Je leest:

Bolhoop-tweeling verrassend stabiel

Bolhoop-tweeling verrassend stabiel

Sterrenhopen kunnen veel langer overleven in een dubbelsysteem dan tot nu toe werd gedacht. Meer dan 400 sterrenhopen in de Grote Magelhaense Wolk, een satellietstelsel van onze Melkweg, zijn tegen de verwachting in stabiel en draaien in paren om elkaar heen. Simon Portegies Zwart van de Universiteit van Amsterdam en Stephanie Rusli van de Universiteit Leiden publiceren daarover in ‘Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’.

De Magelhaense Wolk bevindt zich in het sterrenbeeld Dorado (Goudvis) en heeft een diameter van 15.000 tot 25.000 lichtjaar (ongeveer 1/5 van die van de Melkweg). De wolk telt ongeveer 60 bolvormige sterrenhopen, 400 planetaire nevels, 700 open sterrenhopen en enkele honderdduizenden reuzen- en superreuzensterren.

Volgens de gangbare theorie zijn dubbele sterrenhopen instabiel en zouden ze binnen een paar miljoen jaar moeten samensmelten. Sommige systemen zijn echter veel ouder, bijvoorbeeld de sterrenhopen NGC 2136 en 2137, met een leeftijd van 100 miljoen jaar. Uit de simulaties blijkt dat de ingewikkelde interactie tussen deze twee sterrenhopen niet noodzakelijkerwijs leidt tot hun samensmelting.

Opname van de sterrenhopen NGC 2136 en NGC 2137. bron: Simon Portegies Zwart / Stephanie Rusli.

Als twee sterrenhopen op een onderlinge afstand van slechts 40 lichtjaar worden geboren, smelten ze binnen enkele tientallen miljoenen jaren samen.

Echter, als de sterrenhopen verder van elkaar zijn ontstaan, blijken de evolutie van de sterren in de sterrenhoop en de baandynamica van de twee sterrenhopen juist te leiden tot een verwijdering. Dit resulteert in een stabiel systeem dat enkele honderden miljoenen jaren kan voortbestaan, zoals in de waargenomen sterrenhopen NGC 2136 en NGC 2137.

Simulatie van NGC 2136 en NGC 2137, 100 miljoen jaar na hun ontstaan. Opmerkelijk is dat het resultaat van de simulaties nauwelijks afwijkt van de waarnemingen. bron: Simon Portegies Zwart / Stephanie Rusli.

De berekeningen van Portegies Zwart en Rusli zijn uitgevoerd met de MODESTA-computer van de Universiteit van Amsterdam, die zo’n 50.000 keer sneller is dan een snelle PC. De calculaties zijn realistisch uitgevoerd, waarbij rekening is gehouden met de evolutie van sterren. Voor dubbele sterrenhopen was dat nog niet eerder gebeurd.

Zie verder

Dit artikel is een publicatie van Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA).
© Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 december 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.