Je leest:

Boomkikker communiceert via vibraties

Boomkikker communiceert via vibraties

Auteur: | 21 mei 2010

De mannelijke roodoogmakikikker heeft een bijzondere manier van communiceren. Via een speciale beweging brengt hij takjes in trilling. Op die manier geeft de kikker zijn soortgenoten informatie over status, motivatie en grootte.

Veel dieren kunnen trillingen die zich via oppervlakten verplaatsen erg goed voelen. Maar doen ze ook wat met die informatie? Plantbewonende insecten en spinnen in ieder geval wel. Voor hen zijn trillingen bijna net zo belangrijk in de communicatie als visuele signalen of geluid. Ook boombewonende gewervelden produceren vibraties bij bijna elke beweging die ze maken. Wetenschappers kunnen zich niet voorstellen dat die trillingen geen functie hebben, al was dat tot nu toe nog nooit experimenteel aangetoond.

Schudden met het achterlijf

Het mannetje van de roodoogmakikikker (Agalychnis callidryas) maakt in competitie met een soortgenootje niet alleen gebruik van zijn stembanden. Amerikaanse wetenschappers bestudeerden 38 conflicten tussen mannetjes van deze boomkikkersoort. In 37 gevallen zagen zij bijzonder gedrag waarbij een mannetje zijn achterlijf opricht. Vervolgens buigt en strekt hij zijn achterpoten razendsnel zodat het hele achterlijf schudt. Daarbij komt het takje waar de kikker op zit in beweging.

De Amerikaanse wetenschappers maakten infrarood opnamen van mannelijke boomkikkers. Dit mannetje schudt met zijn achterlijf en brengt zo het takje in beweging. Een filmpje van dit gedrag is hier te bekijken.
Michael Cladwell, Current Biology

Is dit gedrag alleen een visueel signaal of geven de ontstane vibraties ook de nodige informatie aan andere boomkikkers? In het eerste geval zullen mannetjes de beweging veel vaker uitvoeren zodra zij een ontvanger in het zicht hebben. Dat bleek echter niet het geval. Het komt regelmatig voor dat een mannetje met zijn achterlijf schudt als de ontvanger op afstand zit of zich verstopt heeft achter een stel bladeren. Om de trillingen te kunnen voelen, moeten zender en ontvanger wel dezelfde boom delen en niet verder dan twee meter uit elkaar zitten.

Agressief signaal

Volgens de wetenschappers zijn vibraties duidelijk agressieve signalen. Via de trillingen geeft een mannelijke boomkikker informatie over zijn status, motivatie en grootte. Mannetjes die veel gevechten winnen, produceren over het algemeen meer vibraties dan verliezers. Ook houden winnaars de beweging vaak langer aan en maken zij meestal de laatste trilling. De dominante frequentie van vibraties afkomstig van een kleine boomkikker, ligt hoger dan die van een groot exemplaar. Wat je al niet kunt aflezen uit het trillen van een paar takjes.

De roodoogmakikikker is waarschijnlijk niet de enige gewervelde die informatie uit vibraties haalt. Het is wel de eerste gewervelde boombewoner waarbij dit experimenteel is aangetoond.

Waarschijnlijk is de roodoogmakikikker niet de enige gewervelde die informatie uit vibraties haalt. Vrouwtjes van de boomkikkersoort Polypedates leucomystax tikken ritmisch met hun tenen op het bladerdak boven het broedgebied om mannetjes te lokken. En ook mannelijke jemenkameleons (Chamaeleo calyptratus) produceren trillingen als er een vrouwtje in de buurt is. De Amerikanen denken dat zelfs boombewoners als vogels en primaten informatie halen uit vibraties. Verder onderzoek moet uitwijzen of die aanname klopt.

Bron

Michael Cladwell e.a. Vibrational signaling in the agonistic interactions of red-eyed treefrogs, Current Biology 10 (1-6), 20 mei 2010

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 mei 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.