Je leest:

Balanceren op een slap koord

Balanceren op een slap koord

Auteur: | 22 maart 2006

De twijfels over het succes van VN-vredesoperaties zijn onterecht. Jair van der Lijn promoveert donderdag aanstaande op zijn onderzoek naar deze operaties. Hij concludeert dat vredesmissies wel degelijk bijdragen aan duurzame vrede.

‘Peacekeeping’-operaties dragen allereerst bij aan negatieve vrede. Ze zorgen ervoor dat strijdende partijen er vertrouwen in kunnen hebben dat de andere partij de wapens niet zomaar weer oppakt. Maar een wapenstilstand betekent nog geen duurzame vrede. Ook bij het opbouwen van de vrede na een vredesakkoord dragen VN vredesmissies bij aan duurzame vrede. Voor een duurzame vrede moeten ook de oorzaken van het conflict aangepakt worden, stelt van der Lijn in zijn proefschrift.

Een Russische VN-militair in Rwanda.

Zelfs in het geval van de grootste mislukking, Rwanda, was er een bijdrage aan de duurzame vrede, al was die wel te klein en tijdelijk. Het succes van de VN operatie was niet teleurstellend omdat ze geen positieve invloed op het conflict had, maar omdat de operatie te klein was en te weinig mandaat had. Frankrijk was eigenlijk de enige mogendheid die interesse had in de ontwikkelingen in Rwanda. Daarbij had de VN in Rwanda bijvoorbeeld geen rol op terreinen als mensenrechten en verkiezingen, terwijl de waarneming van verkiezingen en de controle op de naleving van mensenrechten uiterst belangrijke instrumenten zijn in een vredesmissie.

Uit het onderzoek van van der Lijn blijkt dat vredesoperaties vooral bijdragen aan het vergroten van de legitimiteit van de staat en regering door bijvoorbeeld goed bestuur te bevorderen. Het is vreemd genoeg niet zo dat vredesoperaties hier ook de meeste aandacht aan besteden. De missies besteden juist veel aandacht aan het bewaren van de negatieve vrede (wapenstilstand), waar ze in de praktijk veel minder aan bijdragen.

De operaties dragen het minst bij aan economische en demografische problemen. Economische problemen worden meestal ook niet aangepakt door de missies. Voor demografische problemen, zoals vluchtelingenproblematiek, worden juist wel veel beleidsinstrumenten ingezet. Daar blijven de problemen vaak bestaan omdat vluchtelingen wel terugkeren maar niet goed reïntegreren in de samenleving.

Cambodjaanse vluchtelingen keren terug uit Thailand

Er zijn een aantal factoren die de kans van slagen van vredesmissies kunnen vergroten, zegt van der Lijn. Belangrijk is dat een vredesoperatie een robuust mandaat meekrijgt. Ook is het belangrijk dat de conflictpartijen in principe achter de vrede staan. In Rwanda was dit niet zo. Het vredesakkoord was onder grote druk van de internationale gemeenschap getekend terwijl een groot deel van de achterban hier fel op tegen was. Toen de burgeroorlog in het buurland Burundi weer oplaaide, startte de Hutu-elite een genocide op de Tutsi. De internationale gemeenschap kon toen alleen maar toekijken hoe ongeveer 800.000 Tutsi werden omgebracht.

Als de Verenigde Naties vredesmissies uitvoeren zullen ze voldoende aandacht moeten besteden aan de oorzaken van een conflict, aldus van der Lijn. Anders kunnen conflicten zo weer oplaaien. Daarom is het ook belangrijk dat vredesoperaties onderdeel zijn van een langetermijnaanpak, duurzame vrede is niet van de ene op de andere dag verwezenlijkt.

Jair van der Lijn promoveert 23 maart op zijn proefschrift Walking the tightrope: do UN peacekeeping operations actually contribute to durable peace? aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij werkt bij het Centrum voor Internationaal Conflict-Analyse en Management (CICAM) van de Radboud Universiteit.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 maart 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.