Je leest:

Bosmieren desinfecteren nest met hars

Bosmieren desinfecteren nest met hars

Auteur: | 8 januari 2003

Europese bosmieren zijn de eerste insecten waarvan is aangetoond dat ze hun populatie gezond houden met planten. Dit hebben onderzoekers van de Universiteit van Lausanne (Zwitserland) laten zien. In een online publicatie van het tijdschrift Nature worden hun bevindingen beschreven.

De bosmier ( Formica paralugubris) verzamelt bij het bouwen van een groot nest zo’n 20 kilogram hars afkomstig van naaldbomen. Hars van deze bomen bevat chemicaliën met een antibiotische werking tegen schimmels en bacteriën.

Een groot nest van de bosmier kan zo’n 20 kilogram hars afkomstig van naaldbomen bevatten.

Uit veldexperimenten waarin Michel Chapuisat en zijn team de mieren met en zonder hars nesten lieten bouwen bleek de infectiegraad (mate van infectie) in de nesten zonder hars aanmerkelijk groter. Nesten zonder hars bevatten zelfs drie keer zoveel schimmels. Kennelijk gaan de mieren door het verwerken van grote hoeveelheden hars infecties door micro-organismen tegen.

Ecoloog Marcel Lambrechts, van het Centrum voor Functionele Ecologie en Evolutie in het Franse Montpellier, geeft aan dat met dit onderzoek voor het eerst is aangetoond dat een dier planten gebruikt om de hele populatie te beschermen. Met name de vochtige en warme binnenkant van een mierennest is een ideale broedplaats voor bacteriën en schimmels.

Er is al langer bekend dat mieren verschillende strategieën hebben om infecties tegen te gaan. Overleden soortgenoten worden bijvoorbeeld buiten het nest geplaatst. Er zijn zelfs mieren die schimmels kweken voor voedselproduktie en ter preventie van infectie bacteriën met anti-schimmeleigenschappen bij zich dragen. Het gebruik van hars als ‘desinfectiemiddel’ was nog niet bekend.

Opmerkelijk is dat bijen in hun nesten ook hars gebruiken. Er werd altijd aangenomen dat dit ter reparatie van het nest werd gebruikt. Wellicht is ook hier sprake van een (preventieve) medicinale behandeling van het nest.

Overigens zijn mieren niet de enige dieren die planten voor medicinale doeleinden gebruiken. Van apen is bekend dat ze sommige planten eten om hun medicinale eigenschappen. Ook verschillende vogels gebruiken kruiden in hun nest. Marcel Lambrechts geeft aan dat het observeren van dit diergedrag wel eens medicinale planten voor de mens zou kunnen opleveren.

Het team van Michel Chapuisat zal in vervolgexperimenten proberen te achterhalen of mieren voor reeds geïnfecteerde nesten extra hars verzamelen. Dit om naast het preventief of profylactisch gebruik van hars ook aan te tonen of er van doelgerichte behandeling met hars (genezing) sprake is.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 januari 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.