Je leest:

Bewegende stenen op Mars

Bewegende stenen op Mars

Auteur: | 15 januari 2009

De theorie dat stenen op Mars stil zijn blijven liggen sinds hun verspreiding door sterke winden klopt niet meer. Wetenschappers ontdekten dat kleine stenen zich langzaam maar zeker verplaatsen. Tegen de windrichting in.

Net als in Nederland is er het ook winderig op Mars. Nederland is begroeid, maar Mars is een kale vlakte. Een op het oog bewegingsloze, stenige vlakte. Volgens de theorie zouden deze stenen in het verleden over het oppervlak van de planeet zijn gesleept door sterke winden en zijn daar voorgoed blijven liggen. Dat blijkt niet helemaal te kloppen, want de kleintjes bewegen wel degelijk. Dat lieten Amerikaanse wetenschappers weten aan de hand van afbeeldingen gemaakt door de Mars Exploration Rover Spirit. Hun verhaal is gepubliceerd in het vakblad Geology.

Stenen op een regelmatige afstand van elkaar. Bron: Jon D. Pelletier, The University of Arizona

Tegen de wind in

Toch is de wind op Mars zwak. Zelfs zo zwak dat kleine stenen niet met de windrichting mee worden geblazen. Waar komt het bewegen dan vandaan? De wind zorgt voor een kuiltje vóór de steen en voor een opeenhoping van zand achter de steen. Uiteindelijk wordt het kuiltje zo groot dat de steen er vanzelf inrolt –tegen de windrichting in- en zich dus (tijdelijk) ingraaft. De wind kan de steen vervolgens weer tevoorschijn waaien. Uiteindelijk ontstaat een patroon van stenen die op een regelmatige afstand van elkaar liggen.

Een kuiltje ervoor, een heuveltje erachter en het rollen kan beginnen. Bron: Jon D. Pelletier, The University of Arizona

En een groep stenen?

Voorwaarde voor dit proces is dat de wind niet te hard waait en steeds uit dezelfde richting komt. Als dit inderdaad lange tijd het geval is, kan zelfs een groep stenen verspreid raken. De voorste stenen vangen namelijk de wind op en ‘rollen’ naar voren in het uitgeblazen kuiltje. Bij de stenen die aan de zijkant liggen gebeurt dat niet omdat die in de luwte liggen. Daar ontstaan juist kuiltjes aan de zijkant. Ze tuimelen daarin en zo beweegt een groep stenen langzaam uit elkaar.

Een vergelijkbaar proces speelt overigens ook in de oceanen, waar diverse schalen/schelpen van dode weekdieren zich ingraven in plaats van meerollen met de stroomrichting. Ook komt dit voor in woestijnachtige gebieden op aarde. Kortom: wéér een bewijs dat aardse processen ook op andere planeten spelen.

Aarde en Mars zijn vergelijkbaar op vele manieren. Zo zijn er ook op Mars vulkanen en water te vinden. Bron: NASA

Referentie:

Pelletier et al., 2009. Wind-Driven Reorganization of Coarse Clasts on the Surface of Mars. Geology 37 (1): 55-58.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.