Je leest:

‘Begrijpelijke’ taal soms te simpel

‘Begrijpelijke’ taal soms te simpel

Terwijl de roep om begrijpelijke taal nog steeds klinkt, wijzen taalwetenschappers in het januarinummer van Onze Taal erop dat de vereenvoudiging van het Nederlands nogal eens doorschiet.

De versimpeling van overheids- en bedrijfscommunicatie dreigt door te schieten. Tot die conclusie komen enkele vooraanstaande wetenschappers in het januarinummer van Onze Taal, dat dit weekend verschijnt. De kritiek is opvallend omdat de roep om begrijpelijke taal juist steeds luider klinkt. Zo benadrukte het kabinet-Balkenende IV vorig jaar in het regeerakkoord het belang van “eenvoudig en zorgvuldig” Nederlands. De deskundigen die aan het woord komen in Onze Taal vinden dit een lovenswaardig streven, maar waarschuwen dat vereenvoudiging niet altijd de oplossing is.

Volgens toespraakdeskundige Jaap de Jong klinken zinnetjes als “Dat is mooi”, zoals in een vereenvoudigde versie van een Troonrede stond, “al snel enigszins belachelijk uit de mond van de vorstin”.

Soms kan simpele taal niet. Bij vereenvoudiging gaan er soms noodzakelijke nuances verloren. De onlangs verschenen Grondwet in eenvoudig Nederlands bijvoorbeeld is in vergelijking met de gewone grondwet echt te onnauwkeurig, zo laat tekstwetenschapper Jan Renkema zien in Onze Taal. Renkema, auteur van de Schrijfwijzer en sinds jaar en dag betrokken bij het verbeteren van de overheidscommunicatie (bijvoorbeeld in de Commissie Duidelijke Taal), stelt dat de eis van juridische precisie altijd op gespannen voet blijft staan met de eis ‘begrijpelijk voor iedereen’.

Soms werkt simpele taal niet. Bij tekstvereenvoudiging gaat het vaak om het verkorten van zinnen en het kiezen van makkelijke woorden. Maar minstens zo belangrijk is dat een tekst aansluit op de voorkennis van de lezer. Omdat die voorkennis moeilijk in formules is te vatten, is het meten van de moeilijkheidsgraad van een tekst ook veel lastiger dan vaak wordt gedacht, betogen de taalwetenschappers Carel Jansen en Leo Lentz. Ze ontdekten dat volgens een recente meetmethode slechts 15% van de volwassen Nederlanders het kinderboek Pinkeltje zou begrijpen.

Soms past simpele taal niet. Bij een formele tekst als de Troonrede is volgens toespraakdeskundige Jaap de Jong “Nijntje-taal” niet op zijn plaats. Volgens De Jong klinken zinnetjes als “Dat is mooi”, zoals in een vereenvoudigde versie van een Troonrede stond, “al snel enigszins belachelijk uit de mond van de vorstin”.

Ga naar de website van Onze Taal.

zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Genootschap Onze Taal.
© Genootschap Onze Taal, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 04 januari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.