Je leest:

Beweging van belang voor uitzaaiende kankercellen

Beweging van belang voor uitzaaiende kankercellen

Utrechtse wetenschappers bespioneren kankercellen via venster

Auteur: | 2 november 2012

Wetenschappers van het Utrechtse Hubrecht Instituut hebben uitzaaiende kankercellen in de lever van muizen twee weken lang gevolgd via een venstertje. Dankzij die nieuwe techniek kwamen de onderzoekers erachter dat beweging voor uitzaaiende kankercellen van groot belang is.

Het is niet zo makkelijk om kankercellen geruime tijd ‘live’ te volgen. Biofysicus Jacco van Rheenen legt uit: “Je kunt wel met een microscoop proberen door de huid heen te kijken, maar dan zie je niks omdat de huid geen licht doorlaat. Wij hebben dat opgelost door in de huid van muizen letterlijk een venstertje te plaatsen, waardoor de microscoop wel dichtbij genoeg kan komen en we de kankercellen goed kunnen zien.”

Een muis met een venstertje.

De techniek die Van Rheenen en zijn collega’s gebruikt hebben is niet helemaal nieuw. Er bestonden al venstertjes om primaire tumoren te bekijken, bijvoorbeeld in het borstweefsel. “Maar met deze nieuwe venstertjes wordt het ook mogelijk om naar dieperliggende organen zoals de lever te kijken. Vanuit primaire tumoren kun je alleen uitzaaiende kankercellen zien vertrekken. Maar in de lever komen ook heel veel uitzaaiende cellen aan. Die aankomende cellen kunnen we nu dus ook onderzoeken”, aldus van Rheenen.

NEMO Kennislink

Kennislink.nl interviewde tien toponderzoekers in Nederland en bundelde hun verhalen in een interactief digitaal boek. De onderzoekers nemen je mee in de wereld van hun onderzoek. Beleef een reis door de cel en al haar eigenaardigheden. De strijd tegen kanker legt helder uit en gebruikt daarbij beeld, video, infographics en 3D-animaties.

Download het interactieve digitale boek gratis in iTunes.

Beweging stopgezet

Hoe hebben de Utrechters die uitzaaiende cellen dan precies onderzocht? Zij namen darmkankercellen van muizen en kleurden deze met een genetisch trucje groen. Vervolgens spoten zij de cellen in in het bloed van gezonde muizen. De cellen reisden dan naar de lever waar ze een uitzaaiing vormden.

Van Rheenen: “Door het venstertje zagen we dat de kankercellen op het moment dat de uitzaaiing gevormd gaat worden nog heel actief zijn. Een verassende ontdekking, omdat we voorheen altijd dachten dat kankercellen zich alleen hoeven te bewegen om zich door het lichaam te verplaatsen, van de plek van de primaire tumor naar de plek van de uitzaaiing.”

“We vroegen ons meteen af of die beweging in een kleine uitzaaiing ook een functie heeft. En dus hebben we met behulp van chemische stofjes de beweging stopgezet.” Het resultaat was dat er veel minder uitzaaiingen bij de muizen ontstonden. Blijkbaar hebben uitzaaiende kankercellen die beweging nodig om goed te kunnen uitgroeien.

Uitzaaiende kankercellen hebben beweging nodig om goed te kunnen uitgroeien.
Wikimedia Commons, vrijgegeven in het publieke domein

Klinisch relevant?

En dat is wellicht goed nieuws voor patiënten met kanker. Mogelijk heeft het zin om de beweging van kankercellen plat te leggen, niet alleen voordat de kanker is uitgezaaid maar ook daarna. Volgens Van Rheenen is echter nog jaren onderzoek nodig voordat we weten of deze ontdekking klinisch relevant is: “Er zijn nog allerlei obstakels die overwonnen moeten worden. Zo is het bij mensen bijvoorbeeld nog niet mogelijk om individuele kankercellen te markeren en deze wekenlang te volgen. Ook is er nog geen medicijn waarmee we de beweging van kankercellen plat zouden kunnen leggen.”

In Utrecht is dus voorlopig nog genoeg werk aan de winkel. “We hebben op dit moment pas één vorm van kanker bekeken, maar in de kliniek kom je natuurlijk allerlei vormen van kanker tegen”, zegt van Rheenen. “We gaan nu eerst onderzoeken of andere uitzaaiingen op dezelfde manier groeien als de leveruitzaaiing die we nu onderzocht hebben.”

“Daarnaast willen we graag weten welke cellen er precies uitzaaien. In de lever komen iedere dag duizenden cellen aan, maar slechts een fractie daarvan overleeft en kan uiteindelijk uitgroeien tot een uitzaaiing. Wat maakt die overlevende cellen zo bijzonder? Hebben ze misschien trekjes van stamcellen?” Met behulp van het venstertje worden die vragen in de komende jaren hopelijk beantwoord.

Bronnen:

  • Ritsma L. e.a., Intravital microscopy through an abdominal imaging window reveals a pre-micrometastasis stage during liver metastasis, Science Translational Medicine 4:158, 31 oktober 2012 (online)
  • Brucker D. en Herms J., A window into metastasis, Science Translational Medicine 4:158, 31 oktober 2012 (online)

Zie ook:

Lees meer over kanker op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/kanker.atom", “max”=>"5", “detail”=>"minder"}

Lees meer over kanker op Wetenschap24:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 02 november 2012
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.