Je leest:

Becel als medicijn

Becel als medicijn

Auteur:

Medicijn of voedingsmiddel? Er leek voorheen altijd een duidelijk onderscheid tussen deze twee termen te zijn. Sinds de samenwerking tussen Becel en VGZ is het onderscheid echter niet meer zo duidelijk: zorgverzekeraar VGZ vergoedt namelijk producten van zuivelfabrikant Becel alsof het medicijnen zijn. Verandert de supermarkt in een apotheek?

Vanaf januari 2005 vergoedt zorgverzekeraar VGZ de aankoop van Becel pro.activ. Het gaat hier om zogenaamde cholesterolverlagende producten. Producten als margarine, melk en yoghurtdrank kunnen tot een maximum van 40 euro per jaar gedeclareerd worden. Het is de nieuwste vorm van zegeltjes sparen: de streepjescodes van maximaal 21 Becel pro.activ producten moeten worden uitgeknipt en op de spaarkaart worden geplakt. Een kassabonnetje of een verwijzing van een arts is niet eens nodig. Na het opsturen van de spaarkaart aan VGZ krijg je snel bericht over het bedrag dat je terug krijgt.

Op de website van zorgverzekeraar VGZ staat te lezen dat ze graag wil dat haar verzekerden gezond en actief leven. VGZ stimuleert dit op verschillende manieren. Het vergoeden van cholesterolverlagende voedingsmiddelen is daar één van. Dat VGZ haar verzekerden een actief en gezond leven wil bezorgen is natuurlijk maar één van de redenen dat de zorgverzekeraar pro.activ vergoedt. Door dagelijkse voedingsmiddelen te vergoeden versterkt VGZ haar positie op de concurrentiemarkt. Doordat de verzekerden gezonder leven zullen ze minder medische kosten hebben, waardoor VGZ minder hoeft uit te keren. VGZ raadt wel aan de producten alleen te gebruiken bij een te hoog cholesterolgehalte. Bij een normaal of laag cholesterolgehalte heeft het gebruik van de producten geen zin.

Algehele preventie

VGZ maakt op haar website duidelijk dat zij andere cholesterolverlagende producten niet vergoedt, maar alleen de producten van Becel. Er zijn (tot nu toe) geen andere zorgverzekeraars die Becel pro.activ of andere cholesterolverlagende producten vergoeden. VGZ vergoedt overigens ook cholesterolverlagende medicijnen die zijn voorgeschreven door een huisarts of specialist.

Zorgverzekeraar CZ is een van die fabrikanten die niet samenwerkt met producenten van cholesterolverlagende voedingsmiddelen. Zij besteedt juist aandacht aan preventie van gezondheidsproblemen, door preventie-informatie op haar website te vermelden en door gratis de Nationale Gezondheidstest aan 5000 klanten aan te bieden. Volgens Marie-José van Gardingen, voorlichtster van CZ is dit erg belangrijk. “Wil je het steeds groter probleem echt goed aanpakken dan moet in onze optiek de preventieparadox doorbroken worden.” Van Gardingen vervolgt: “CZ heeft daarvoor het nationaal Fitburgerplan opgesteld, waarbij iedere zorgverzekeraar wettelijk verplicht wordt om een percentage van zijn omzet te storten in een nationaal preventiefonds.” Het fonds wordt dan gebruikt ten behoeve van bewegings- en andere gezondheidsprogramma’s. Als alle zorgverzekeraars hier aan mee gaan werken, zijn er uiteindelijk minder acties zoals die van VGZ nodig.

Cholesterol

Becel en VGZ besteden alleen aandacht aan het verlagen van het cholesterolgehalte, en niet aan algehele preventie van gezondheidsproblemen. Cholesterol is onmisbaar voor het menselijk lichaam. Het wordt gebruikt voor de aanmaak van nieuwe cellen. Verder speelt het een rol bij de hormoonproductie en de spijsvertering. Cholesterol is een vetachtige stof die voor het grootste deel in de lever wordt geproduceerd. Het zit ook in veel voedingsmiddelen en wordt dan via de darmen opgenomen in de bloedbaan. Om de cholesterol te kunnen transporteren door het hele lichaam wordt er gebruik gemaakt van zogenaamde lipoproteïnen, zoals HDL en LDL.

LDL- (links) en HDL-cholesterol (rechts)

LDL-cholesterol vervoert cholesterol door het hele lichaam, vooral naar de cellen die het niet zelf produceren. HDL-cholesterol is juist een afvoersysteem. Het zorgt ervoor dat de cholesterol die is achtergebleven nadat een lichaamscel is gestorven, weer teruggebracht wordt naar de lever of naar weefsels waar het gebruikt kan worden voor hormoonproductie.

