die in de stamboom erg ver terug gaan. DNA uit de mitochondriën evolueert veel sneller en is daarom beter geschikt voor het bepalen van een afstamming die niet zover terug gaat. Daarom zouden resultaten van mitochondriaal DNA volgens de onderzoekers altijd vergeleken moeten worden met resultaten van DNA uit de celkern voor het trekken van conclusies.

De groep van de Pancrustacea

Pancrustacea is een van de groepen binnen de stam van de geleedpotigen. Tot deze groep behoren de kreeftachtigen, insecten en springstaarten.

De kreeftachtigen (Crustacea) en de insecten en springstaarten (samen hexapoda) vormen bij elkaar de groep van de Pancrustacea, binnen de stam van de geleedpotigen

Springstaarten lijken qua uiterlijk op primitieve insecten, alleen hebben zij geen vleugels. De naam ‘springstaart’ is afkomstig van de gespleten staart die de diertjes in staat stelt om snel weg te springen wanneer er gevaar dreigt. Ze zijn slechts een paar millimeter lang, maar komen wel met duizenden per vierkante meter voor in de Nederlandse tuinen. Springstaarten voeden zich met rottend organisch materiaal en schimmel in de bovenste lagen van de bodem. Hoe de afstammingen binnen de groep van de Pancrustacea precies liggen, was tot op heden nog onduidelijk.

Slimme evolutie

Volgens de theoretische modellen over afstamming is het ook waarschijnlijker dat het bouwplan met zes poten maar één keer is ontstaan. Het kost de evolutie namelijk veel moeite om dit bouwplan in twee verschillende groepen op dezelfde manier te laten ontstaan. Door het bouwplan met zes poten aan te leggen bij een primitieve voorouder en deze in kreeftachtigen weer te laten verdwijnen, is de evolutie een stuk slimmer bezig.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 maart 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.