Je leest:

Ben jij nou zo dom of ben ik nou zo slim?

Ben jij nou zo dom of ben ik nou zo slim?

Gastcolumn door psycholoog Jelte Wicherts

Auteur: | 10 augustus 2010

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: psycholoog Jelte Wicherts legt uit waarom we nu veel hoger scoren op IQ-tests dan in de jaren zestig, en waarom dat niet betekent dat we dan ook van nature slimmer zijn geworden.

Jelte Wicherts doet aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar groepsverschillen in intelligentie.

Ben jij nou zo dom of ben ik nou zo slim? Dat vroeg voetbalcoach Louis van Gaal ooit aan een slecht oplettende journalist. De doorsnee Nederlander van 2010 zou dezelfde vraag kunnen stellen aan de doorsnee Nederlander van 1960, aangezien de doorsnee Nederlander van nu zeker 15 punten hoger scoort op IQ tests dan de doorsnee Nederlander van vijftig jaar geleden. Deze stijging van het gemiddeld IQ van Nederlanders is in de jaren tachtig gedocumenteerd door de politieke wetenschapper James Flynn en wordt het Flynn Effect genoemd.

Om een IQ score makkelijk te kunnen interpreteren wordt bij de normering van IQ tests het gemiddeld IQ in een populatie op 100 gezet. Zo weten we dat een kind met een IQ van 130 slimmer is dan 97.7% dan zijn of haar leeftijdsgenoten en dus terecht hoogbegaafd mag worden genoemd.

Als we IQ nog steeds precies zo zouden meten als in 1960, dan zouden we opgescheept zitten met een ware epidemie aan hoogbegaafde kinderen.

Maar het Flynn Effect gooit zulke statistische interpretaties danig in de war. De stijging van het gemiddeld IQ kunnen we namelijk op verschillende manieren uitdrukken. Zetten we het gemiddeld IQ anno 1960 op 100 dan is het gemiddeld IQ van de Nederlander vandaag de dag gelijk aan 115 en zijn we opgescheept met een ware epidemie aan hoogbegaafde kinderen (ongeveer 1 op 6 kinderen heeft een IQ van 130 of hoger), terwijl er nog nauwelijks kinderen met een laag IQ te vinden zullen zijn (ongeveer 1 op 44 kinderen heeft een IQ van 85 of lager). Maar we kunnen het gemiddelde IQ ook vastzetten in het jaar 2010. Hoewel we dan van onze hedendaagse hoogbegaafdenplaag zijn verlost, hebben we nog wel het probleem dat het gemiddeld IQ in 1960 volgens de normen van 2010 gênant laag is. Volgens deze hedendaagse IQ normen was in 1960 een op de zes kinderen juist zwakbegaafd en zou er in de meeste schoolklassen geen enkel begaafd kind (IQ > 115) meer te vinden zijn.

Een paar uur Tetris spelen per week kan je IQ verhogen.
Wikimedia Commons

Is de Nederlander van nu nou zo slim of was de Nederlander van vijftig jaar geleden nou zo dom? Het antwoord op deze vraag ligt niet zomaar in het midden. IQ tests meten namelijk meer dan alleen maar algemene intelligentie. Leer kinderen vijf ochtenden per week logisch redeneren en hun logisch redeneervermogen zal bij de volgende zomervakantie stukken beter zijn. Laat je kinderen een paar uur per week met het computerspel Tetris spelen en hun prestaties op ruimtelijke intelligentietests vliegen omhoog. Koop voor uw kinderen wat gekleurde blokken en wees niet verbaasd als uw kroost na een tijd hoger scoort op het onderdeel Blokpatronen van de veel gebruikte Wechsler IQ test. Al deze bezigheden verhogen het IQ een beetje.

Nu waag ik wel te beweren dat kinderen anno 2010 beter onderwijs in logisch redeneren hebben gehad, veel meer met gekleurde blokken hebben gespeeld, en vaker achter de (spel)computer hebben gezeten dan hun leeftijdsgenoten in 1960. De hogere IQs van nu ten opzichte van toen komen voor een aanzienlijk deel voort uit zulke culturele veranderingen. Hierdoor is de doorsnee Nederlander gewoon slimmer geworden in het maken van IQ tests.

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 augustus 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.