Je leest:

Bellen verzwakten isolatieschuim Columbia

Bellen verzwakten isolatieschuim Columbia

Auteur: | 16 augustus 2004

Verkeerd aangebracht isolatieschuim is volgens de NASA de oorzaak van het fatale ongeluk met de shuttle Columbia anderhalf jaar terug. Gasbellen in het schuim kunnen uitzetten en grote stukken schuim losslaan.

Een stuk piepschuim van drie-kwart kilo op de verkeerde plek, dat was alles. Met een snelheid van zo’n 300 m/s sloeg het in op de voorkant van de vleugel en sloeg daarbij hittewerende tegels los. Tijdens de re-entry in de atmosfeer op 1 februari desintegreerde de vleugel en verongelukte de Columbia.

De Columbia voor een lancering in 1998. Deze space shuttle werd als eerste van de shuttlevloot gelanceerd. bron: NASA

NASA’s onderzoekers zijn er eindelijk zeker van hoe dat brok isolatieschuim los kon komen van Columbia’s brandstoftanks. Volgens een interne onderzoekscommissie is de methode van aanbrengen verkeerd. De man op de werkvloer treft volgens de commissie geen blaam: het gaat hier om een fout van hogerhand.

Technici brengen het isolatieschuim voor elke lancering met de hand aan op de brandstoftanks. Vooral bij de verbindingen tussen shuttle en brandstoftanks – de grote bruine sigaar onder de shuttle – is het lastig werken. Volgens Neil Otte van NASA’s interne onderzoeksgroep werkt de huidige opspuittechniek niet goed en raken er bellen lucht in het schuim gevangen. In die ruimtes kan zich waterstofgas ophopen. Tijdens de lancering warmt dat gas op en zet het uit, waarbij stukken schuim worden losgerukt. Volgens Otte gebeurt dat bij 60% van de shuttle-lanceringen.

Omdat de shuttlemotoren draaien op superkoud zuurstof- en waterstofgas, is een isolatielaag nodig aan de buitenkant van de brandstoftanks. Een paar uur voor de lancering gaat daar het gas in. Zonder de isolatie zou zich op de tanks ijs vormen. bron: Spaceflight Now / NASA TV

Na de shuttleramp werd meteen een externe onderzoekscommissie opgezet, de Columbia Accident Investigation Board (CAIB). Die groep kwam tot de conclusie dat een inslaand brok schuim de Columbia had beschadigd, maar kon niet verklaren hoe dat was losgeraakt – of hoe dat voortaan moest worden voorkomen. Wel stelde de CAIB een reeks veiligheidsmaatregelen op voor toekomstige shuttlevluchten. De bemanning moet voortaan bij ongevallen in de ruimte reparaties uit kunnen voeren of onderdak kunnen zoeken in het internationale ruimtestation ISS. NASA zette een eigen onderzoeksgroep op, die bepaalde hoe het isolatieschuim telkens losraakte.

“Dit is niet de fout van onze technici,” benadrukte Otte. “Zij volgden gewoon de methode dat wij (de projectleiding) hen gaven.”

Nu de oorzaak van het loslaten bekend is, zijn meteen nieuwe eisen aan het schuim gesteld. Voortaan mogen alleen flinters van een paar gram loslaten. NASA hoopt dat de elf brandstoftanks die al voor het Columbia-ongeluk klaarstonden door de strengere veiligheidseisen heenkomen; in elke tank is zo’n veertig miljoen dollar geïnvesteerd.

Grounded

De space shuttles vliegen sinds 1 februari 2003 niet meer en voorlopig zullen ze ook nog niet de lucht ingaan. Dat legt een zware druk op het Russische Soyoez-programma. Door de uitval van de shuttlevloot zijn de Soyoez-raketten namelijk de enige methode om het ISS van voorraden en nieuwe bemanning te voorzien. Ook de ruimtetelescoop Hubble lijdt onder de situatie. Hubble is hard toe aan een servicebeurt om tot 2010 in actie te kunnen blijven. Eerder deze maand viel een van de camera’s aan boord uit. Omdat NASA niet van plan is de telescoop met shuttles te bezoeken – te gevaarlijk, zegt de organisatie – wordt er nagedacht over een robotmissie om de Hubble te redden. In 2007 moet een Canadese robot de Hubble gaan repareren.

Hubble-telescoop:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 augustus 2004
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.