Je leest:

Bestrijding HIV kan effectiever

Bestrijding HIV kan effectiever

Auteur: | 27 april 2007

Een Leidse onderzoeksgroep heeft een manier gevonden om een nieuw geneesmiddelen tegen HIV op een effectievere manier in te zetten. Door de transport van dit middel – dat bestaat uit RNAi – naar de cellen en organen te verbeteren, kan de vermenigvuldiging van HIV specifiek worden geremd voor langere tijd, met minder bijwerkingen.

De onderzoeksgroep van dr. Bert de Boer van het Leiden Amsterdam Center for Drug Research (LACDR) heeft een transportsysteem ontdekt, waarmee geneesmiddelen op een effectieve manier door cellen en organen kunnen worden opgenomen. Dit transportsysteem gaat hij nu inzetten om de vermenigvuldiging van HIV te remmen. Hiervoor ontvangt de groep van De Boer, samen met de onderzoeksgroep van prof.dr. Ben Berkhout van het AMC in Amsterdam, een subsidie van 500.000 euro van de technologiestichting STW. Het spin-offbedrijf van de onderzoeksgroep van de Boer, to-BBB, gaat de technologie commercieel exploiteren.

Nieuw geneesmiddel bestaat uit RNAi

De besmetting met HIV blijft een groot probleem. Jaarlijks zijn er wereldwijd meer dan drie miljoen nieuwe gevallen. Bovendien ontwikkelt het virus resistentie voor een aantal geneesmiddelen tegen HIV. Het geneesmiddel dat de beide onderzoeksgroepen nu gaan ontwikkelen bestaat uit het zogenoemde interferentie-RNA (RNAi) dat specifiek gericht is op HIV. RNAi kan niet rechtstreeks in cellen en organen worden opgenomen, daarom wordt gebruik gemaakt van het recent ontdekte transportsysteem. Hiermee kunnen genen die coderen voor RNAi, en RNAi zelf in cellen en organen, zoals de hersenen, worden gebracht.

Schematische voorstelling van RNAi in de vorm van een short hairpin.

De Nobelprijs voor Geneeskunde ging vorig jaar naar Fire en Mello voor hun revolutionaire werk op het gebied van RNAi in zoogdiercellen. RNAi biedt de mogelijkheid om de werking van bepaalde genen te remmen. Dat betekent dat ook de vermenigvuldiging van het HIV-virus specifiek kan worden geremd. De groep van Berkhout houdt zich al jaren bezig met HIV en het vinden van manieren om het virus aan te pakken. Onlangs hebben ze een methode ontwikkeld om tegelijkertijd meerdere doelen van HIV aan te pakken met short hairpin RNA (shRNA). Hun methode en expertise wordt in dit project mede toegepast.

Bloed-hersenbarrière tóch passeren

Tussen de hersenen en het bloed bevindt zich de zogenoemde bloed-hersenbarrière. Dit is een dichte endotheellaag (een laag van platte cellen) die de hersenen beschermt tegen schadelijke stoffen van buiten en tegen bepaalde hormonen en neurotransmitters uit het lichaam zelf. Sommige moleculen laat de bloed-hersenbarrière door, andere niet. Grote moleculen en moleculen die niet in vet oplosbaar zijn, komen er niet doorheen. Daarom maken ook RNAi en genen geen kans.

Schematische voorstelling van de 2B-TransTM (to-BBB) methode om grote geneesmiddelen naar de hersenen en andere cellen te brengen

Pieter Gaillard van de onderzoeksgroep van Bert de Boer en to-BBB heeft een methode ontdekt die het probleem van de slechte doorlaatbaarheid van veel cellen en de bloed-hersenbarrière voor veel geneesmiddelen ondervangt: het geneesmiddel wordt gekoppeld aan een drager-eiwit dat die barrière wel kan passeren. Op deze manier kunnen grote moleculen zoals RNAi en genen die coderen voor RNAi gericht naar bepaalde cellen en organen worden gebracht.

HIV specifiek langer remmen met minder bijwerkingen

Met de subsidie van de technologiestichting STW gaan de groepen van de Boer en Berkhout een toepassing van deze technologie ontwikkelen. Op deze manier kan de vermenigvuldiging van HIV specifiek worden geremd voor langere tijd en zeer waarschijnlijk met aanzienlijk minder bijwerkingen. Dezelfde technologie biedt bovendien ook mogelijkheden om geneesmiddelen te ontwikkelen tegen andere (hersen)aandoeningen.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 april 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.