Je leest:

Astronomen kunnen rustig ademhalen

Astronomen kunnen rustig ademhalen

Auteur: | 3 augustus 2011

Ook in de ruimte kunnen astronomen weer rustig ademhalen. Met dank aan de Europese ruimtetelescoop Herschel. Die heeft na lang zoeken voor het eerst zuurstofmoleculen gevonden in het heelal.

Dat er in het heelal losse zuurstofatomen rondzweven was al bekend. Nu hebben astronomen voor het eerst onomstotelijk bewijs geleverd dat er ook zuurstofmoleculen in de ruimte bestaan. De ruimtetelescoop Herschel van de Europese Ruimtevaart Organisatie (ESA) vond ze in de Orion-nevel, een actief stervormingsgebied in de buurt van ons zonnestelsel.

Zuurstof is na waterstof en helium het meest voorkomende element in het heelal. Een groot deel van al deze zuurstof was echter onvindbaar. Losse zuurstofatomen werden tot nu toe alleen gevonden in warme gebieden in de ruimte, bijvoorbeeld in de directe omgeving van zware sterren. Waarom er zich schijnbaar geen zuurstof bevond in de koudere gaswolken was onduidelijk.

Na jarenlang intensief zoeken is deze vraag met Herschels ontdekking van zuurstofmoleculen gedeeltelijk beantwoord. Wetenschappers vermoeden dat in koude gebieden van het heelal zuurstofatomen opgesloten raken in ijskristallen die zich hechten aan rondzwevende stofdeeltjes. Hierdoor is veel zuurstof niet meer direct waarneembaar. Zodra deze ijskristallen de warmte van een ster naderen smelten ze, waardoor het water vrijkomt en er zuurstofmoleculen kunnen ontstaan.

Raadsel

Toch is “het raadsel van de verdwenen zuurstof” – zoals astronomen het graag pakkend samenvatten – nog lang niet helemaal opgelost. “Dit verklaart slechts waar een klein deel van het ontbrekende zuurstof in het heelal zich schuilhoudt,” aldus een van de betrokken wetenschappers. “Er zijn nog veel te weinig moleculen gevonden om het hele probleem op te lossen.” In de Orion-nevel troffen de onderzoekers slechts één zuurstofmolecuul op een miljoen waterstofmoleculen aan.

Met behulp van de Herschel-telescoop gaan astronomen nu ook gericht zoeken naar zuurstofmoleculen in andere stervormingsgebieden. De geavanceerde infraroodcamera’s van Herschel geven onderzoekers de mogelijkheid golflengten te onderzoeken die voorheen ontoegankelijk werden.

“Eigenlijk is het beschamend,” grapt een van de onderzoekers. “Zuurstofmoleculen zijn al in 1770 ontdekt als een van de belangrijkste elementen op aarde. Het heeft ons 250 jaar gekost om met zekerheid te kunnen zeggen dat dit uiterst eenvoudige molecuul zich ook in de ruimte bevindt. Het heelal zit nog vol geheimen.”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 03 augustus 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.