Goede en slechte cholesterol

LDL-cholesterol kan zich ophopen in het lichaam als het niet gebruikt wordt. Dat gebeurt meestal in de bloedvaten, waardoor aderverkalking kan optreden. De bloedvaten worden dan steeds nauwer en het bloed kan er minder goed doorheen stromen. Dit vergroot de kans op hart- en vaatziekten, zoals een beroerte of een hartinfarct. Daarom wordt LDL-cholesterol ook wel ‘slecht cholesterol’ genoemd. HDL-cholesterol voert de achtergebleven cholesterol weer af zodat er geen ophopingen plaatsvinden. Daarom wordt HDL-cholesterol ook wel ‘goed cholesterol’ genoemd. Als er gesproken wordt over een te hoog cholesterolgehalte, dan gaat het over het LDL-cholesterolgehalte. Een hoog HDL-cholesterolgehalte is juist gunstig, omdat HDL-cholesterol het teveel aan cholesterol in de bloedvaten verwijdert.

Werking van Becel pro.activ

Becel heeft meerdere cholesterolverlagende producten die allemaal volgens hetzelfde principe werken. Zowel de yoghurt, de melk als de margarine bevatten plantensterol. Dat is een bestanddeel van plantaardige olie. Het lijkt qua structuur erg op de menselijke cholesterol, en is ook een vetachtige stof. Het enige verschil is dat plantensterol niet via de darmen in de bloedbaan opgenomen kan worden. Dit veroorzaakt een soort barrière in de darmen. Deze barrière zorgt ervoor dat de cholesterol die via het voedsel in het lichaam komt, niet wordt opgenomen in de bloedbaan. De schadelijke cholesterol verlaat hierdoor meteen het lichaam weer via de ontlasting.

Andere cholesterolverlagende producten, zoals dieetmargarine, bevatten meestal een groot deel onverzadigde vetten in verhouding tot verzadigde vetten. Het is niet nodig om extra vetten toe te voegen aan deze producten, want ze bevatten nu eenmaal vetten. Verzadigde vetten zijn samen met de cholesterol verantwoordelijk voor de vernauwing van de bloedvaten. Onverzadigde vetten zorgen juist voor een verlaging van het cholesterolgehalte en zijn dus gunstiger voor de gezondheid.

Medicijn of voedingsmiddel?

De meeste medicijnen tegen een te hoog cholesterolgehalte zijn cholesterolsyntheseremmers (statinen). Deze medicijnen zorgen ervoor dat de lever minder cholesterol produceert en meer cholesterol uit het bloed opneemt. Ze zijn alleen verkrijgbaar op recept. De arts schrijft pas statinen voor, als het duidelijk is dat de patiënt een te hoog cholesterolgehalte heeft. Het is niet meer dan logisch dat zulke medicijnen vergoed worden door de verzekering.

Cholesterolverlagende voedingsmiddelen zijn, in tegenstelling tot de medicijnen, vrij verkrijgbaar in de supermarkt. Je hoeft er niet voor naar de dokter. Je kunt het zelfs gebruiken als je geen hoog cholesterolgehalte hebt. Ook VGZ kijkt niet naar de cholesterolgehaltes van haar verzekerden. De verzekerden hoeven niet aan te tonen dat ze een verhoogd cholesterolgehalte hebben en krijgen de pro.activ producten, met een maximum van 40 euro per jaar, altijd vergoed. Hoewel VGZ en Becel afraden om deze producten te gebruiken bij een normaal of laag cholesterolgehalte, is het toch verleidelijk om de pro.activ producten te kopen. Ze vervangen immers normale dagelijkse voedingsmiddelen zoals melk en margarine en nu krijg je er ook nog geld voor.

Door de vergoeding door VGZ begint Becel toch te lijken op een medicijn. Het is niet het enige geval van eten dat op een medicijn begint te lijken. Er worden steeds vaker supplementen aan voedingsmiddelen toegevoegd, zoals bacteriën aan yoghurt of plantensterolen aan margarine. Deze ‘smart foods’ hebben een merkbare invloed op onze gezondheid. Het wordt zelfs afgeraden om de bovengenoemde margarine te gebruiken als je een normaal cholesterolgehalte hebt. De supermarkt lijkt wel een apotheek… Moet je nu ook al de bijsluiter van ieder voedingsmiddel lezen voordat je het koopt? Op deze manier verwachten we van consumenten dat ze zelf kunnen bepalen wanneer ze zo’n medicinaal voedingsmiddel nodig hebben. Toch heb je daarvoor echt een geneeskundige of farmaceutische opleiding nodig.

Cholesterolverlagende producten en medicijnen zijn niet de enige manier om het cholesterolgehalte omlaag te krijgen. Deze middelen zijn eigenlijk bedoeld als laatste toevlucht. De beste manier om een verhoogd LDL-cholesterolgehalte omlaag te krijgen (en eventueel een hoger HDL-cholesterolgehalte te krijgen) is het veranderen van je leefstijl. VGZ raadt het haar verzekerden al aan: het is belangrijk dat je regelmatig beweegt en gezond eet. Gezond eten doe je door voldoende groente en fruit te eten en vooral onverzadigde vetten in plaats van verzadigde vetten te eten. Roken en overgewicht zijn ook risicofactoren die de kans op hart- en vaatziekten verhogen. Helaas worden veel bewegen en gezond eten (nog) niet vergoed door de verzekering.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Utrecht (UU).
© Universiteit Utrecht (UU), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 24 januari 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE